Piotr Szczur

Stary Kościół (Παλαιά) jako najstarsze znane miejsce kultu chrześcijańskiego w Antiochii Syryjskiej
[The Old Church (Παλαιά) as the Oldest Known Place of Christian Worship in Antioch of Syria]

Artykuł naukowy w czasopiśmie recenzowany

Czasopismo: VOX PATRUM (ISSN: 0860-9411)
Współautorzy: Sławomir Bralewski
Rok wydania: 2026
Tom: 99
Strony od-do: 649-668
Streszczenie: Celem badawczym artykułu jest przedstawienie i przeanalizowanie przekazów historycznych (głównie z IV i V wieku) na temat Starego Kościoła (Παλαιά) / Kościoła Apostolskiego znajdującego się w Antiochii nad Orontesem, aby ustalić chronologię i okoliczności jego powstania, jego lokalizację oraz znaczenie w życiu religijnym i przestrzeni miejskiej miasta. Problem ten jest istotny między innymi z tego względu, iż we współczesnych opracowaniach naukowych na temat starożytnej Antiochii kościół ten jest jedynie wspominany. Najpierw wyjaśniono nazwę kościoła oraz przedstawiono i omówiono przekazy historyczne mówiące o jego lokalizacji, a następnie szczegółowo przeanalizowano informacje źródłowe na temat jego historii poddając je krytyce historycznej. Ukazano też Stary Kościół jako miejsce sprawowania liturgii i wygłaszania kazań. W końcowej partii opracowania zajęto się zagadnieniem: czy Stary Kościół była antiocheńską Katedrą? Badanie wykazuje, że obecny stan wiedzy nie pozwala na wskazanie dokładnej lokalizacji tego kościoła w przestrzeni miejskiej Antiochii, ani jego formy architektonicznej. Być może został zbudowany już pod koniec pierwszej połowy III wieku, jednak przed rokiem 303 na pewno już istniał. Badanie wykazuje też, że na początku IV wieku (po roku 303) został on zburzony, a następnie odbudowany między 313 a 324 rokiem przez dwóch biskupów Antiochii – Witalisa i Filogoniusza. Do czasu zbudowania i poświęcenia (341) Wielkiego Kościoła (Złotego Kościoła, Kościoła Zgody) był katedrą Antiochii. Jego historia związana jest też z antiocheńskimi melecjanami (zwolennikami biskupa Melecjusza). Źródła potwierdzają, że Jan Chryzostom wygłosił w tym kościele kilka kazań. Współcześni badacze wskazują, że być może kościół ten należy utożsamić ze znanym z późniejszych źródeł kościołem Kasjana.
Słowa kluczowe: Antiochia Syryjska, Stary Kościół (Palaia), miejsca kultu chrześcijańskiego
Dostęp WWW: https://czasopisma.kul.pl/index.php/vp/article/view/19618/17620
DOI: DOI: 10.31743/vp.19618



Cytowanie w formacie Bibtex:
@article{1,
author = "Piotr Szczur and Sławomir Bralewski",
title = "Stary Kościół (Παλαιά) jako najstarsze znane miejsce kultu chrześcijańskiego w Antiochii Syryjskiej",
journal = "VOX PATRUM",
year = "2026",
pages = "649-668"
}

Cytowanie w formacie APA:
Szczur, P. and Sławomir Bralewski(2026). Stary Kościół (Παλαιά) jako najstarsze znane miejsce kultu chrześcijańskiego w Antiochii Syryjskiej. VOX PATRUM, 649-668.