Miłosz Aleksandrowicz

Prowadzone przeze mnie badania koncentrują się na zagadnieniach dotyczących teorii muzyki i praktyki muzycznej XVII i XVIII wieku. Do chwili uzyskania stopnia naukowego doktora nauk humanistycznych moje zainteresowania naukowe dotyczyły religijnej twórczości kompozytorów francuskich działających w czasach Ludwika XIV ze szczególnym uwzględnieniem spuścizny Françoisa Couperina i Jeana Philippe’a Rameau. Tym zagadnieniom poświęciłem pracę magisterską (Akordyka Mszy organowych François Couperina w świetle dawnych systemów strojenia instrumentów klawiszowych, promotor: ks. dr hab. Jan Chwałek) oraz rozprawę doktorską (Wielkie motety J. Ph. Rameau w świetle jego Traktatu o harmonii. Studium hermeneutyczno-muzyczne, promotor: dr hab. Maria Piotrowska).

Obroniona przeze mnie dysertacja doktorska jest wieloaspektowym hermeneutyczno-muzycznym spojrzeniem na religijną twórczość Rameau ze szczególnym uwzględnieniem teorii harmonii wypracowanej przez kompozytora w latach 1722-26. Celem pracy było wykazanie w jakim stopniu struktura harmoniczna wielkich motetów Rameau jest realizacją założeń teoretycznych właściwych dla jego wczesnego systemu harmonicznego. Publikacją, która w znacznej mierze wyrosła z zagadnień poruszonych w dysertacji doktorskiej, jest obszerna monografia poświęcona wczesnej teorii harmonii: Teoria harmonii Jeana Ph. Rameau. Traité de l'harmonie (1722). Nouveau systême de musique théorique (1726), Lublin 2014. Dopełnieniem komentarza muzykologicznego jest mój autorski przekład obu wspomnianych ksiąg pierwszego z traktatów oraz obszernych fragmentów traktatu drugiego. Jest to pierwsza polskojęzyczna edycja tych dzieł w rodzimej literaturze naukowej.

W moich kolejnych artykułach, publikowanych na łamach polskich czasopism naukowych w języku polskim i angielskim, skoncentrowałem się na szeregu zagadnień szczegółowych dotyczących teorii muzyki XVII i XVIII wieku ze szczególnym uwzględnieniem źródeł francuskojęzycznych. Punktem oparcia przy omawianiu tych zagadnień była treść wydawanych w tym czasie traktatów teoretycznych o muzyce, które stanowią niezwykle cenne źródło wiedzy na temat wielu aspektów teorii i praktyki muzyki monodycznej i wielogłosowej. Moje zainteresowania badawcze w tym obszarze sprowadzić można do trzech głównych obszarów:

