Aksjologia w profilaktyce społecznej i resocjalizacji - wykład

Cele przedmiotu:
Celem przedmiotu jest wyposażenie studentów w podstawową wiedzę z zakresu aksjologii pracy resocjalizacyjnej, jak i w zakresie profilaktyki społecznej. Celem dalszym jest wzmocnienie i rozwój wrażliwości społecznej kształtowanej na bazie aksjologii.
Wymagania wstępne:
wprowadzenie do pedagogiki resocjalizacyjnej
Efekty kształcenia:
WIEDZA: 1. Student charakteryzuje filozoficzne, społeczno-kulturowe i historyczne podstawy aksjologii wychowania resocjalizującego oraz profilaktyki społecznej. K_WO3;
2. Ma pogłębioną i rozszerzoną wiedzą o współczesnych kierunkach rozwoju pedagogiki resocjalizacyjnej, rozumie ich historyczne i kulturowe uwarunkowania oraz aksjologiczne i teleologiczne przesłanie, jak też wymieni podstawowe orientacje aksjologiczne w tych obszarach działalności. K_WO2;
UMIEJĘTNOŚCI:
3. Student potrafi sprawnie posługiwać się wybranymi teoriami resocjalizacji i analizować je w aspekcie aksjologii - w tym celów i ideałów wychowania resocjalizacyjnego. K_UO;
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY):
4. Uzasadnia znaczenie nabytej wiedzy w procesie samodoskonalenia w zawodie pedagoga. K_KO1;
5. Uwzględnia znaczenie wiedzy interdyscyplinarnej w wyjaśnianiu i opisywaniu wychowania resocjalizacyjnego. K_KO2
Metody dydaktyczne:
Metody podające: wykład, opis, dyskusja, objaśnienie;
Metody problemowe: klasyczna metoda problemowa, metody aktywizujące.
Treści programowe:
Wartości, wartościowanie, aksjologia i teleologia;
Cele i zadania profilaktyki społecznej i resocjalizacji;
Normy i wartości społeczne a pedagogika;
Modele resocjalizacji;
Typologie niedostosowania społecznego
Ideały wychowania a myślenie założeniowe;
Podstawy antropologiczne i aksjologiczne profilaktyki i resocjalizacji osób pozbawionych wolności;
Aksjologia oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych wobec osób pozbawionych wolności (zatrudnienie; nauka i oświata; zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe; pomoc postpenitencjarna;
Teleologia profilaktyki i resocjalizacji: podstawy teoretyczno-prakseologiczne
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
praca zaliczeniowa - projekt;
kolokwium zaliczeniowe - do wyboru forma pisemna lub ustna
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Cichoń W., Wartości, człowiek, wychowanie, Kraków, 1996.
Galbraith J.K., Godne społeczeństwo. Program troski o ludzkość, Warszawa, 1999.
Jędrzejko M., A. Szwedzik (red.), Pedagogika i profilaktyka społeczna, Warszawa, 2018.
Konopczyński M., Metody twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2007.
Nowak M., Aksjologia współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej jako podstawa jej sukcesu, "Roczniki Pedagogiczne", 2019, zeszyt specjalny.
Pytka L., Aksjologiczno-pedagogiczne podstawy resocjalizacji, W: Sawicka K. (red.), Polska myśl resocjalizacyjna. Wybór tekstów, Warszawa, 1993.
Sobczak S., Aksjologia i teleologia pedagogiki resocjalizacyjnej, Warszawa, 2009.

Pedagogika ogólna - seminarium

Cele przedmiotu:
Celem Seminarium jest wprowadzenie w zagadnienia metodologiczne i formalne dotyczące pisania pracy naukowej w zakresie pedagogiki ogólnej.
