Podstawy psychometrii - wykład

Cele przedmiotu:
Celem wykładu jest poznanie podstaw diagnozy psychologicznej z wykorzystaniem testów. Po zakończeniu wykładu studenci będą:
- znali wymagania stawiane testom psychologicznym,
- orientowali się w problemach prawnych, etycznych, metodologicznych i psychometrycznych związanych z testowaniem,
- potrafili świadomie wybierać i stosować testy oraz interpretować wyniki badania testowego,
- wiedzieli, jakie są podstawowe kroki podczas konstruowania testu psychologicznego,
- znali procedury adaptacji kulturowej testów.
Wymagania wstępne:
Uczestnictwo w ćwiczeniach, znajomość podstaw statystyki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Absolwent zna teoretyczne podstawy testów psychologicznych oraz badań empirycznych prowadzonych z ich użyciem. Zna zasady konstrukcji testów psychologicznych. Zna zasady adaptacji kulturowej testów. Zna zasady interpretacji ilościowej i jakościowej wyników testowych.

UMIEJĘTNOŚCI
Absolwent umie rozpoznać narzędzia spełniające kryteria psychometryczne. Umie kompetentnie posługiwać się testami psychologicznymi w praktyce diagnostycznej i eksperckiej, a także badawczej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Absolwent jest świadomy ograniczeń natury etycznej nakładanych na praktykę badawczą, diagnostyczną i ekspercką, odwołującą się do wyników badań prowadzonych za pomocą testów psychologicznych. Chroni testy psychologiczne przed osobami i instytucjami, które mogłyby naruszać fundamentalne zasady poufności, prywatności i ochrony godności osoby. W sposób odpowiedzialny informuje o wynikach przeprowadzonych badań testowych. Aktywnie przeciwdziała upowszechnianiu złych i nieetycznych praktyk w zakresie komunikowania wyników testów.
Metody dydaktyczne:
Wykład z prezentacją Power Point
Treści programowe:
Wprowadzenie – cele i tematyka wykładu, wymagania, zalecana literatura, forma i warunki zaliczenia.

Test jako narzędzie diagnozy psychologicznej - podstawowe pojęcia i założenia. Pomiar w psychologii, co to jest test psychologiczny, cechy testów psychologicznych, metody badawcze w psychologii.

Diagnoza za pomocą testów - kwestie psychologiczne, psychometryczne, etyczne, metodologiczne. Rodzaje testów psychologicznych, specyfika pomiaru psychometrycznego, skale pomiarowe, rozkład normalny a pomiar w psychologii.

Właściwości pozycji testowej. Odpowiedzi na pozycje testowe, wynik ogólny testu, rozkład wyników w teście, wynik ogólny testu a wynik pozycji, moc dyskryminacyjna, współczynniki mocy dyskryminacyjnej, jakie pozycje powinny zostać włączone do testu.

Rzetelność testu - podstawy teorii rzetelności testów psychologicznych w ujęciu klasycznej teorii testów. Pojęcie rzetelności, błąd pomiaru i jego źródła, teorie rzetelności pomiaru, założenia i twierdzenia klasycznej teorii testów, standardowy błąd pomiaru i standardowy błąd estymacji, wyznaczanie przedziału ufności dla wyniku prawdziwego, zastosowanie standardowych błędów pomiaru.

Rzetelność testu - metody jej szacowania. Zgodność test-retest, metoda wersji równoległych testów, metoda połówkowa, zgodność wewnętrzna, zgodność ocen sędziów, interpretacja wartości współczynników rzetelności.

Trafność pomiaru testowego - rodzaje trafności. Trafność kryterialna (prognostyczna i diagnostyczna), trafność treściowa, trafność teoretyczna.

Trafność pomiaru testowego - metody jej oceny. Ustalanie trafności teoretycznej: analiza różnic międzygrupowych, analiza macierzy Wielu Cech Wielu Metod, analiza struktury czynnikowej testu, analiza zmian nieprzypadkowych, analiza procesu rozwiązywania testu. Relacja między trafnością i rzetelnością testu.

Standaryzacja badania testowego, czynniki zniekształcające wyniki testowe.

Normy – interpretacja wyników testu. Normy równoważnikowe, normy typu rangowego, normy typu standardowego (skala jednostek znormalizowanych z, skala tenowa, skala IQ, skala staninowa, skala stenowa).

Interpretacja wyników testowych. Zakres zastosowania norm, testy zorientowane na standard wykonania.

