Analiza patrystycznych źródeł łacińskich - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - nabycie umiejętności tłumaczenia patrystycznych źródłowych tekstów łacińskich
C2 - zdobycie zdolności analizy językowej i teologicznej łacińskich tekstów patrystycznych
Wymagania wstępne:
W1 - dobra znajomość podstaw gramatyki łacińskiej i słownictwa łacińskiego
W2 - podstawowa orientacja w literaturze patrystycznej
Efekty kształcenia:
WIEDZA

UMIEJĘTNOŚCI

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Metody dydaktyczne:
1. praca tłumaczeniowa z tekstem łacińskim
2. analiza językowa i teologiczna tekstu źródłowego
3. weryfikacja znajomości gramatyki i słownictwa łacińskiego oraz zdolności translatorskich za pomocą kontroli ustnej i pisemnego kolokwium
Treści programowe:
1. Wykład ważniejszych zjawisk gramatycznych występujących w łacińskiej literaturze patrystycznej
2. Lektura, przekład i analiza językowa i teologiczna źródłowych tekstów łacińskich Filastriusza z Brescii i św. Augustyna
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
1. Philastrius Bresciensis - Diversarum hereseon liber
2. Augustinus Hipponensis - Opera exegetica
3. Z. Samolewicz - Składnia łacińska
4. Słownik łacińsko-polski, t. 1-5, red. M. Plezia
5. J. Sondel, Słownik łacińsko-polski dla historyków i prawników

Dogmatyczno-moralne aspekty nauczania Ojców Kościoła - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - ukazanie rozwoju teologii dogmatycznej w starożytności chrześcijańskiej
C2 - zaprezentowanie charakterystycznych cech moralności i duchowości wczesnochrześcijańskiej
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstaw teologii i historii Kościoła
W2 - ogólna wiedza dotycząca patrologii i patrystyki
Efekty kształcenia:
WIEDZA

UMIEJĘTNOŚCI

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Metody dydaktyczne:
1. klasyczny wykład
2. praca z tekstami źródłowymi
Treści programowe:
1. Wczesnochrześcijańskie modele chrystologii
2. Początki pneumatologii
3. Podstawy antropologii patrystycznej
4. Teoria obrazu i podobieństwa Bożefo w pismach wczesnochrześcijańskich
5. Wczesnochrześcijańskie koncepcje ciała zmartwychwstałego
6. Cnota pokory w pismach Ojców Kapadockich
7. Koncepcja modlitwy i kontemplacji w pismach Ojców Kościoła
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
M. Fiedrowicz, Teologia Ojców Kościoła, Kraków 2009
J.N.D. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1989
M. Szram, Ciało zmartwychwstałe w myśli patrystycznej przełomu II i III wieku, Lublin 2010
M. Szram, Cnota pokory w naucznaiu greckich Ojców Kościoła IV wieku, Lublin 2014
A. Tomkiel, Ojcowie Kościoła uczą nas modlitwy, Warszawa 1987
J. Słomka, HIstoria duchowości. Czas Ojców Kościoła, Katowice 2017
M. Szram, Judeochrześcijańska chrystologia imienia a tytuły chrystologiczne we wczesnej patrystyce, w: Scio cui credidi. Księga pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Mariana Ruseckiego w 65. rocznicę urodzin, red. I.S. Ledwoń, K. Kaucha, Z. Krzyszowski, J. Mastej, A. Pietrzak, Lublin 2007, s. 985-992
M. Szram, Pełna natura ludzka Chrystusa w świetle Orygenesowskiej koncepcji człowieka, „Vox Patrum” 20 (2000) z. 38-39, 107-120
M. Szram, Od obrazu do podobieństwa Bożego – dynamiczna koncepcja antropologii teologicznej w II-III w. (stanowisko Ireneusza i Orygenesa), „Vox Patrum” 22 (2002) t. 42-43, 357-376
M. Szram, Rozumienie kontemplacji w epoce patrystycznej, w: Homo orans, t. 3, red. J. Misiurek, J.M. Popławski, Lublin 2002, s. 27-41
M. Szram, Cztery odrębne rodzaje czy cztery nierozłączne elementy modlitwy? Koncepcja modlitwy integralnej w ujęciu Orygenesa, „Vox Patrum” 30 (2010) t. 55, 617-628