Wymagania wstępne:
przygotowanie na piśmie i zaprezentowanie wstępnej koncepcji problematyki rozprawy i jasna świadomość podstawowego jej problemu
Efekty kształcenia:
WIEDZA - umiejętność identyfikacji teoretycznych i metodologicznych podstaw nauk o wychowaniu;

UMIEJĘTNOŚCI
umiejętność prowadzenia badań w obszarze nauk o wychowaniu
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
zastosowanie wiedzy teoretycznej w konkretnych sytuacjach wychowawczych
opracowanie projektu wychowawczej aktywności
Metody dydaktyczne:
praca z tekstem, dyskusja, metoda zadaniowa, prace pisemne
Treści programowe:
Pedagogika Ogólna - jej obszar badań, jej przedmiot, jej specyfika i rola wśród dyscyplin pedagogicznych.
Polska tradycja uprawiania pedagogiki ogólnej.
Seminarium podejmuje kwestie pedagogiczne wraz z zagadnieniami metodologicznymi i formalnymi pisania pracy naukowe w zakresie pedagogiki ogólnej. Poszczególne fazy pracy w ramach seminarium obejmują:
1) poszukiwanie i precyzowanie tematu rozprawy;
2) tworzenie koncepcji wyjściowej obejmującej pomysł badawczy (hipoteza, główny problem oraz problemy szczegółowe;
3) prezentacja poszczególnych części pracy stwarzająca okazję do dyskusji nad sposobami i techniką redagowania rozprawy naukowej.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
obecność na seminariach i aktywność w postaci prezentowania lektur, referowania, przedstawiania etapów realizacji swojej rozprawy.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
HEJNICKA-BEZWIŃSKA T. (red.), Pedagogika ogólna: Tradycja-Teraźniejszość-Przyszłość, Bydgoszcz,WSP, 1995.
HEJNICKA-BEZWIŃSKA T., W poszukiwaniu tożsamości pedagogiki. Świadomość teoretyczno-metodologiczna współczesnej peda¬gogiki polskiej, Bydgoszcz, WSP, 1989.
KUNOWSKI S., Podstawy współczesnej pedagogiki, Łódź, Wyd. Salezjańskie, 1981.
KWIECIŃSKI Z. – B. ŚLIWERSKI (red.), Pedagogika, t. 1 (cz. I – s. 11-71), t. II (cz. II – s. 96-323), Warszawa, WN PWN, 2003.
NOWAK M., Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześć., Lublin, RW KUL, 1999, s.17-177 oraz 230-294.
NOWAK M., Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, WAiP, 2008, rozdziały: I, III, IV, VIII, IX.
ŚLIWERSKI B., Pedagogika. T. 1: Podstawy nauk o wychowaniu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne, 2006, rozdział 2, 3 i 6 (s. 79-194, 391-415).
oraz
Kolejne tomy serii "Seminaria Metodologii Pedagogiki"
T.I: D. KUBINOWSKI – M. NOWAK (red. n.), Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2006.
T. II: K. RUBACHA (red.n.), Konceptualizacje przedmiotu badań pedagogiki, W serii: „Seminaria Metodologii Pedagogiki”, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2008.
T. III: J. Piekarski – D. Urbaniak-Zając – K. J. Szmidt (red.), Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice. Oblicza akademickiej praktyki, Kraków, Impuls, 2010.
S. PALKA (red.n.), Podstawy metodologii badań pedagogicznych, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2010.
zaliczenie związane z wymaganiami regulaminu studiów doktoranckich oraz z kolejno realizowanymi etapami uczestniczenia w seminarium doktoranckim, zgodnym z podstawowymi sugestiami opracowań regulujących pracę seminarium doktoranckiego z pedagogiki.

Pedagogika z elementami dydaktyki - wykład

Cele przedmiotu:
Pedagogika z elem. dydaktyki, zajmuje się podstawowymi problemami wychowania i pedagogiki, zapoznaje z historycznym procesem kształtowania się wiedzy o wychowaniu, podstawowymi kategoriami pedagogicznymi, poszukuje podstaw edukacji (ontologicznych, aksjologicznych, antropologicznych, itd.) oraz w ramach wprowadzenia do pedagogiki dokonuje analizy podstawowych problemów wychowania i pedagogiki współczesnej pod kątem ich roli i znaczenia w całokształcie życia ludzkiego indywidualnego i społecznego.