Konstruowanie testów psychologicznych. Strategie konstruowania testów, etapy tworzenia testu, struktura podręcznika testowego.

Adaptacja kulturowa testów. Testy a kultura, aspekty równoważności kulturowej testu, kryteria równoważności testu, strategie kulturowej adaptacji testów, adaptacja demograficzna testu.

Kwestie etyczne i prawne związane z diagnozą psychologiczną i stosowaniem testów. Uregulowania prawne dotyczące stosowania testów psychologicznych, status prawny orzeczeń i opinii psychologicznych, wskazania Kodeksu etyczno-zawodowego psychologa, prawo autorskie, wydawcy i dystrybutorzy testów.

Podsumowanie – główne zagadnienia poruszane w trakcie wykładu.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Po zakończeniu wykładu studenci będą:
- znali wymagania stawiane testom psychologicznym,
- orientowali się w problemach prawnych, etycznych, metodologicznych i psychometrycznych związanych z testowaniem,
- potrafili świadomie wybierać i stosować testy oraz interpretować wyniki badania testowego,
- wiedzieli, jakie są podstawowe kroki podczas konstruowania testu psychologicznego,
- znali procedury adaptacji kulturowej testów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
Hornowska, E. (2001). Testy psychologiczne. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Hornowska, E., Paluchowski, W. J. (2004). Kulturowa adaptacja testów psychologicznych. W: J. Brzeziński (red.), Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów (s. 151-191). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mańkowska, M. (2010). Wprowadzenie do psychometrii. Wydawnictwo KUL.
Zawadzki, B. i Hornowska, E. (2008). Psychometria. Konstrukcja i adaptacja testów psychologicznych. W: J. Strelau i D. Doliński (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (t. 1, s. 847-893). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Literatura uzupełniająca
Anastasi, A i Urbina, S. (1999). Testy psychologiczne. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Brzeziński, J. (2005)(red.). Trafność i rzetelność testów psychologicznych. Wybór tekstów. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Ciechanowicz, A., Jaworowska, A. i Szustrowa, T. (1996). Testy Prawo Praktyka. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Fronczyk, K. (2009) (red.). Psychometria – podstawowe zagadnienia. Warszawa: Vizja Press & IT.
Magnusson, D. (1981). Wprowadzenie do teorii testów. Warszawa: PWN.
Gorbaniuk, O. (2016). Wykorzystywanie procedury sędziów kompetentnych w naukach społecznych i możliwości jej oceny psychometrycznej za pomocą narzędzi dostępnych w STATISTICA. (W:) J.Jakubowski, J.Wątroba (red.), Zastosowanie statystyki i data mining w badaniach naukowych (s.5-20). Kraków: StatSoft Polska

Psychologia zarządzania personelem - seminarium

Cele przedmiotu:
Celem seminarium jest opanowanie umiejętności realizacji projektu badawczego oraz pisania raportu z badań.
Wymagania wstępne:
W1 - Podstawowa znajomość metodologii psychologii oraz statystyki,
W2 - Umiejętność czytania tekstów w języku angielskim,
W3 - Twórcze pomysły i ciekawość badawcza.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna badania prowadzone w ramach wybranej tematyki badawczej. Wie, jaka ma być zawartość części teoretycznej, metodologicznej i empirycznej oraz dyskusji wyników pracy badawczej z zakresu psychologii.

UMIEJĘTNOŚCI
Potrafi krytycznie analizować literaturę naukową, poprawnie formułować problem badawczy. Umie stawiać poprawnie weryfikowalne hipotezy badawcze oraz dobierać adekwatne metody do ich weryfikacji. Potrafi dobierać adekwatne metody analizy wyników badań, interpretować uzyskane wyniki badań i weryfikować postawione hipotezy. Umie podsumować i krytycznie analizować wyniki badań,
sporządzać raport z badań.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Potrafi przeprowadzić badania empiryczne w wybranym obszarze problemowym zgodnie z wymaganiami etyki.
Posiada kompetencje w zakresie prezentacji danych empirycznych według standardów przyjętych w naukach społecznych.
Metody dydaktyczne:
Dyskusja, prezentacja Power Point
Treści programowe:
I semestr: Sformułowanie problemu badawczego, zapoznanie się z literaturą przedmiotu. Warunek zaliczenia - zredagowanie zarysu części teoretycznej pracy.
II semestr: Sformułowanie szczegółowych hipotez badawczych, wybór lub opracowanie metod badań, kryteriów doboru próby, wykonanie badań. Warunek zaliczenia - zredagowanie części metodologicznej pracy, zgromadzenie wyników badań.
III semestr: Analiza statystyczna wyników badań, ich opis i próby interpretacji. Warunek zaliczenia - zredagowanie opisu wyników badań oraz zarysu ich interpretacji.
IV semestr: Interpretacja uzyskanych wyników badań w odniesieniu do teorii, określenie ograniczeń badań, wniosków dla praktyki. Warunek zaliczenia - ostateczne zredagowanie tekstu całej pracy.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
Brzeziński, J. (2004). Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów. Warszawa: PWN.
Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych. (1994). Warszawa: Komitet Etyki w Nauce przy prezydium PAN.
Nęcka, E., Stocki, R. (1991). Jak pisać prace naukowe z psychologii. Kraków: Universitas.
Piber-Dąbrowska, K., Cypryańska, M., Wawrzyniak, M. (2007). Standardy edytorskie dla naukowego tekstu empirycznego z zakresu psychologii. Warszawa: Academica.