Heterodoksyjne tło teologii patrystycznej - wykład

Cele przedmiotu:
C1 – przedstawienie szerokiego wachlarza znanych i mniej znanych herezji wczesnochrześcijańskich i ukazanie ich wpływu na rozwój doktryny chrześcijańskiej
C2 – wskazanie genezy ruchów heretyckich we wczesnym chrześcijaństwie
C3 – zaprezentowanie argumentacji używanej przez Ojców Kościoła w sporach z przedstawicielami ruchów heretyckich i ich ocena pod kątem przydatności we współczesnych dyskusjach doktrynalnych
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość podstawowych zagadnień z zakresu historii Kościoła w starożytności chrześcijańskiej i patrologii
W2 – zainteresowanie problematyką historii doktryny chrześcijańskiej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. ma gruntowną wiedzę teologiczną, opartą na znajomości Pisma świętego, patrystyki i historii Kościoła - D_W02
2. zna powiązania teologii z filozofią i innymi naukami humanistycznymi - D_W04
3. ma wiedzę na temat wczesnochrześcijańskiej historii dogmatów i zna zasady kształtowania się doktryny chrześcijańskiej w okresie patrystycznym - P_W04
4. zna heterodoksyjne tło kształtowania się ortodoksyjnej nauki chrześcijańskiej - P_W05
5. ma wiedzę na temat metodologicznych zasad uprawiania patrologii oraz jej powiązań z pomocnymi dyscyplinami humanistycznymi i teologicznymi: historią starożytną, filologią klasyczną, historią filozofii starożytnej - P_W02
6. zna główne nurty nauczania Kościoła, szczególnie w zakresie wybranej specjalizacji - D_W03
7. zna podstawową źródłową literaturę patrystyczną - P_W06
8. jest świadom globalnych problemów cywilizacyjnych i roli nauki, zwłaszcza teologii, w ich rozwiązywaniu - D_W12

UMIEJĘTNOŚCI
1. umie wykorzystywać osiągnięcia innych nauk humanistycznych: historii, filologii klasycznej i filozofii - P_U02
2. potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje pochodzące z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy - D_U04
3. potrafi ocenić merytoryczną wartość badań prowadzonych przez innych i sporządzić rzetelną recenzję tekstu naukowego lub projektu badawczego - D_U11
4. jest wszechstronnie przygotowany do prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej w dziedzinie patrologii - P_U01
5. potrafi planować badania naukowe w zakresie teologii, przewidywać ich rezultaty i analizować zebrane dane - D_U03
6. umie wykorzystać wiedzę z zakresu teologii patrystycznej do prowadzenia działalności katechetycznej i homiletycznej we współczesnym duszpasterstwie - P_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. w swoich badaniach naukowych i działalności społeczno-eklezjalnej docenia rolę dialogu i współpracy z przedstawicielami innych religii i stanowisk światopoglądowych - P_K05
2. dba o wierność chrześcijańskiej tradycji oraz okazuje roztropne posłuszeństwo wobec Kościoła - P_K06
3. odznacza się żywą wiarą, szacunkiem dla prawdy i uległością wobec Nauczycielskiego Urzędu Kościoła - D_K01
4. powierzone sobie zadania w Kościele i społeczeństwie traktuje przede wszystkim jako posłannictwo i służbę - P_K03
5. odznacza się wysoką wrażliwością moralno-duchową - P_K04
Metody dydaktyczne:
wykład problemowy,
prezentacja i analiza tekstów źródłowych charakteryzujących wczesnochrześcijańskie herezje oraz zawierających teologiczne i prawne reakcje na nie,
próba odtworzenia dyskusji prowadzonej między przedstawicielami ważniejszych herezji i Ojcami Kościoła, którzy z nimi polemizowali
Treści programowe:
1. Geneza herezji wczesnochrześcijańskich
2. Różnice miedzy pojęciami: ortodoksja, herezja, schizma
3. Omówienie wczesnochrześcijańskiej bazy źródłowej służącej za podstawę wiedzy o ówczesnych herezjach
4. Charakterystyka ważnych i mniej znanych herezji wczesnochrześcijańskich oraz ukazanie ich wpływu na kształtowanie się doktryny chrześcijańskiej
5. Prezentacja argumentacji stosowanej przez Ojców Kościoła w sporach z heretykami
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) – student nie potrafi wymienić i scharakteryzować najbardziej znanych herezji, nie zna argumentacji Ojców Kościoła w sporach z ruchami heretyckimi, nie umie wyjaśnić i udokumentować źródłowo wpływu herezji na rozwój doktryny chrześcijańskiej
(U) - student nie jest przygotowany do ukazania tła heterodoksyjnego teologii podczas prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej w dziedzinie patrologii, nie posiada umiejętności analizy tekstów patrystycznych w kontekście współczesnych im herezji, nie umie wykorzystać wiedzy na temat wpływu ruchów heretyckich na rozwój teologii ani w dyskusji naukowej ani w działalności duszpasterskiej
(K) - student nie potrafi korzystać z argumentacji Ojców Kościoła ani w dialogu z przedstawicielami innych stanowisk światopoglądowych ani w pracy nad właściwym rozwojem intelektualnym i duchowym członków Kościoła

