Historia grafiki - konwersatorium

Cele przedmiotu:
1. Zapoznanie studenta z aparatem pojęciowym używanym w badaniach nad grafiką.
2. Przekazanie studentowi wiedzy historycznej dotyczącej grafiki, jej technik i twórców z uwzględnieniem warunków społecznych i kulturowych.
3. Zapoznanie studenta z rolą grafiki na przestrzeni dziejów sztuki.
Wymagania wstępne:
Umiejętność zdefiniowania podstawowych technik graficznych.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W1. Student posiada wiedzę na temat podstawowych zagadnień z historii grafiki. K_W04, K_W05, K_W06

UMIEJĘTNOŚCI
U1. Student potrafi rozpoznać technikę graficzną, skojarzyć grafikę z epoką oraz środowiskiem jej powstania.K_U01, K_U02.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K1. Student rozumie potrzebę oglądania wystaw i zbiorów graficznych w celu ciągłego rozszerzania swojej wiedzy. K_K01, K_K06
Metody dydaktyczne:
Zajęcia konwersatoryjne, wykład połączony z prezentacją multimedialną, referaty z prezentacją multimedialną, dyskusja kierowana przez prowadzącego. Praca pisemna przygotowywaną przez studenta.
Treści programowe:
1. Podstawowe definicje dotyczące grafiki.Podział grafiki.
2. Rola grafiki w dziejach sztuki. Znaczenie technik graficznych.
3. Problem autorstwa najwcześniejszych grafik.
4. Albrecht Dürer i jego cykle graficzne.
5. Czasy Dürera. Grafika ilustracyjna, drzeworyty książkowe i druki ulotne.
6. Grafika niderlandzka w wieku XVI i początku XVII wieku.
7. Twórczość graficzna Rembrandta, jego poprzedników i naśladowców.
8. Wielcy mistrzowie grafiki XVII i XVIII wieku (Holandia, Niemcy, Włochy i Anglia).
9. Nowe techniki graficzne osiemnastego stulecia.
10. Francisco Goya Lucientes, Henri de Toulouse-Lautrec i drzeworyt japoński.
11. Narodziny polskiej grafiki artystycznej.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Aby otrzymać zaliczenie przedmiotu student powinien uczestniczyć w zajęciach, brać udział w dyskusjach w trakcie zajęć oraz przygotować semestralną pracę pisemną będącą analizą wybranej grafiki.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Białostocki J., W pracowniach dawnych grafików, Warszawa 1957.
Bóbr M., Mistrzowie grafiki europejskiej od XV do XVIII wieku, Warszawa 2000.
Catafal J., Oliva C., Techniki graficzne, Warszawa 2005.
Grafika szkół obcych w zbiorach polskich, red. M. Mrozińska, S. Sawicka, Warszawa 1978.
Hütt W., Niemieckie malarstwo i grafika późnego gotyku i renesansu, Warszawa 1985.
Jakimowicz I., Pięć wieków grafiki polskiej, Warszawa 1997.
Krejca A., Techniki sztuk graficznych. Podręcznik metod warsztatowych i historii grafiki artystycznej, Warszawa 1984.
Krużel K., Wśród starych rycin. Wybrane zagadnienia opracowania formalnego dawnej grafiki, Kraków 1999.
Talbierska J., Główne ośrodki produkcji graficznej w Europie XVII wieku. Funkcje, artyści, produkcja, [w:] Sztuka XVII wieku w Polsce. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Kraków grudzień 1993, Warszawa 1994, s. 103-124.
Talbierska J., Grafika europejska na przełomie XV i XVI wieku. Ośrodki, artyści i ich szkoły, kierunki rozwoju [w:] Sztuka około 1500. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk, listopad 1996, Warszawa 1997, s. 279-296.

Historia sztuki nowożytnej powszechnej - wykład

Cele przedmiotu:
1. Zrozumienie i rozpoznawanie zjawisk oraz przemian na obszarze sztuki nowożytnej europejskiej.
2. Dążenie do stworzenia syntezy dziejów sztuki w Europie wieku XV i XVI - zjawisk renesansu i manieryzmu.
Wymagania wstępne:
1. Znajomość rzeźby oraz porządków architektonicznych starożytnej Grecji i Rzymu.
2. Znajomość podstawowej terminologii z zakresu historii sztuki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student definiuje zjawiska sztuki nowożytnej (XV i XVI w.) w Europie w układzie chronologicznym. (K_W04)
2. Student przedstawia genezę form i typów architektonicznych oraz ich przemiany a także wskazuje styl, funkcje i treści ideowe sztuk plastycznych (rzeźba, malarstwo, grafika) w XV i XVI wieku. (K_W03, K_W04, K_W09)
3. Student charakteryzuje kulturowy kontekst sztuki i architektury XV i XVI wieku (uwarunkowania polityczne, społeczne i religijne). (K_W04, K_W05, K_W08, K_W11)