Wykład stawia sobie jako cele: dostarczenie podstawowej wiedzy z zakresu pedagogiki ogólnej, rozbudzenie wrażliwości na problemy wychowania i nauczania ujętych w pedagogice oraz wskazanie na podstawowe sposoby i trendy badań pedagogicznych; wprowadza w mapę sytuacyjną współczesnych nurtów, dziedzin i problemów w pedagogice, wskazując na ich zaplecze językowe, filozoficzne i teoretyczne.
Wymagania wstępne:
zaliczenie dwu pierwszych lat studiów - wprowadzenia filozoficzno-teologicznego
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W zakresie umiejętności nieoperacyjnych powinien nabyć zdolności interpretowania i analizowania zjawisk edukacyjnych, doceniania roli poszczególnych elementów składowych procesu wychowawczego (w tym rodziny, szkoły, parafii, itp.), rozumienia aktualnej rzeczywistości wychowania i nauczania w całej jej złożoności.
UMIEJĘTNOŚCI
W zakresie umiejętności operacyjnych, student powinien potrafić nazywać, kategoryzować i definiować poszczególne zjawiska edukacyjne i zauważać ich konteksty teoretyczne i praktyczne, a także diagnozować, ewaluować i opracowywać programy i projekty własnej i instytucjonalnej działalności edukacyjnej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Powinien charakteryzować się krytyczną świadomością zwłaszcza wobec potocznych, ideologicznych i uproszczonych ujęć rzeczywistości wychowania, doceniać rolę wiedzy teoretycznej w praktycznej działalności edukacyjnej.
Metody dydaktyczne:
metoda podająca - wykład z zastosowaniem prezentacji medialnej
praca z tekstem
praca pisemna
dyskusja
Treści programowe:
CZĘŚĆ I. PEDAGOGIKA JAKO NAUKA:
 geneza i rozwój pedagogiki jako nauki
 wkład Chrześcijaństwa i nauczania Jezusa Chrystusa dla myśli pedagogicznej
 działy pedagogiki i kryteria ich wyróżniania
 charakterystyka poznania i wiedzy w pedagogice: pedagogika nauką filozoficzną, teologiczną, empiryczną, humanistyczną, praktyczną.
 wiedza pedagogiczna między umiejętnością działania a celowością
 pedagogika jako nauka w kontekście rozumienia nauki i naukowości
 określenie przedmiotu badań pedagogiki, jej źródeł oraz metod, technik i narzędzi badań
 struktura pedagogiki jako nauki i jako zespołu (kompleksu) nauk o wychowania ze zróżnicowanymi sferami przynależności: a) dyscypliny pedagogiczne (ogólne i szczegółowe); b) nauki pedagogiczne; c) nauki współpracujące z pedagogiką (kwestia dialogu interdyscyplinarnego)
 niektóre propozycje uporządkowania dyscyplin tworzących pedagogikę
CZĘŚĆ II. PODSTAWY PEDAGOGIKI
1. Antropologiczne podstawy pedagogiki i wychowania:
 konieczność wychowania człowieka – podstawowe tezy antropologii pedagogicznej
 granice i możliwości wychowania człowieka (pesymizm-optymizm i realizm pedagogiczny)
 kwestia wolności i odpowiedzialności człowieka
 osoba i jej wychowanie
2. Ontologiczne podstawy wychowania
 podstawowe ujęcia wychowania w pedagogice (tzw. szerokie i wąskie rozumienie wychowania) oraz główne pojęcia pedagogiczne i definicje wychowania, wychowanie a nauczanie
 wychowanie a inne formy wpływania na człowieka i wspierania jego rozwoju
 wychowanie w ujęciu psychologicznym i pedagogicznym – ku integralnym ujęciom wychowania: wychowanie według teorii warstwicowej S. Kunowskiego
 istota procesu wychowania: wychowanie jako działalność wychowawców, jako własna aktywność wychowanka (samowychowanie), podmiotowość w wychowaniu i nauczaniu, indywidualizacja.
