Prawo wyznaniowe - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego i przepisami obowiązującymi w zakresie tego prawa; wyjaśnienie specyfiki prawa wyznaniowego oraz zasad dotyczących tworzenia prawa wyznaniowego; zapoznanie studentów z zakresem podmiotowym i przedmiotowym prawa wyznaniowego;
C2 - wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego; poznania i zrozumienia roli prawa wyznaniowego; zrozumienia specyfiki związku wyznaniowego jako podmiotu prawa; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; wyrobienie umiejętności posługiwania się w mowie i piśmie terminologią z zakresu prawa wyznaniowego, używania tej terminologii w sposób spójny i zrozumiały;
C3 - wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej; wyrobienie umiejętności rzetelnego i odpowiedzialnego oceniania problemów wynikających z realizacji prawa do wolności sumienia i religii
Wymagania wstępne:
ZAŁOŻENIA: Posiadanie przez studentów podstawowej wiedzy na temat systemu prawa polskiego. W zajęciach uczestniczą studenci III roku, stąd należy przyjąć, iż posiadają oni podstawową wiedzę prawniczą
CEL ĆWICZEŃ: Celem ćwiczeń jest przedstawienie unormowań prawa wyznaniowego, ze szczególnym uwzględnieniem polskiego prawa wyznaniowego. Tło zasadniczych rozważań stanowi rys historyczny i wątki prawnoporównawcze. Studenci uzyskają wiedzę na temat sytuacji prawnej jednostki oraz wspólnot religijnych w zakresie wolności sumienia i religii. Nabyta wiedza powinna wpłynąć na ukształtowanie się u nich świadomości praw przynależnych własnej wspólnocie religijnej oraz postawy poszanowania praw należnych innym, a także powinna zaowocować umiejętnością praktycznego stosowania norm z zakresu prawa wyznaniowego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
zna terminologię z zakresu prawa wyznaniowego, jego specyfikę, współcześnie obowiązujące normy prawne z zakresu prawa wyznaniowego (K_W03)
zna źródła prawa wyznaniowego (K_W04)
zna zasady wykładni i interpretacji norm z zakresu prawa wyznaniowego (K_W05)
zna uprawnienia przysługujące poszczególnym podmiotom indywidualnym oraz zbiorowym wynikające z prawa do wolności sumienia i religii (K_W06, K_W07)


UMIEJĘTNOŚCI
potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu prawa wyznaniowego, w szczególności wiedzę dotyczącą roli związków wyznaniowych dla realizacji prawa do wolności sumienia i religii (K_U02)
posiada umiejętności posługiwania się pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego w celu rozumienia i analizy zmian wynikających z rozwoju prawa wyznaniowego (K_U03)
potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i piśmie na temat problemów wchodzących w zakres prawa wyznaniowego w sposób szczególny prawa do wolności sumienia i religii (K_U07)
potrafi samodzielnie rozwiązywać proste problemy prawne, stawiać jasne tezy oraz wykorzystywać zdobytą wiedzę w celu trafnego formułowania podsumowań dotyczących zjawisk normowanych przez prawo wyznaniowe (K_U09, K_U10)


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę kształcenia się przez całe życie (K_K01)
potrafi odpowiednio i rzeczowo ocenić priorytety służące realizacji określonego lub narzuconego zadania z zakresu prawa wyznaniowego w celu terminowego i efektywnego jego wykonania (K_K03)
ma świadomość wagi zagadnień z zakresu prawa wyznaniowego i potrzeby rzetelnego i profesjonalnego wypowiadania się w tym zakresie (K_K04)
potrafi uzupełniać i doskonalić nabytą wiedzę i umiejętności z zakresu prawa wyznaniowego (K_K06)
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, dyskusja, referat,
Oglądowe: prezentacje multimedialne, pisma procesowe, orzecznictwo,
Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs, analiza prawna
Treści programowe:
Zagadnienia wprowadzające, pojęcie prawa wyznaniowego i związku wyznaniowego, unormowania państwowe a prawo wewnętrzne związków wyznaniowych
Zarys historii tolerancji i wolności religijnej, systemy relacji państwo–kościół w ujęciu historycznym, państwa wyznaniowe a państwa świeckie – cechy, przykłady
Historia relacji państwo–kościół w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem regulacji wyznaniowych przyjętych w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów
Źródła polskiego prawa wyznaniowego
Gwarancje wolności sumienia i religii wynikające z Konstytucji RP, status jednostki w zakresie wolności sumienia i religii, zrzeszenia w celach religijnych, zakaz dyskryminacji ze względu na wyznanie
Naczelne zasady instytucjonalnych relacji państwo–kościół w Polsce
Podmiotowość prawnomiędzynarodowa Stolicy Apostolskiej i Państwa Miasta Watykańskiego, specyfika konkordatu jako umowy miedzynarodowej
Funkcje publiczne związków wyznaniowych (w tym: wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, działalność naukowa, edukacyjna, pomoc społeczna, ochrona dóbr kultury, nauczanie religii w publicznych przedszkolach i szkołach)
Działalność własna związków wyznaniowych (w tym: kult publiczny, duszpasterstwa szczególnych grup społecznych, ochrona danych osobowych w ramach działalności związków wyznaniowych)
Administracja wyznaniowa (rejestr kościołów i związków wyznaniowych), komisje państwowo-kościelne
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny: posiadanie wiedzy objętej tematyką przedmiotu i zweryfikowanej w trakcie kolokwiów pisemnych i ustnych, aktywność na zajęciach, frekwencja.
Ocena z ćwiczeń – numeryczna w skali ocen od 2 do 5
Ocena niedostateczna (2):
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonych przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Ocena dostateczna (3):
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena dobra (4):
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena bardzo dobra (5):
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Szczegółowe warunki zaliczenia przedmiotu podane są na stronie internetowej Katedry Prawa Wyznaniowego (www.kul.pl/wyznanie)/zakładka „Informacje dla studentów”
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
• Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
• J. Krukowski, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007;
• M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010;
• H. Misztal, Historia relacji państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, P. Stanisz, wyd. 2, Lublin-Sandomierz 2003, s. 75-172;
• J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000;
• Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007;
• K. Orzeszyna, Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007;
• H. Misztal, P. Stanisz, Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54;
• Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, oprac. M. Poniatowski, P. Sobczyk, Lublin 2012;
• M. Hucał, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2012;
• Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013;
• Finansowanie związków wyznaniowych w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce, red. D. Walencik, M. Worbs, „Colloquia Theologica” t. 16, Opole 2012