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student interpretuje dzieło sztuki XV i XVI wieku, wskazując jego pochodzenie i kontekst. (K_U08, U10)
2. Student formułuje najważniejsze problemy europejskiej sztuki i architektury XV i XVI wieku. (K_U08, K_U09, K_U10, K_U11)
3. Student nakreśla kulturowy kontekst sztuki i architektury epoki nowożytnej (XV i XVI w.). (K_U13)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student postrzega kulturową doniosłość artystycznego i architektonicznego dziedzictwa sztuki i kultury europejskiej oraz konieczności jej zachowania dla dalszych pokoleń. (K_K06)
2. Student ma świadomość potrzeby ciągłego pogłębiania wiedzy. (K_K01)
Metody dydaktyczne:
Wykład połączony z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
1. Malarstwo, rzeźba i architektura w piętnastowiecznej Florencji.
2. Malarstwo, rzeźba i architektura dojrzałego renesansu w Italii.
3. Sztuka przełomu epok w Europie Północnej.
4. Pojęcie i sztuka manieryzmu w Italii.
5. Sztuka XVI w. w Europie Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem Francji i Niderlandów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Burke P., Kultura i społeczeństwo w renesansowych Włoszech, Warszawa 1991.
Delumeau J., Cywilizacja Odrodzenia, Warszawa 1993.
Dulewicz A., Encyklopedia Sztuki. Austria. Niemcy. Szwajcaria, Warszawa 1993.
Dulewicz A., Słownik sztuki francuskiej, Warszawa 1977.
Freedberg S.J., Painting in Italy: 1500-1600, Harmondsworth, Middlesex 1975.
Genaille R., Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Warszawa 1975.
Heydenreich L.H., Architecture in Italy: 1400-1500, revised by D. Howard Pelikan Yale 1996.
Hütt W., Niemieckie malarstwo i grafika późnego gotyku i renesansu, Warszawa 1985.
Lotz W., Architecture in Italy: 1500-1600, revised by D. Howard Pelikan Yale 1995.
Nash S., Northern Renaissance Art, Oxford 2008.
Pevsner N., Historia architektury europejskiej, t. 1, 2, Warszawa 1979, 1980.
Poeschke J., Die Skulptur der Renaissance in Italien, Bd. 1-2, München 1990.
Welch E., Art in Renaissance Italy 1350-1500, Oxford 1997.
Zerner H., Renaissance Art in France. The Invention of Classicism, Paris 2003.
Ziemba A., Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, T. 1-3, Warszawa 2008, 2011, 2015.

Historia sztuki nowożytnej powszechnej - analiza i interpretacja dzieła sztuki - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
1. Zrozumienie i rozpoznawanie zjawisk oraz przemian na obszarze sztuki nowożytnej europejskiej. 
2. Kształtowanie umiejętności analizowania i interpretacji dzieła sztuki nowożytnej XV i XVI wieku w jego kulturowym kontekście.
Wymagania wstępne:
1. Znajomość rzeźby oraz porządków architektonicznych starożytnej Grecji i Rzymu.
2. Znajomość podstawowej terminologii z zakresu historii sztuki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student definiuje podstawowe zjawiska sztuki renesansu i manieryzmu.
2. Student stosuje terminologię właściwą dla studiowanej dyscypliny.
3. Student wybiera metody analizy i interpretacji dzieł sztuki właściwe dla badanej tradycji kulturowej.