 wychowanie a inne formy wspierania człowieka w jego rozwoju
 struktura procesu wychowania
3. Aksjologiczne podstawy wychowania:
 rodzaje celów wychowania: cele operacyjne i kierunkowe, wychowawcze i dydaktyczne, cel ostateczny, ideał wychowawczy, wzór wychowania, taksonomie i operacjonalizacja celów
 wartości szczególnie ważne współcześnie
 wartości a wychowanie i cele i strategie wychowania chrześcijańskiego¬
CZĘŚĆ III. PEDAGOGIKA i Dydaktyka - PODSTAWOWE PROBLEMY:
 okoliczności, miejsca i koncepcje organizacji działalności wychowawczej i dydaktycznej, metodyka i technologie wychowania
 wychowanie i nauczanie w rodzinie i klasie szkolnej – jako środowiskach wychowania
 wychowanie w poszczególnych fazach rozwoju człowieka: młodość, dorosłość (edukacja ustawiczna), wychowanie a niepełnosprawność, wychowanie i nauczanie integracyjne;
 wychowanie religijne i moralne, funkcja oraz kompetencje nauczyciela i wychowawcy, rola mediów,
 instytucje wychowania i ich współpraca: rodzina, szkoła, religijne wychowanie i kościelne instytucje wychowania, grupy młodzieżowe i stowarzyszenia, rola leaderów w grupach; praca z klasa szkolną i style kierowania klasą
 pedagogika chrześcijańska oraz współczesne wyzwania dla wychowania i nauczania chrześcijańskiego – szkoła katolicka, katecheza, pedagogizacja rodziców
 historia rozwoju polskiej myśli pedagogicznej, w tym główne nurty w historii myśli pedagogicznej oraz rozwój dyscypliny - pedagogika i dydaktyka
 wychowanie i program wychowawczy szkoły, profilaktyka i program profilaktyczny szkoły, program nauczania
 osobowość wychowawcy, katechety i duszpasterza jako pedagogów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązkowa:
SOBÓR WATYKAŃSKI II, Deklaracja o wychowaniu chrześcijańskim, 1965;
PIUS XI, O chrześcijańskim wychowaniu dzieci i młodzieży, 1929;
oraz do wyboru jedna z podanych pozycji książkowych:
KUNOWSKI S., Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa, Wydawnictwo Salezjańskie, 1993;
KWIECIŃSKI Z. – B. ŚLIWERSKI (red.), Pedagogika, t. 1 (cz. I i II – s. 11-182), t. II (cz. II i III – s. 96-396), Warszawa, WN PWN, 2003.
NOWAK M., Pedagogiczny profil nauk o wychowaniu, Lublin, Wydawnictwo KUL, 2012, rozdział III, IV, VI i IX.
NOWAK M., Podstawy pedagogiki chrześcijańskiej, Lublin, Pracownia Poligraficzna S.H.K.\"Zawisza\", 1995;
NOWAK M., Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej, Lublin, RW KUL, 1999 (zwłaszcza: Wstęp oraz rozdziały: I, II, IV, VII i IX);
TARNOWSKI J., Problem chrześci¬jańskiej pedagogiki egzysten¬cjalnej, Warsza¬wa, ATK, 1982;
WORONIECKI J., Katolicka etyka wychowawcza, t. 1., Lublin. KUL, 1985, s. 328-418;
Zaleca się też lektury uzupełniające:
HANSEMANN G., Wychowanie religijne, (tł. S. Szczyrbowski), Warsza¬wa, 1988;
KONARZEWSKI K., Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, Warszawa, 1982.
KUBIAK-SZYMBORSKA E. – D. ZAJĄC, Wokół podstawowych zagadnień teorii wychowania, Bydgoszcz, WERS, 2002.
KUBIAK-SZYMBORSKA E. – D. ZAJĄC, Wychowanie w kręgu pytań, Bydgoszcz, WERS, 2013.
KUCZKOWSKI S., Przyjacielskie spotkania wychowawcze, Kraków, WAM, 1985;
ŁOBOCKI M., Teoria wychowania w zarysie, Kraków, „Impuls”, 2003.
NOWAK M., Główne nurty współczesnej filozofii wychowania, „Kultura i Edukacja”. Toruń, 2 (4) 1992, s. 7-27. NOWAK M., Współczesne teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesj., 2008.
ŚLIWERSKI B., Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków, Impuls, 2012.
ŚLIWERSKI B., Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, IMPULS, 1998.