Teologia duchowości - rozwój życia duchowego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - szczegółowe przedstawienie procesu rozwoju życia duchowego;
C2 - wdrożenie do podejmowania wysiłku osobistego rozwoju duchowego;
C3 - uwrażliwienie na odpowiedzialność za duchowy rozwój innych osób;
Wymagania wstępne:
W1 - ogólna wiedza religijna na poziomie katechetycznym;
W2 - podstawowa wiedza na temat człowieka, jego rozwoju psychofizycznego i jego uwarunkowań;
Efekty kształcenia:
WIEDZA
TMA_W10 - zna proces i uwarunkowania rozwoju religijno-duchowego oraz jego zagrożenia;
TkMA_W01 - ma uporządkowaną, pogłębioną, prowadzącą do specjalizacji, szczegółową wiedzę z zakresu teologii pastoralnej i teologii życia duchowego;

UMIEJĘTNOŚCI
TMA_U14 - potrafi nawiązywać współpracę z różnymi podmiotami działalności edukacyjno-wychowawczej, kulturalnej, społecznej i charytatywnej;
TMA_U15 - potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej, pastoralnej i charytatywnej Kościoła katolickiego;
TkMA_U01 - potrafi podejmować i wypełniać ogólne i specjalistyczne zadania duszpasterskie Kościoła katolickiego;

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
TMA_K02 - rozumie potrzebę intelektualnego oraz religijno-duchowego formowania się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces kształcenia się innych osób oraz potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności, rozszerzone o wymiar interdyscyplinarny;
TMA_K05 - ma świadomość złożoności rzeczywistości i rozumie potrzebę interdyscypli-narnego podejścia do rozwiązywanych problemów;
TkMA_K01 - podejmuje przez całe życie osobisty religijno-duchowy rozwój i potrafi kierować rozwojem religijno-duchowym innych osób;
Metody dydaktyczne:
Zajęcia prowadzone są metodą wykładu z elementami aktywizującymi, takimi jak np. opracowanie i prezentacja wskazanych zagadnień, dyskusja itp.; przewiduje się zastosowanie środków audiowizualnych.
Treści programowe:
- Pojęcie rozwoju duchowego;
- Biblijno-patrystyczne i doktrynalne podstawy rozwoju duchowego;
- Historyczny przegląd koncepcji rozwoju duchowego, zw szczególnym akcentem na terezjańsko-sanjuanistyczną teorię rozwoju duchowego;
- Etap oczyszczenia początkujących;
- Etap oświecenia postępujących;
- Etap zjednoczenia doskonałych;
- Kryteria oceny prawidłowości rozwoju duchowego;
- Zjawiska paramistyczne;
- Kryteria identyfikacji zjawisk paramistycznych;
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny w zakresie wiedzy:
- niedostateczny - brak znajomości podstawowych pojęć, stopni i przejawów rozwoju duchowego;
- dostateczny - cząstkowa znajomość podstawowych pojęć, stopni i przejawów rozwoju duchowego;
- dobry - dobra znajomość podstawowych pojęć, stopni i przejawów rozwoju duchowego;
- bardzo dobry - znakomita i wyczerpująca wiedza na temat rozwoju duchowego;

Kryteria oceny w zakresie umiejętności:
- niedostateczny - nie potrafi nawiązywać współpracy i twórczo włączać się w środowiska sprzyjające rozwojowi duchowemu;
- dostateczny - w słabym stopniu nawiązuje współpracę i sporadycznie włącza się w środowiska sprzyjające rozwojowi duchowemu;
- dobry - potrafi dobrze nawiązywać współpracy i twórczo włączać się w środowiska sprzyjające rozwojowi duchowemu;;
- bardzo dobry - potrafi z dużą swobodą nawiązywać współpracy i twórczo włączać się w środowiska sprzyjające rozwojowi duchowemu;

