Marginalizacja i wykluczenie społeczne - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Teoretyczne przedstawienie zjawisk i procesów marginalizacji i wykluczania społecznego.
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z zakresu socjologii
W2 - znajomość zagadnień z zakresu polityki społecznej
W3 - zainteresowanie problematyką marginalizacji i wykluczenia społecznego
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student ma elementarną wiedzę o różnych rodzajach struktur i instytucji społecznych; o instytucjach życia społecznego oraz zachodzących między nimi relacjach - PS1A_W02
2. student ma podstawową wiedzę o rodzajach więzi społecznych, zna i rozumie rządzące nimi prawidłowości - PS1A_W06

UMIEJĘTNOŚCI
1. student potrafi dokonać obserwacji i interpretacji zjawisk społecznych; analizuje ich powiązania z różnymi obszarami działalności pomocowej i pracy socjalnej; rozumie zasady funkcjonowania organizacji i instytucji życia społecznego - PS1A_U01
2. student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pracy socjalnej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania problemów pomocowych, opiekuńczych, kulturalnych, a także motywów i wzorów ludzkich zachowań - PS1A_U04

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student docenia znaczenie nauk społecznych dla tworzenia i rozwoju prawidłowych więzi w środowiskach społecznych i odnosi zdobytą wiedzę do projektowania zadań osobistych i zawodowych - PS1A_K02
2. student ma przekonanie o sensie, wartości i potrzebie podejmowania działań pomocowych w polityce, środowisku społecznym i eklezjalnym; jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych - PS1A_K03
Metody dydaktyczne:
Wykład z elementami dyskusji, prezentacje multimedialne
Treści programowe:
1. Ludzie zbędni
2. Mechanizmy wytwarzania ludzi zbędnych
3. Margines, marginalizacja, wykluczenie - definiowanie pojęć
4. Ubóstwo a wykluczenie społeczne
5. Paradygmaty marginalizacji i wykluczenia społecznego
6. Trzy dyskursy wykluczenia społecznego
7. Wskaźniki i kryteria wykluczenia społecznego
8. Kategorie ludzi wykluczonych i narażonych na wykluczenie
9. Obszary wykluczenia społecznego w Polsce
10. Strategie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu w Polsce
11. Wykluczenie społeczne w krajach Unii Europejskiej
12. Polityka Unii Europejskiej wobec marginalizacji i wykluczenia
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - student nie zna pojęć i teorii z zakresu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(U) - student nie potrafi zastosować pojęć i teorii do właściwej identyfikacji problemu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(K) - student nie dostrzega problemów społecznych i nie widzi potrzeby działania

Ocena dostateczna
(W) - student zna w stopniu minimalnym pojęcia i teorie z zakresu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(U) - student z trudnością potrafi zastosować pojęcia i teorie do właściwej identyfikacji problemu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(K) - student dostrzega problemy społeczne ale nie widzi możliwości i potrzeby działania

Ocena dobra
(W) - student zna w stopniu dobrym pojęcia i teorie z zakresu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(U) - student potrafi zastosować pojęcia i teorie do właściwej identyfikacji problemu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(K) - student dostrzega problemy społeczne i widzi potrzebę działania

Ocena bardzo dobra
(W) - student zna wszystkie wymagane pojęcia i teorie z zakresu marginalizacji i wykluczenia społecznego
(U) - student wskazuje na inne możliwe rozwiązania istniejących problemów
(K) - student działa aktywnie w grupach lub organizacjach przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
1. K. Frieske. Utopie inkluzji. Sukcesy i porażki programów reintegracji społecznej. Warszawa 2004.
2. L. Frąckiewicz, Zapobieganie wykluczeniu społecznemu. Katowice 2005.
3. K.W. Frieske (red.). Marginalność i procesy marginalizacji. ISP 1999.
4. M. Duda, B. Gulla (red.). Przeciw wykluczeniu społecznemu. Wydawnictwo Naukowe PAT 2008.
5. E. Tarkowska (red.). Ubóstwo i wykluczenie społeczne młodzieży. ISP Warszawa 2007.

Literatura uzupełniająca
1. L. Frąckiewicz (red.). Przeciw wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych. ISP 2008.
2. K. Ostrowska, J. Sikorska, Wymiary marginalizacji osób niepełnosprawnych. \"Problemy polityki społecznej\" 2001:T.3.