(1) teorii muzyki i zasad XVII-wiecznego kontrapunktu

(2) teorii monodii liturgicznej i polifonii

(3) instrumentologii i praktyki wykonawczej muzyki klawiszowej epoki Baroku

Do pierwszej grupy artykułów zaliczyć można następujące publikacje: System muzyczny Josepha Sauveura. Principes d'Acoustique et Musique (1701), Uwagi o strojeniu XVII-wiecznych instrumentów klawiszowych. Traité de l'accord de l'espinette (1650) Jean’a Denis, Reguły XVII-wiecznego kontrapunktu w ujęciu Salomona de Caus. Instutution harmonique (1615). Drugą grupę artykułów stanowią następujące pozycje: Sztuka śpiewu w XVII-wiecznej Francji. Traite de la methode ou l’Art de bien chanter (1671) Benigne’a de Bacilly, XVIII-wieczny, „nowy” system notacji monodii liturgicznej.Démotz de la Salle i jego Methode de plain-chant selon un nouveau systeme (1728), Interpretacja rytmiczna monodii liturgicznej w XVII wieku. Pierre-Benoît de Jumilhac i jego La science et la pratique du Plain-chant (1673), The Rules of the Improvised Vocal Religious Polyphony. Louis-Joseph Marchand's Traité du Countrepoint Simple (1739), Praktyka wykonawcza Plain-chant w XVIII wieku. François de La Feillée i jego Méthode nouvelle pour apprendre parfaitement les règles du plainchant (1754), Teoria i praktyka wykonawcza monodii liturgicznej w XIX wieku. François-Joseph Fétis i jego Méthode élémentaire de plain-chant (1843). Do grupy trzeciej zaliczyć należy następujące pozycje: Organy w potrydenckiej liturgii na podstawie Caeremoniale episcoporum (1600), Uwagi o budowie XVII-wiecznych organów, Raisons des forces mouvantes (1615) Salomona de Caus, Budowa i wybrane rozwiązania konstrukcyjne XVIII-wiecznych organów według Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers (1751-1780), The Art of Playing Keyboard Instruments in the Late 17th and Early 18th Centuries. Monsieur de Saint-Lambert and his "Les principes du clavecin" (1702), Sztuka „akompaniamentu” organowego we Francji na przełomie XVII i XVIII wieku. Jacques Boyvin i jego Traité abregé de l’accompagnement pour l’orgue et pour le clavessin (1705). Uzupełnieniem powyższych publikacji jest szereg moich artykułów encyklopedycznych: Camille Charles Saint-Saëns (Encyklopedia Katolicka KUL, T. XVII), Claudin de Sermisy (Encyklopedia Katolicka KUL, T. XVIII), Alexander Utendal (Encyklopedia Katolicka KUL, T. XIX), Adrian Willaert (Encyklopedia Katolicka KUL, T. XX), Philippe de Vitry (Encyklopedia Katolicka KUL, T. XX). Jestem również autorem artykułów o charakterze popularnonaukowych: Polska muzyka organowa XIX i początku XX wieku. w: "Qui habitat in adiutorio Altissimi", Hermeneutyka muzyczna czyli Ars interpretandi Wspomnienie o śp. dr hab. Marii Piotrowskiej

W  chwili obecnej podstawą prowadzonych przeze mnie badań są niezmiennie źródła z epoki (zwłaszcza z XVII i XVIII wieku). Są to zazwyczaj traktaty teoretyczne lub druki eklezjalne, których treść badam przy użyciu metody hermeneutyczno-muzycznej wypracowanej w Katedrze Hermeneutyki Muzycznej KUL przez dr hab. Marię Piotrowską. Oznacza to, że we wszystkich moich publikacjach – łącznie z rozprawą habilitacyjną (Teoretyczne podstawy francuskiej polifonii liturgicznej XVII wieku) – zarysowany w tytule problem badawczy jest omawiany tak, aby w umyśle czytelnika dokonał się proces intelektualnej rekonstrukcji "świata historycznego" (termin hermeneutyczny). Obszarem, który w moich badaniach uważam za szczególnie istotny są prace translatorskie na język polski obszernych fragmentów XVII-wiecznych francuskojęzycznych traktatów teoretycznych, które zamieszczam jako aneks do artykułów. Przykładem może być Traité de l'accord de l'espinette (1650) Jean’a Denisa, Traité abregé de l’accompagnement pour l’orgue et pour le clavessin (1705) Jacquesa Boyvina czy opublikowany jako aneks w książce Traité de l’harmonie (1722) i Nouveau systême de musique théorique (1726) Jeana Ph. Rameau. Są to pierwsze polskojęzyczne przekłady tych tekstów w rodzimej muzykologii. Oryginalne teksty w języku francuskim zamieszczam zazwyczaj równolegle z polskim tłumaczeniem dzięki czemu czytelnik znający język francuski i chcący jeszcze dokładniej zapoznać się z subtelnościami językowymi XVII i XVIII-wiecznej francuszczyzny może w wygodny sposób sięgnąć również do oryginalnego tekstu.

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2017 09:35