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student analizuje i interpretuje dzieło sztuki XV i XVI wieku.
2. Student wykorzystuje informacje pochodzące z różnych źródeł, w tym z zasobów internetowych i komputerowych baz danych instytucji kultury.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student działa w grupie, przyjmując w niej różne role.
2. Student integruje działania służące realizacji określonego zadania.
3. Student ma świadomość znaczenia kultury i sztuki w życiu społecznym oraz wagi upowszechniania wiedzy o kulturze.
Metody dydaktyczne:
Referaty połączone z prezentacją materiału ilustracyjnego. Dyskusja na zajęciach na temat przeczytanych tekstów.
Treści programowe:
1. Malarstwo, rzeźba i architektura w piętnastowiecznej Florencji.
2. Malarstwo, rzeźba i architektura dojrzałego renesansu w Italii.
3. Sztuka przełomu epok w Europie Północnej.
4. Pojęcie i sztuka manieryzmu w Italii.
5. Sztuka XVI w. w Europie Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem Francji i Niderlandów.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Student zobowiązany jest do obecności na zajęciach. Ma obowiązek przygotowania wypowiedzi (przedstawienia jej także w formie pisemnej) i prezentacji multimedialnej oraz zaliczenia pisemnego kolokwium. Nieobecność na zajęciach i nieprzygotowanie w terminie zadań skutkuje obniżeniem oceny. Średnia ocen z tych aktywności jest semestralną oceną końcową.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Alberti L.B., Ksiąg dziesięć o sztuce budowania, Warszawa 1960.
Bastek G., Warsztaty weneckie w drugiej połowie XV i XVI wieku. Bellini, Giorgione, Tycjan, Tintoretto, Warszawa 2010.
Białostocki J., Sztuka XV wieku od Parlerów do Dürera, Warszawa 2010.
Burke P., Kultura i społeczeństwo w renesansowych Włoszech, Warszawa 1991.
Delumeau J., Cywilizacja Odrodzenia, Warszawa 1993.
Dulewicz A., Encyklopedia Sztuki. Austria. Niemcy. Szwajcaria, Warszawa 1993.
Dulewicz A., Słownik sztuki francuskiej, Warszawa 1977.
Genaille R., Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Warszawa 1975.
Hütt W., Niemieckie malarstwo i grafika późnego gotyku i renesansu, Warszawa 1985.
Levey M., Dojrzały renesans, Warszawa 1980.
Levey M., Wczesny renesans, Warszawa 1972.
Murray P., Architektura włoskiego renesansu, Toruń 1999.
Murray P. i L., Sztuka renesansu, Toruń 1999.
Nash S., Northern Renaissance Art, Oxford 2008.
Palladio A., Cztery księgi o architekturze, Warszawa 1955.
Pevsner N., Historia architektury europejskiej, t. 1, 2, Warszawa 1979, 1980.
Vignola G.B., O pięciu porządkach w architekturze, Warszawa 1955.
Zerner H., Renaissance Art in France. The Invention of Classicism, Paris 2003.
Ziemba A., Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, T. 1--3, Warszawa 2008, 2011, 2015.

Kultura nowożytnej Europy - seminarium

Cele przedmiotu:
1 - Wypracowanie umiejętności wnikliwej analizy dzieła sztuki i tekstu naukowego, a także krytycznej postawy wobec terminów, definicji i informacji zawartych w pracach naukowych.
2 - Rozwój warsztatu badawczego z zakresu historii sztuki i kultury nowożytnej Europy, takich jak: wyszukiwanie źródeł i ich opracowanie, analiza krytyczna publikacji naukowych, analiza dzieł sztuki, ich systematyzacja i prezentacja w różnych formach (pisemna, ustna, multimedialna).
3 - Poznanie i przyswojenie technik redakcyjnych i zasad redagowania tekstu rozprawy doktorskiej.
4 - Poszerzenie wiedzy w zakresie samodzielnego opracowywania korpusu badawczego oraz napisania i obrony pracy doktorskiej.
Wymagania wstępne:
1 - Szczególne zainteresowanie kulturą i sztuką nowożytnej Europy.
2 - Umiejętność formułowania problemów badawczych i samodzielnego ich rozwiązywania.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1 - Student stosuje w działalności badawczej wiedzę uwzględniającą najnowsze osiągnięcia o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk o sztuce.
2 - Student stosuje terminologię nauk humanistycznych.
3 - Student wskazuje metody, techniki i szkoły badawcze właściwe dla studiowanej dyscypliny.
4 - Student dobiera nowoczesne techniki prowadzenia zajęć dydaktycznych w zakresie uprawianej przez siebie dyscypliny.