Kryteria oceny w zakresie kompetencji:
- niedostateczny - nie widzi potrzeby osobistego rozwoju osobowego i duchowego;
- dostateczny - wykazuje słabe zainteresowanie osobistym rozwojem duchowym;
- dobry - jest przekonany co do konieczności nieustannego osobistego rozwoju osobowego i duchowego;
- bardzo dobry - Doskonale zdaje sobie sprawę z konieczności ustawicznego rozwoju i jego uwarunkowań, jak również wykazuje odpowiedzialność za rozwój duchowy innych osób;
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
- Albino Marchetti, Zarys teologii życia duchowego, t. 1-3, Kraków 1996.
- ks. Antoni Słomkowski, Teologia życia duchowego w świetle Soboru Watykańskiego II, opr. M. Chmielewski, Ząbki 2000.
- Reginald Garrigou-Lagrange, Trzy okresy życia wewnętrznego, Niepokalanów 2001 (lub nowsze wydania).
- Jerzy Wiesław Gogola OCD, Teologia komunii z Bogiem, Kraków 2001 (lub nowsze wydania).
- Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Kraków-Lublin 2002.
- Peter Dinzelbacher, Leksykon mistyki. Żywoty - pisma - przeżycia, Warszawa 2002.
- Wawrzyniec Scupoli, Walka duchowa, Dębogóra 2002.
- ks. Marek Chmielewski, Vademecum duchowości katolickiej, Lublin 2004.

Teologia duchowości katolickiej - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - metodyczne i merytoryczne przygotowanie do samodzielnej pracy naukowej w zakresie teologii duchowości;
C2 - rozwijanie zainteresowań teologią duchowości;
C3 - finalizacja pracy magisterskiej i/lub doktorskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - podstawowa wiedza z zakresu teologii duchowości katolickiej;
W2 - podstawowe umiejętności w zakresie redagowania tekstu naukowego;
Efekty kształcenia:
WIEDZA
TDuch_W1 - zna w najwyższym stopniu współczesną terminologię teologiczno-duchową i aktualne nurty teologiczno-duchowe;
TDuch_W2 - ma gruntowną wiedzę na temat metodologicznych zasad uprawiania teologii duchowości, jej powiązań z innymi dyscyplinami teologicznymi;

UMIEJĘTNOŚCI
TDuch_U1 - jest wszechstronnie przygotowany do prowadzenia działalności naukowej w dziedzinie teologii duchowości jako teolog duchowości oraz kierownik duchowy;
TDuch_U2 - umie biegle wykorzystywać osiągnięcia innych nauk humanistycznych, a zwłaszcza dyscy-plin teologicznych, antropologii i psychologii, do specyficznych dla teologii duchowości ba-dań naukowych i posługi eklezjalnej;
TDuch_U3 - potrafi dokonywać samodzielnej wnikliwej obserwacji oraz krytycznej interpretacji zja-wisk i procesów społecznych dotyczących życia duchowego;
TDuch_U4 - posiada szeroką umiejętność prowadzenia analizy porównawczej oraz interpretacji trud-nych tekstów duchowych, zwłaszcza mistycznych;