Ocena dostateczna
(W) - student potrafi wymienić i ogólnie scharakteryzować najważniejsze herezje wczesnochrześcijańskie, zna ogólnie argumentację Ojców Kościoła w sporach z ruchami heretyckimi, rozumie wpływ herezji na rozwój doktryny chrześcijańskiej, nie potrafi jednak udokumentować go źródłowo
(U) - student potrafi w sposób ogólny ukazać tło heterodoksyjne teologii wczesnochrześcijańskiej w pracy dydaktycznej w dziedzinie patrologii, posiada umiejętność interpretacji łatwych i średnio trudnych tekstów patrystycznych w kontekście współczesnych im herezji, nie umie jednak swobodnie wykorzystywać wiedzy na temat wpływu ruchów heretyckich na rozwój teologii w dyskusji naukowej ani w działalności duszpasterskiej
(K) - student potrafi korzystać z doświadczeń Ojców Kościoła w pracy nad właściwym rozwojem intelektualnym i duchowym członków Kościoła, nie potrafi jednak zastosować ich w dyskusji doktrynalnej, szczególnie w dialogu z przedstawicielami innych stanowisk światopoglądowych

Ocena dobra
(W) - student potrafi wymienić i scharakteryzować ważne i mniej znane herezje wczesnochrześcijańskie, zna argumentację Ojców Kościoła w sporach z ruchami heretyckimi, rozumie wpływ herezji na rozwój doktryny chrześcijańskiej i potrafi udokumentować go źródłowo
(U) - student potrafi ukazać konkretne tło heterodoksyjne teologii wczesnochrześcijańskiej w pracy dydaktycznej w dziedzinie patrologii, posiada umiejętność interpretacji średnio trudnych tekstów patrystycznych w kontekście współczesnych im herezji, umie wykorzystywać wiedzę na temat wpływu ruchów heretyckich na rozwój teologii w dyskusji naukowej i w działalności duszpasterskiej
(K) - student potrafi wykorzystać argumentację Ojców Kościoła w pracy nad właściwym rozwojem intelektualnym i duchowym członków Kościoła, umie także zastosować je w dialogu z przedstawicielami innych stanowisk światopoglądowych

Ocena bardzo dobra
(W) - student potrafi wymienić i szczegółowo scharakteryzować wiele ważnych i mniej znanych herezji wczesnochrześcijańskich, zna konkretną argumentację Ojców Kościoła w sporach z ruchami heretyckimi, potrafi przekonująco udokumentować tekstami źródłowymi wpływ herezji na rozwój poszczególnych elementów doktryny chrześcijańskiej
(U) - student potrafi szczegółowo ukazać tło heterodoksyjne teologii wczesnochrześcijańskiej w pracy naukowo-dydaktycznej w dziedzinie patrologii, posiada umiejętność wszechstronnej analizy źródłowych tekstów patrystycznych w kontekście współczesnych im herezji, umie twórczo wykorzystać wiedzę na temat wpływu ruchów heretyckich na rozwój teologii zarówno w dyskusji naukowej, jak i w pracy katechetycznej i homiletycznej
(K) -student potrafi adekwatnie zastosować doświadczenia i argumentację Ojców Kościoła we współczesnej dyskusji doktrynalnej i w dialogu z przedstawicielami innych stanowisk światopoglądowych, umie także twórczo wykorzystać je w pracy nad właściwym rozwojem intelektualnym i duchowym członków Kościoła
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Fiedrowicz M., 2009. Teologia Ojców Kościoła. Podstawy wczesnochrześcijańskiej refleksji nad wiarą, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Pietras H., 2007. Początki teologii Kościoła, Wyd. WAM, Kraków.
Drączkowski F., Pałucki J., Szczur P., Szram M. (red.), 2012, Ortodoksja, herezja, schizma w Kościele starożytnym, Wyd. Polihymnia, Lublin.
Masson H., 1993. Słownik herezji w Kościele katolickim, Wyd. „Książnica”, Katowice.
Jan Damasceński, O herezjach, 2011, ŹMT 59, Wyd. WAM, Kraków.