UMIEJĘTNOŚCI
1 - Student wyszukuje informacje związane ze swoją działalnością naukową z różnych źródeł, także w językach obcych, oraz porządkuje i interpretuje pozyskane informacje.
2 - Student prezentuje wyniki badań w postaci rozprawy doktorskiej lub odczytu/referatu naukowego w języku polskim i obcym.
3 - Student inicjuje dyskusję naukową i czynnie w niej uczestniczy.
4 - Student organizuje i prowadzi konferencję naukową.
5 - Student ocenia merytoryczną wartość tekstów naukowych lub projektów badawczych.
6 - Student prowadzi zajęcia dydaktyczne różnego typu (wykład, ćwiczenia, konwersatorium, seminarium).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1 - Student odznacza się szacunkiem dla rzetelnej wiedzy.
2 - Student potrafi odpowiednio określać priorytety służące realizacji powierzonych zadań.
3 - Student potrafi myśleć i działać w sposób niezależny i kreatywny.
4 - Student ma świadomość społecznej roli absolwenta studiów doktoranckich poprzez przekazywanie społeczeństwu wiedzy, a także informacji i opinii dotyczących osiągnięć naukowych reprezentowanej dyscypliny.
Metody dydaktyczne:
Metoda dialogowa, dyskusje, prezentacje multimedialne, konsultacje indywidualne, wyjazdy naukowe.
Treści programowe:
Realizowane są tematy monograficzne i problemowe, z położeniem nacisku na nieopracowane jeszcze zagadnienia zgodne z tematyką seminarium.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Aby uzyskać zaliczenie poszczególnych lat studiów, student zobowiązany jest do:
aktywnego uczestnictwa w zajęciach,
zebrania literatury przedmiotu,
referowania problemów badawczych,
systematycznego przedstawiania tekstu poszczególnych rozdziałów rozprawy doktorskiej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura właściwa dla każdego z tematów – zalecana indywidualnie.

Symbol jako klucz do rozumienia sztuki - konwersatorium

Cele przedmiotu:
Przedstawienie zawartych w dziele sztuki treści; określenie wydarzenia, postaci a szczególnie symboli i alegorii, wyjaśnienie ich genezy i wskazanie źródeł literackich i ikonograficznych.
Wymagania wstępne:
Dobra znajomość historii sztuki, Pisma Świętego i mitologii.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student rozpoznaje wydarzenia i osoby w przekazie ikonograficznym.
2. Student identyfikuje przedmioty, która są nośnikiem dodatkowych treści.

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student interpretuje wydarzenia, osoby i przedmioty w przekazie ikonograficznym.
2. Student przygotowuje samodzielną prezentację, selekcjonuje i dobiera materiał ikonograficzny, poszukuje go w tradycyjnych i cyfrowych bazach danych.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma świadomość znaczenia elementów symbolicznych w jego kręgu kulturowym.
Metody dydaktyczne:
Wykład konwersatoryjny połączony z prezentacją multimedialną; dyskusja moderowana przez prowadzącego. Dyskusja nad wygłoszonymi referatami i przeczytanymi tekstami źródłowymi i opracowaniami.
Treści programowe:
Definicja symbolu i treści symbolicznych.
Funkcja symbolu (przedmiotu).
Rozpoznanie i analiza treści symbolicznych w malarstwie, rzeźbie i architekturze.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Obecność i aktywność na zajęciach. Referaty.
Nieobecność na zajęciach i nieprzygotowanie w terminie zadań skutkuje obniżeniem oceny.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Baldock J., Symbolika chrześcijańska, Poznań 1997.
Barthes R., Mit i znak, Warszawa 1970.
Battistini M., Simboli e Allegorie, Milano 2002.
Białostocki J., Płeć śmierci, Gdańsk 2007.
Białostocki J., Symbole i obrazy w świecie sztuki, Warszawa 1982.
Biedermann H., Leksykon symboli, Warszawa 2001.
Carr-Grom S., Słownik symboli w sztuce, Warszawa 2001; Chanel A.P., Słownik symboli, Warszawa 2008.
Cirlot J.E., Słownik symboli, Kraków 2000.
Cooper J., Zwierzęta symboliczne i mityczne, Poznań 1998.
Davies W.V., Egipskie hieroglify, Warszawa 1998.
Durand G., Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986.
Eliade M., Obrazy i symbole. Szkice o symbolizmie magiczno-religijnym, Warszawa 1998. Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
Frey N., Symbol jako motyw i znak, "Archiwum tłumaczeń z teorii literatury i metodologii badań literackich" 2:1968, s. 19-28.
Hoffsümmer W., Leksykon dawnych i nowych symboli, Kielce 2001.
Kmita J., Ławniczak W., Znak - Symbol - Alegoria, "Studia semiotyczne" 1:1970, s. 75-108. Kmita J., O kulturze symbolicznej, Warszawa 1982.
Lurker M., Beiträge zu Symbol, Symbolbegriff und Symbolforschung, Baden-Baden 1982.
Lurker M., Przesłanie symboli w mitach kulturach i religiach, Kraków 1994.
Lurker M., Słownik obrazów i symboli biblijnych, Poznań 1989.
Maciuszko J.T., Symbole w religijności polskiej doby baroku i kontrreformacji, Warszawa 1986.
Oesterreicher-Mollwo M., Leksykon symboli, Warszawa 1992.
Panfil T., Lingua symbolica, Lublin 2002.
Ripa C., Ikonologia, Kraków 1998.
Słownik Symboliki Biblijnej. Obrazy, symbole, motywy, metafory, figury stylistyczne i gatunki literackie w Piśmie Świętym, red. L. Ryken, J. C.Wilhoit, T. Longman, Warszawa 1998.
Todorov T., Teorie symbolu, Gdańsk 2011.
Tresidder J., Słownik symboli, Warszawa 2001.
Tressider J., Symbole i ich znaczenie, Warszawa 2001.
Wallis M., Dzieje zwierciadła i jego rola w różnych dziedzinach kultury, Łódź 1956.
Wallis. M., Sztuki i znaki. Pisma semiotyczne, Warszawa 1983.
Wallis M., Uwagi o symbolach, "Studia semiotyczne" 7:1977, s. 91-99.
Werness Hope B., The Symbolism of Mirrors in Art from Ancient Times to The Present, New York, 1999.