Literatura uzupełniająca
Brzeziński, J. (2003). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: PWN.
Hornowska, E. (2005). Testy psychologiczne: teoria i praktyka. Warszawa: Scholar.

Seminarium doktoranckie ze społecznej psychologii osobowości - seminarium

Cele przedmiotu:
Celem zajęć jest przygotowanie doktoranta do obrony pracy doktorskiej. W tym opracowanie projektu badawczego, poszukiwanie i opracowywanie literatury naukowej; nawiązywanie i utrzymywanie kontaktu z autorami publikacji; uzasadnianie postawionego problemu badawczego, planowanie badań empirycznych, tworzenie własnych narzędzi badawczych, interpretacja wyników badań w świetle literatury przedmiotu; przygotowanie kilku publikacji w czasopismach naukowych.
Wymagania wstępne:
Ukończone studia magisterskie z psychologii. Opublikowany artykuł w recenzowanym czasopiśmie naukowym. Przygotowanie wstępnej koncepcji badań z obszaru psychologii spostrzegania społecznego lub psychologii ekonomicznej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W01 ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat przedmiotu, metodologii i celów psychologii oraz jej subdyscyplin; zna i rozumie terminologię używaną na gruncie psychologii i jej subdyscyplin; posiada pogłębioną wiedzę o psychologii oraz jej współczesnych głównych nurtach i koncepcjach
K_W04 rozumie specyfikę, istotę i cele poznania naukowego, zna zasady metodologii psychologii; posiada wiedzę na temat projektowania i prowadzenia badań empirycznych w psychologii
K_W09 zna terminologię oraz ma uporządkowaną wiedzę w zakresie teorii, badań oraz prawidłowości rozwoju osobowości, ma wiedzę o wpływie osobowości oraz różnic indywidualnych dla funkcjonowania osób w różnych środowiskach życia i pracy
K_W12 ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat psychologicznych aspektów pracy, organizacji i zarządzania oraz doradztwa zawodowego, marketingu, psychologii reklamy i zachowań konsumenckich
K_W15 zna i rozumie zasady etyki zawodowej psychologa w zakresie prowadzenia badań naukowych, postępowania diagnostycznego; zna podstawowe zasady ochrony własności intelektualnej oraz prawa autorskiego

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań, potrafi wskazać i opisać uwarunkowania (osobowe, społeczne oraz kulturowe) różnych zachowań człowieka oraz funkcjonowania określonych grup społecznych i organizacji posługując się wybranymi podejściami teoretycznymi
K_U03 ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej; potrafi przygotować pracę pisemną, prezentację multimedialną i wystąpienie ustne z zakresu psychologii oraz porozumiewać się ze specjalistami z zakresu psychologii oraz innymi grupami docelowymi używając różnych technik i kanałów komunikacji; potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię psychologiczną oraz integrując różne ujęcia i koncepcje psychologiczne
K_U04 potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności, korzystając z różnych źródeł informacji (w języku rodzimym i obcym) i nowoczesnych technologii (ICT) oraz szanując zasady własności intelektualnej
K_U07 potrafi analizować przyczyny i źródła zachowań człowieka oraz przewiduje ich konsekwencje zdrowotne i społeczne; umie opracować propozycje oddziaływań ukierunkowanych na zmianę postaw i zachowań w różnych obszarach praktyki psychologicznej
K_U09 posiada rozwinięte umiejętności badawcze: formułuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawcze; posługuje się pakietem statystycznym, opracowuje, prezentuje i interpretuje wyniki badań, wyciąga wnioski, wskazuje kierunki dalszych badań, w obrębie wybranej subdyscypliny psychologii
K_U10 potrafi krytycznie ocenić przydatność metod, procedur, programów pomocy oraz innych form oddziaływania skierowanych do osób, grup społecznych i organizacji
K_U11 stosuje się do norm i zasad etycznych w badaniach naukowych, w procesie diagnostycznym, w projektowaniu działań.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K07 wykazuje krytyczną postawę wobec stosowanych metod badawczych i uzyskanych dzięki nim wyników, a także wobec różnych poglądów i praktyk w zakresie psychologii.
K_K08 potrafi współpracować w grupie, podejmując aktywne role w zespole (w tym rolę lidera), inspirować i organizować uczenie się innych osób
Metody dydaktyczne:
Dyskusja naukowa nad referowanymi zagadnieniami i pomysłami do badań.
Treści programowe:
Dyskusja naukowa nad referowanymi zagadnieniami i pomysłami do badań przez uczestników seminarium.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Wywiązanie się z zadań sformułowanych indywidualnie na początku roku akademickiego
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Artykuły z baz danych EBSCO i innych baz artykułów naukowych dostępnych w zasobach www.kul.pl oraz innych portali naukowych.