Literatura uzupelniająca:
Stachura M., 2000. Heretycy, schizmatycy i manichejczycy wobec Cesarstwa Rzymskiego (lata 324-428, wschodnia część Imperium), Towrzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, Kraków.
Le Boulluec A., 1985. La notion d’hérèsie dans la littérature grecque de II-III siècles, t. 1-2, Paris.
Filastriusz, De haeresibus,1957. W: Corpus Christianorum. Series latina 9, Turnhout, s. 207-324.

Metodologia badań patrystycznych - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie studenta z metodyką pracy i metodologią stosowaną w badaniach patrystycznych
C2 - przygotowanie studenta do prowadzenia samodzielnych badań naukowych nad teologią i literaturą patrystyczną
C3 - przedstawienie nauk pomocnych w patrologii, z których należy korzystać przy poprawnej analizie źródeł patrystycznych
Wymagania wstępne:
W1 – zainteresowanie analizą naukową tekstów wczesnochrześcijańskich
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego i zainteresowanie nauką języka greckiego
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student zna metodologię i metodykę prowadzenia badań z dziedziny patrologii oraz przy analizie tekstów patrystycznych umie korzystać z pokrewnych nauk humanistycznych i teologicznych: historii starożytnej, filologii klasycznej, historii filozofii starożytnej i historii egzegezy biblijnej - P_W02
2. student umie zakwalifikować i zinterpretować źródła patrystyczne pod względem gatunku literackiego oraz zawartości filozoficzno-teologicznej - P_W06
3. student zna semantykę podstawowych pojęć greckich i łacińskich występujących w patrystycznych tekstach filozoficzno-teologicznych - P_W08

UMIEJĘTNOŚCI
1. student jest przygotowany od strony metodologicznej do prowadzenia samodzielnych badań naukowych i działalności dydaktycznej w dziedzinie teologii patrystycznej - P_U01
2. student posiada umiejętność interpretacji formalnej i merytorycznej oraz analizy porównawczej źródłowych tekstów patrystycznych - P_U04
3. student potrafi wszechstronnie interpretować teksty Ojców Kościoła oraz na ich podstawie tworzyć oryginalne teksty naukowe, a także duszpasterskie, służące formacji moralnej i duchowej członków Kościoła - P_U05

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student potrafi przedstawić na podstawie analizy tekstów patrystycznych podstawy tradycji chrześcijańskiej oraz wskazać i umiejętnie zinterpretować źródła późniejszego rozwoju teologii - P_K06
2. student potrafi kształtować kulturę moralno-duchową wykorzystując właściwie zinterpretowane teksty Ojców Kościoła - P_K04
Metody dydaktyczne:
wykład konwencjonalny (tradycyjny),
wykład konwersatoryjny,
praca warsztatowa w bibliotece połączona z prezentacją serii wydań źródłowych tekstów patrystycznych oraz podstawowych narzędzi pracy naukowej patrologa w postaci słowników językowych i tematycznych, encyklopedii przedmiotowych, wydawnictw bibliograficznych, specjalistycznych indeksów naukowych,
ćwiczenia z analizy tekstu patrystycznego,
pisanie recenzji książek naukowych z dziedziny patrologii
Treści programowe:
1. Kształtowanie się pojęcia „Ojciec Kościoła”
2. Znaczenie pojęć: „patrologia”, „patrystyka” i „historia literatury wczesnochrześcijańskiej” oraz relacje między nimi
3. Warsztat bibliograficzny patrologa
4. Metody stosowane w badaniach patrystycznych
5. Nauki humanistyczne i teologiczne pomocne w patrologii (filologia klasyczna, historia egzegezy biblijnej, historia filozofii starożytnej)
6. Gatunki literackie w literaturze patrystycznej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - student nie zna podstawowych zasad metodologii badań patrystycznych, nie potrafi wykorzystać pokrewnych nauk humanistycznych i teologicznych do interpretacji źródeł patrystycznych, nie uwzględnia specyfiki gatunku literackiego tekstu, nie zna semantyki kluczowych terminów występujących w tekstach Ojców Kościoła
(U) - student nie potrafi analizować tekstu patrystycznego w warstwie formalnej i merytorycznej, nie dostrzega związku tekstów źródłowych ani z kontekstem historycznym, w którym powstały, ani z późniejszym rozwojem tradycji chrześcijańskiej, nie potrafi wykorzystać źródeł wczesnochrześcijańskich ani w celach naukowych ani duszpasterskich
(K) - student nie umie ukazać na podstawie analizy tekstów patrystycznych podstaw tradycji chrześcijańskiej ani wskazać znaczenia tych źródeł dla późniejszego kształtowania się teologii i rozwoju członków Kościoła