Sprzeciw sumienia. Aspekty prawno-medyczne - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu problematyki związanej z prawem do sprzeciwu sumienia i przepisami obowiązującymi w tym zakresie;
C2 - wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami związanymi z prawem do sprzeciwu sumienia; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych;
C3 - wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej;
Wymagania wstępne:
W1- Posiadanie przez studentów podstawowej wiedzy na temat systemu prawa polskiego i podstaw prawa wyznaniowego. W zajęciach uczestniczą studenci II, III, IV, V roku, stąd należy przyjąć, iż posiadają oni podstawową wiedzę prawniczą
Efekty kształcenia:
WIEDZA –
zna terminologię z zakresu prawa wyznaniowego, w szczególności prawa do sprzeciwu sumienia, a także współcześnie obowiązujące normy prawne w tym zakresie (K_W03)
ma podstawową wiedzę o źródłach prawa z zakresu prawa wyznaniowego, prawa medycznego i hierarchii norm prawnych (K_W04)
zna zasady wykładni i interpretacji norm z zakresu w/w dziedzin prawa (K_W05)
zna uprawnienia przysługujące poszczególnym podmiotom indywidualnym oraz zbiorowym wynikające z prawa do wolności sumienia i religii (K_W06, K_W07)
UMIEJĘTNOŚCI –
potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu prawa wyznaniowego, w szczególności wiedzę dotyczącą prawa do wolności sumienia pracowników ochrony zdrowia (K_U02)
potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności, korzystając z różnych źródeł (w języku rodzimym i obcym) przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii i baz danych (ICT) (K_U04)
potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i piśmie na temat problemów wchodzących w zakres prawa wyznaniowego w sposób szczególny prawa do wolności sumienia i religii, zwłaszcza w odniesieniu do kontrowersyjnych moralnie świadczeń medycznych (K_U07)
potrafi samodzielnie rozwiązywać proste problemy prawne, stawiać jasne tezy oraz wykorzystywać zdobytą wiedzę w celu trafnego formułowania podsumowań dotyczących sporów wokół medycznej klauzuli sumienia (K_U09, K_U10)
KOMPETENCJE SPOŁECZNE –
ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę kształcenia się przez całe życie (K_K01)
ma przekonanie o wadze refleksji na tematy etyczne i przestrzegania zasad etyki zawodowej (K_K04)
umie uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych, obywatelskich uwzględniając aspekty prawne (K_K05)
potrafi uzupełniać i doskonalić nabytą wiedzę i umiejętności z zakresu prawa wyznaniowego, prawa medycznego i bioetyki (K_K06)
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, dyskusja, referat,
Oglądowe: prezentacje multimedialne, pisma procesowe, orzecznictwo,
Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs, analiza prawna
Treści programowe:
1. Zagadnienia wstępne - Wolność religijna w aspekcie indywidualnym, sumienie człowieka, sprzeciw sumienia a klauzula sumienia
2. Medyczna klauzula sumienia - definicja, treść, zakres, podstawy prawne
3. Cele współczesnej medycyny a medyczna klauzula sumienia
4. Klauzula sumienia w zawodzie lekarza
5. Klauzula sumienia w zawodzie pielęgniarki i położnej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonej przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia

Ocena dostateczna:
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia

Ocena dobra:
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia

Ocena bardzo dobra:
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Podstawowa:
Galewicz W. Jak rozumieć medyczną klauzulę sumienia? Diametros nr 34 (grudzień 2012): 136–153
Pawlikowski J. Prawo do sprzeciwu sumienia przez personel medyczny - problemy etyczno-prawne, w:http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php?l=pl&p=32&i=3&m=22&z=0&n=2&k=5
Pawlikowski J. Prawo do sprzeciwu sumienia w ramach legalnej opieki medycznej. Rezolucja nr 1763 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 7 października 2010 roku (The Right to Conscientious Objection in Lawful Medical Care. Resolution 1763 of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe of 7 October 2010), SPW, Nr 14/2011, str. 313-338
Nawrot O. (red.), Klauzula sumienia w państwie prawa, Sopot 2015

Uzupełniająca:
Głusiec W. Klauzula sumienia dla farmaceutów. Analiza opinii wydanej przez Comitato Nazionale pre la Bioetica, Diametros nr 32 (czerwiec 2012): 62-76
Opis kazusów na stronie Polskiego Towarzystwa Bioetycznego [http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php?l=pl&i=3&p=31&m=27&z=0]