Społeczna psychologia osobowości - seminarium

Cele przedmiotu:
Celem seminarium jest opanowanie umiejętności realizacji projektu badawczego oraz pisania raportu z badań.
Wymagania wstępne:
Podstawowa znajomość metodologii psychologii oraz statystyki;
Umiejętność czytania tekstów w języku angielskim;
Twórcze pomysły i ciekawość badawcza.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
- Student zna badania prowadzone w ramach wybranej tematyki badawczej;
- Student wie, jaka ma być zawartość części teoretycznej i metodologicznej, części dotyczącej analizy wyników badań własnych i dyskusji wyników pracy badawczej z zakresu psychologii;
- Student zna podstawowe zasady ochrony własności intelektualnej oraz prawa autorskiego.

UMIEJĘTNOŚCI
- Student potrafi krytycznie analizować literaturę naukową, poprawnie formułować problem badawczy;
- Student umie stawiać poprawnie weryfikowalne hipotezy badawcze oraz dobierać adekwatne metody do ich weryfikacji;
- Potrafi dobierać adekwatne metody analizy wyników badań, interpretować uzyskane wyniki badań i weryfikować postawione hipotezy;
- Student umie podsumować i krytycznie analizować wyniki badań, sporządzać raport z badań.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- Student potrafi przeprowadzić badania empiryczne w wybranym obszarze problemowym zgodnie z wymaganiami etyki;
- Student potrafi przeprowadzić analizy statystyczne, zinterpretować i opisać wyniki zgodnie z wymaganiami etyki;
- Posiada kompetencje w zakresie prezentacji danych empirycznych według standardów przyjętych w naukach społecznych.
Metody dydaktyczne:
Dyskusja, prezentacja Power Point
Treści programowe:
I semestr: Sformułowanie problemu badawczego, zapoznanie się z literaturą przedmiotu. Warunek zaliczenia - zredagowanie zarysu części teoretycznej pracy;
II semestr: Sformułowanie szczegółowych hipotez badawczych, wybór lub opracowanie metod badań, kryteriów doboru próby, wykonanie badań. Warunek zaliczenia - zredagowanie części metodologicznej pracy, zgromadzenie wyników badań;
III semestr: Analiza statystyczna wyników badań, ich opis i próby interpretacji. Warunek zaliczenia - zredagowanie opisu wyników badań oraz zarysu ich interpretacji;
IV semestr: Interpretacja uzyskanych wyników badań w odniesieniu do teorii, określenie ograniczeń badań, wniosków dla praktyki. Warunek zaliczenia - ostateczne zredagowanie tekstu całej pracy.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
Brzeziński, J. (2004). Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów. Warszawa: PWN.
Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych. (1994). Warszawa: Komitet Etyki w Nauce przy prezydium PAN.
Nęcka, E., Stocki, R. (1991). Jak pisać prace naukowe z psychologii. Kraków: Universitas.
Piber-Dąbrowska, K., Cypryańska, M., Wawrzyniak, M. (2007). Standardy edytorskie dla naukowego tekstu empirycznego z zakresu psychologii. Warszawa: Academica.
Literatura uzupełniająca
Brzeziński, J. (2003). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: PWN.
Hornowska, E. (2005). Testy psychologiczne: teoria i praktyka. Warszawa: Scholar.