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
TDuch_K1 - dostrzega potrzebę permanentnej osobistej formacji intelektualnej i duchowej i potrafi kompetentnie wskazać jej środki i cele;
TDuch_K6 - dba o wierność chrześcijańskiemu duchowemu dziedzictwu oraz okazuje roztropne po-słuszeństwo wobec Kościoła;
Metody dydaktyczne:
Przewiduje się zastosowanie metody dialogu i dyskusji; zajęć o charakterze warsztatowym; metody problemowe; metoda projektu; praca z tekstem.
Treści programowe:
- Zasady metodyki pracy naukowej z elementami metodologii teologii duchowości;
- Podstawy krytycznej lektury tekstu naukowego;
- Wytyczne dla pisania recenzji książki i sprawozdania z wydarzeń naukowych;
- Dyskusja nad wyborem tematu pracy magisterskiej/doktorskiej poszczególnych osób;
- Ustalenie struktury pracy (źródła, opracowania i literatura pomocnicza, przypisy);
- Analiza i omawianie fragmentów prac magisterskich/doktorskich uczestników zajęć.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
- Bieżąca ocena postępu w realizacji pracy magisterskiej/doktorskiej;
- Ocena przygotowanej recenzji artykułu lub książki.
- Ocena projektu odczytu na wybrany temat, nawiązujący do treści realizowanej pracy magisterskiej/doktorskiej.
- Przedstawienie gotowej pracy magisterskiej lub rozprawy doktorskiej w ostatnim semestrze studiów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
NAPIÓRKOWSKI S. C., Jak uprawiać teologię, Wrocław 1991.
Metodologia. Seminaryjne i dyplomowe prace z teologii. Praktyczne wskazówki metodologiczne, opr. J. E. Bielecki, Kraków 1993.
WICKS J., Wprowadzenie do metody teologicznej, Kraków 1995.
SEWERYNIAK H., Metodyka pisania prac magisterskich i dyplomowych z teologii, Płock 1997.
BARTNIK Cz. S., Metodologia teologiczna, Lublin 1998.
CHMIELEWSKI M., Poradnik doktoranta Wydziału Teologii KUL, Lublin 2007.

Wprowadzenie w chrześcijaństwo: praktyki życia duchowego - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie studentów-alumnów seminarium duchownego z podstawowymi pojęciami z zakresu duchowości;
C2 - prezentacja historii, doktrynalnych założeń i sposobu uprawiania najważniejszych praktyk chrześcijańskiej pobożności (modlitwa, życie sakramentalne, asceza);
C3 - formowanie chrystocentrycnzych i eklezjalnych postaw chrześcijańskich studentów-alumnów;
Wymagania wstępne:
W1 - ogólna znajomość prawd wiary na poziomie katechizmowym;
W2 - ogólna znajomość historii i kultury polskiej;
W3 - ogólna znajomość historii i liturgii Kościoła katolickiego;
Efekty kształcenia:
WIEDZA
TMA_W03 - zna terminologię nauk teologicznych i jej korzenie grecko-łacińskie;
TMA_W07 - ma uporządkowaną i pogłębioną, prowadzącą do specjalizacji, szczegółową wiedzę z zakresu innych dyscyplin teologicznych;
TMA_W10 - zna proces i uwarunkowania rozwoju religijno-duchowego oraz jego zagrożenia;

UMIEJĘTNOŚCI
TMA_U09 - posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, prowadzenia merytorycznej dyskusji światopoglądowej dotyczącej zagadnień teologicznych i życia Kościoła, z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań;
TMA_U13 - potrafi posługiwać się systemami normatywnymi, normami i regułami (dogmatycznymi, etyczno-moralnymi, prawnymi, zawodowymi) Kościoła katolickiego w celu rozwiązywania konkretnych problemów;
TMA_U15 - potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej, pastoralnej i charytatywnej Kościoła katolickiego;

