Paschalny wymiar kultu świętych męczenników w tradycji Kościoła
[The Paschal Dimension of the Cult of Holy Martyrs in the Tradition of the Church]

Rozdział w recenzowanej książce naukowej

Miejsce: Poznań
Rok wydania: 2026
Tytuł publikacji: Od heroizmu codzienności do męczeństwa. Świętość (nie)kanonizowana
Strony od-do: 111-130
Streszczenie: Kult świętych męczenników jest obecny w tradycji Kościoła od początku jego istnienia, a wzorem męczeńskiej śmierci była zawsze śmierć Jezusa na krzyżu. W teologicznej interpretacji śmierć męczenników jest udziałem w wydarzeniu paschalnym Chrystusa. Paschalny i chrystocentryczny kult świętych wyraża się w lex orandi Kościoła, dlatego niniejsze opracowanie dotyczy zagadnienia ukazania tego charakteru w świetle tekstów liturgicznych kultu świętych męczenników. Ze względu na bogactwo źródeł liturgicznych w historii Kościoła zagadnienie to zostało przedstawione na podstawie tekstów wspólnych o męczennikach, zarówno mszalnych jak i brewiarzowych po Soborze Watykańskim II. W wyniku badań stwierdzono, że zarówno same teksty liturgiczne oraz perykopy biblijne ukazują znaczenie śmierci męczennika, który nie tylko naśladował Chrystusa w Jego męce, ale również w jego zwycięstwie w zmartwychwstaniu. Przez to kult ten należy postrzegać w świetle paschy Chrystusa. W liturgii sprawowanej ku czci męczenników podkreślona została myśl, że śmierć jest naśladowaniem Chrystusa podczas transitus ze śmierci do życia. To przejście do niebieskiego Jeruzalem dokonuje się poprzez udział w cierpieniach Chrystusa, które są pierwszym etapem paschy. Paschalny charakter kultu męczenników zakłada więc udział męczenników radości zmartwychwstałego Pana. Podkreśla to akcentowanie w tekstach liturgicznych faktu, że męczennicy otrzymali nagrodę i zwyciężyli dzięki Krwi Baranka. Odwoływanie się do licznych tekstów biblijnych i liturgicznych podczas wspominania świętych męczenników pozwala na proklamowanie prawdy o passze Chrystusa, która ma być udziałem każdego wierzącego człowieka.
Słowa kluczowe: liturgia, kult męczenników, pascha, Msza św., Liturgia Godzin, Sobór Watykański II