”To cud, że kobieta tyle potrafi". Rola kobiety w malarstwie europejskim - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie malarstwa kobiet w kulturze europejskiej.
C2 - Przedstawienie problemów, z jakimi spotykały się na swojej drodze artystycznej kobiety - malarki.
Wymagania wstępne:
W1 - Znajomość podstawowych problemów malarstwa europejskiego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student identyfikuje obrazy europejskich malarek. K_W05

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student rozpoznaje dzieła sztuki europejskich malarek (wskazując ich czas powstania, styl, krąg kulturowy), potrafi przeprowadzić interpretację ikonograficzną i treściową oraz wskazać ich miejsce w procesie historyczno-kulturowym. K_U01

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy . Ma świadomość znaczenia kultury i sztuki w życiu społecznym oraz wagi upowszechniania wiedzy o kulturze. K_K01
Metody dydaktyczne:
Wykład problemowy połączony z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
1.Rola kobiet w społeczeństwie (szczególnie w rozwoju kultury) w różnych epokach i krajach Europy.
2. Dzieła kobiet - malarek w dziejach sztuki europejskiej (od renesansu).
3. Problemy kobiet związane z wykonywaniem zawodu malarza.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Chadwick W., Kobiety, sztuka i społeczeństwo, tłu. E. Hornowska, Poznań 2015.
Kobieta epok dawnych w literaturze, kulturze i społeczeństwie, red. I. Maciejewska, K. Stasiewicz, Olsztyn 2008.
Kowalczykowa A., Świadectwo autoportretu, Wrocław 2008.
Lapierre A., Artemizja, tłum. S. Kroszczyński, Poznań 2002.
Malinowska M., Sytuacja kobiety w siedemnastowiecznej Francji i Polsce, Warszawa 2008.
Möbius H., Kobieta baroku, tłum. A. Porębska, Warszawa 1986.
Murphy C.P., Lavinia Fontana: A Painter and Her Patrons in Sixteenth-century Bologna, New Haven, 2003.
Od mistyczki do komediantki : kobiety Europy epok dawnych - źródła i perspektywy, red. Godlewicz-Adamiec J., Kociumbas P., Sokołowicz M., Warszawa 2016.
Pionierki. Krytyka artystyczna kobiet 1839-1879. Antologia, wstęp, wybór, oprac. J.M. Sosnowska, współpr. M. Kasa, Warszawa 2016.
Pizzagalli D., Sofonisba. Pierwsza dama malarstwa, tłum. P. Drzymała, Poznań 2005.
Sgarbi V., Oblicza kobiety w sztuce. Pełne gracji, tłum. T. Kwiecień, Poznań 2015.
SosnowskaJ., Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880-1939, Warszawa 2003.
Tumidei S., Dell'eccellenza delle dame di Bologna, Firenze 2003.