Praca socjalna z ofiarami przemocy i przestępstw - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 Przedstawienie problemu przemocy w kontekście życia społecznego
C2 Wskazanie na instytucjonalne i pozainstytucjonalne formy wsparcia osób podlegających przemocy
Wymagania wstępne:
W1 Znajomość podstawowych zagadnienia związanych z przemocą i przestępczością
W2Znajomość podstawowych dokumentów i ustaw poświęconych problemowi przemocy i przestępczości
W3 Posiadanie podstawowej wiedzy na temat roli pracownika socjalnego w procesie wsparcia osoby podlegającej przemocy
Efekty kształcenia:
WIEDZA
PS1A_W06 ma podstawową wiedzę o rodzajach więzi społecznych, zna i rozumie rządzące nimi prawidłowości
PS1A_W10 ma podstawową wiedzę na temat tworzenia projektów socjalnych zmierzających do poprawy sytuacji w środowiskach zależnych od pomocy społecznej.
PS1A_W12 ma podstawową, uporządkowaną wiedzę w zakresie ograniczonych możliwości (i umiejętności) zdobywania środków utrzymania, dysfunkcjonalności rodziny w pełnieniu zadań opiekuńczo-wychowawczych, opieki paliatywnej i hospicyjnej, niepełnosprawności, patologii społecznej, nieprzystosowania społecznego i uchodźstwa; zna ich specyfikę i procesy w nich zachodzące.
UMIEJĘTNOŚCI
PS1A_U01 potrafi dokonać obserwacji i interpretacji zjawisk społecznych; analizuje ich powiązania z różnymi obszarami działalności pomocowej i pracy socjalnej; rozumie zasady funkcjonowania organizacji i instytucji życia społecznego
PS1A_U08 potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi w celu analizowania, interpretowania oraz projektowania strategii działań w pracy socjalnej; potrafi generować rozwiązania konkretnych problemów społeczne i prognozować przebieg ich rozwiązywania oraz przewidywać skutki planowanych działań
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
PS1A_K07 jest przygotowany do aktywnego uczestnictwa w grupach, organizacjach i instytucjach realizujących działania pomocowe w różnych obszarach rzeczywistości społecznej; jest zdolny do porozumiewania się z osobami będącymi i nie będącymi specjalistami w danej dziedzinie
PS1A_K08 odznacza się rozwagą i dojrzałością w projektowaniu i realizowaniu działań pomocowych; potrafi określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania; projektuje i wykonuje działania w zakresie pracy socjalnej
Metody dydaktyczne:
Konwersatorium, dyskusja, prezentacja multimedialna
Treści programowe:
Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu
Przestępstwa seksualne
Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece
Stalking
Polska Karta Praw Ofiary
Interdyscyplinarne spojrzenie na przemoc w rodzinie
Formy przemocy, cykl przemocy
Uwarunkowania kulturowe przemocy w rodzinie
Procedura Niebieskiej Karty
Misja, cele i strategie pracy socjalnej z osobą doświadczająca
przemocy
Strategie działania pracownika socjalnego w sytuacji przemocy
Budowanie relacji i komunikacji z osobą doznającą przemocy
Motywowanie osób dotkniętych przemocą
Towarzyszenie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie w toku pracy socjalnej
Etap pracy z osobą dotkniętą przemocą
Opracowanie planu działania wobec osoby dotkniętej przemocą
Budowa indywidualnego pakietu usług dla osoby dotkniętej przemocą
Realizacja planu działania wobec osoby dotkniętej przemocą
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W)Student nie posiada podstawowej wiedzy na temat przestępczości i przemocy oraz sytuacji osób podlegających przemocy
(U) Student nie potrafi wskazać dostępnych w pracy socjalnej metod i form pomocy osobom podlegającym przemocy
(K) Student nie dostrzega problemu przestępczości i przemocy i nie potrafi wskazać form i możliwości pomocy

Ocena dostateczna
(W)Student posiada małą wiedzę na temat przestępczości i przemocy oraz sytuacji osób podlegających przemocy
(U) Student w sposób mało precyzyjny potrafi wskazać dostępnych w pracy socjalnej metod i form pomocy osobom podlegającym przemocy
(K) Student w małym stopniu dostrzega problem przestępczości i przemocy oraz potrafi wskazać niektóre form i możliwości pomocy

Dobry
(W)Student posiada znaczną wiedzy na temat przestępczości i przemocy oraz sytuacji osób podlegających przemocy
(U) Student potrafi wskazać większość z dostępnych w pracy socjalnej metod i form pomocy osobom podlegającym przemocy
(K) Student dostrzega i w znacznym stopniu jest świadomy problemów związanych z przestępczością i przemocą oraz potrafi wskazać większość form i możliwości pomocy

Bardzo dobry
(W)Student posiada pełną wiedzę na temat przestępczości i przemocy oraz sytuacji osób podlegających przemocy
(U) Student potrafi wskazać dostępne w pracy socjalnej metod i form pomocy osobom podlegającym przemocy
(K) Student dostrzega i jest w pełni świadomy problemów związanych z przemocą i potrafi wskazać form i możliwości pomocy osobom podlegających przemocy
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Ackerman, Robert J. Zanim będzie za późno : przemoc i kontrola w rodzinie / Robert J. Ackerman, Susan E. Pickering ; przekł. Monika Gajdzińska. – Gdańsk : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2002.
Batko, Barbara : Zastosowanie Internetu jako narzędzia przeciwdziałania przemocy w rodzinie – „Niebieska Linia” // W: Współczesna rodzina : dylematy teorii i praktyki pedagogicznej / pod red. Janusza Stanka i Wojciecha Zająca ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie. – Warszawa : Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, 2011
Przemoc : konteksty społeczno - kulturowe. T. 2. Kulturowe i edukacyjne aspekty zjawiska / pod red. Wiesławy Walc. – Rzeszów : Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2007.
Socjologiczne i psychopedagogiczne aspekty przemocy / pod red. Joanny Wawrzyniak. – Łódź : Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno - Ekonomicznej w Łodzi, 2007.
Wybrane aspekty przemocy : diagnoza i profilaktyka / red. nauk. Renata Małgorzata Ilnicka, Joanna Cichla. – Toruń : Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”, 2009.
Hołyst, Brunon : Psychologia kryminalistyczna / Brunon Hołyst. – Wyd. 2 rozsz. – Warszawa : Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2006.
Hołyst, Brunon : Socjologia kryminalistyczna. T. 1 / Brunon Hołyst. – Warszawa : Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , 2007.
Kalinowska - Prokopowicz, Beata : Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie / Beata Kalinowska - Prokopowicz // W: Resocjalizacyjne programy penitencjarne realizowane przez służbę więzienną w Polsce / pod red. Moniki Marczak. – Kraków : Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2009.
Pospiszyl, Irena : Patologie społeczne / Irena Pospiszyl. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.