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
TMA_K01 - ma krytyczną świadomość poziomu własnej dojrzałości osobowej, nabytej wiedzy i umiejętności;
TMA_K02 - rozumie potrzebę intelektualnego oraz religijno-duchowego formowania się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces kształcenia się innych osób oraz potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności, rozszerzone o wymiar interdyscyplinarny;
TMA_K06 - identyfikuje i rozstrzyga dylematy - zwłaszcza doktrynalne i etyczno-moralne - związane z życiem indywidualnym i społecznym;
TMA_K07 - ma świadomość własnej, indywidualnej odpowiedzialności za kształt życia społecznego, kultury, dziedzictwa chrześcijańskiego;
Metody dydaktyczne:
Zajęcia prowadzone są jako konwersatorium w niewielkiej grupie słuchaczy z zastosowaniem metod aktywizujących, m.in. krótkie prezentacje przygotowane przez poszczególnych słuchaczy na zadane tematy, dyskusja itp. Przewidziane jest wykorzystanie środków audiowizualnych.
Treści programowe:
- Potrzeba ogólnoludzkiego i duchowego rozwoju;
- Modlitwa - pojęcie, rodzaje i stopnie modlitwy; przeszkody i trudności w modlitwie; praktyczne wskazania odnośnie do sposobu modlitwy;
- Sakramenty - ogólne pojęcie, znaczenie poszczególnych sakramentów dla życia duchowego; sposoby owocnego ich przeżywania;
- Praca nad sobą - pojęcie ascezy i pracy nad sobą; zasady i metody pracy nad sobą; kryzys duchowy.
- Wybrane praktyki chrześcijańskiej pobożności (np. różaniec, Godzinki, Gorzkie Żale, Droga Krzyżowa, czytanie duchowe, rekolekcje, dni skupienia itp.).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny w zakresie wiedzy:
- niedostateczny - brak znajomości podstawowych pojęć, form i przejawów życia duchowego;
- dostateczny - cząstkowa znajomość podstawowych pojęć, form i przejawów życia duchowego;
- dobry - dobra znajomość podstawowych pojęć, form i przejawów życia duchowego;
- bardzo dobry - znakomita i wyczerpująca wiedza na temat podstawowych pojęć, form i przejawów życia duchowego;

Kryteria oceny w zakresie umiejętności:
- niedostateczny - nie potrafi zaprojektować (ułożyć) teologicznie poprawnej modlitwy i/lub innych ćwiczeń duchowych, a także uzasadnić potrzebę prowadzenia życia duchowego i osobistego rozwoju;
- dostateczny - umie zaprojektować (ułożyć) teologicznie poprawnej modlitwy i/lub innych ćwiczeń duchowych, , a także uzasadnić potrzebę prowadzenia życia duchowego i osobistego rozwoju;
- dobry - potrafi prowadzić modlitwy wspólne, animować różne nabożeństwa, jak również podejmować pogłębione dyskusje światopoglądowe na wybrane tematy z zakresu duchowości;
- bardzo dobry - potrafi z dużą swobodą prowadzić modlitwy wspólne, animować różne nabożeństwa, jak również podejmować pogłębione dyskusje światopoglądowe na wybrane tematy z zakresu duchowości; ma doskonale rozeznanie we współczesnych nurtach życia duchowego;

Kryteria oceny w zakresie kompetencji:
- niedostateczny - nie wykazuje troski o własny rozwój duchowy i przygotowanie się do kapłaństwa;
- dostateczny - wykazuje słabe zainteresowanie jeśli chodzi o własny rozwój duchowy i przygotowanie się do kapłaństwa; wykazuje słabą aktywność w sferze życia eklezjalnego;
- dobry - wykazuje troskę o własny rozwój duchowy i przygotowanie się do kapłaństwa; odznacza się aktywnością w sferze życia eklezjalnego;
- bardzo dobry - wykazuje żywą troskę o własny rozwój duchowy i przygotowanie się do kapłaństwa; odznacza się dużą aktywnością w sferze życia eklezjalnego; chętnie podejmuje dyskusje na tematy światopoglądowe; zgłasza inicjatywy o charakterze apostolskim.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
- ks. Antoni Słomkowski, Teologia życia duchowego w świetle Soboru Watykańskiego II, opr. M. Chmielewski, Ząbki 2000.
- Jerzy Wiesław Gogola OCD, Teologia komunii z Bogiem, Kraków 2001 (lub nowsze wydania).
- Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Kraków-Lublin 2002.
- ks. Marek Chmielewski, Vademecum duchowości katolickiej, Lublin 2004.
- ks. Marek Chmielewski, O przeszkodach w modlitwie, Kraków 2010.
- ks. Marek Chmielewski, W szkole różańca świętego, Kraków 2010.
- Jak żyć po chrześcijańsku? Jan Paweł II odpowiada na najważniejsze pytania, opr. M. Chmielewski, Kraków 2014.
- Zdzisław Józef Kijas OFMConv., Siła charakteru. O wadach i cnotach, Kraków 2015.