Ocena dostateczna
(W) - student zna podstawowe zasady metodologii badań patrystycznych, ale nie umie w pełni wykorzystać ich w praktyce, analizuje tekst patrystyczny zgodnie z zasadami gatunku literackiego, nie korzystając jednak wystarczająco z pokrewnych nauk humanistycznych i teologicznych, zna semantykę najważniejszych terminów występujących w tekstach Ojców Kościoła
(U) - student potrafi analizować proste i średnio trudne teksty patrystyczne w warstwie formalnej i merytorycznej, nie dostrzega jednak wystarczająco związku tekstów źródłowych z kontekstem historycznym, w którym powstały i z późniejszym rozwojem tradycji chrześcijańskiej, potrafi wykorzystać źródła wczesnochrześcijańskie w celach naukowych i duszpasterskich, ale nie robi tego w sposób w pełni kompetentny i wszechstronny
(K) - student umie ukazać na podstawie analizy tekstów patrystycznych niektóre elementy tradycji chrześcijańskiej, nie potrafi jednak w pełni wykazać znaczenia tych źródeł dla późniejszego rozwoju teologii ani wykorzystać ich wszechstronnie dla kształtowania moralno-duchowego członków Kościoła

Ocena dobra
(W) - student zna zasady metodologii badań patrystycznych i korzystać z nich w praktyce, analizuje tekst patrystyczny zgodnie z zasadami gatunku literackiego, korzystając w stopniu wystarczającym z pokrewnych nauk humanistycznych i teologicznych, zna semantykę kluczowych terminów występujących w tekstach Ojców Kościoła
(U) - student potrafi analizować teksty patrystyczne o średniej trudności w warstwie formalnej i merytorycznej, dostrzega wystarczająco związek tekstów źródłowych z kontekstem historycznym, w którym powstały i z późniejszym rozwojem tradycji chrześcijańskiej, potrafi wykorzystać źródła wczesnochrześcijańskie w celach naukowych i duszpasterskich
(K) - student umie ukazać na podstawie analizy tekstów patrystycznych istotne elementy tradycji chrześcijańskiej, potrafi wykazać znaczenie tych źródeł dla późniejszego rozwoju teologii i wykorzystać je dla kształtowania moralno-duchowego członków Kościoła

Ocena bardzo dobra
(W) - student zna wszystkie zasady metodologii badań patrystycznych i umie w pełni wykorzystać je w praktyce, uwzględniając zasady gatunku literackiego i korzystając kompetentnie z pomocy pokrewnych nauk humanistycznych i teologicznych, zna semantykę wielu terminów greckich i łacińskich występujących w tekstach Ojców Kościoła
(U) - student potrafi wszechstronnie i twórczo analizować teksty patrystyczne w warstwie formalnej i merytorycznej, dostrzega wiele związków tekstów źródłowych z kontekstem historycznym oraz późniejszym rozwojem tradycji chrześcijańskiej, potrafi w pełni wykorzystać źródła wczesnochrześcijańskie w celach naukowych i duszpasterskich
(K) - student umie ukazać na podstawie wnikliwej analizy tekstów patrystycznych wszystkie ważne elementy tradycji chrześcijańskiej, potrafi konkretnie wykazać znaczenie tych źródeł dla późniejszego rozwoju teologii i wykorzystać je twórczo dla rozwoju moralno-duchowego członków Kościoła
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Padovese L., 1994. Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Myśl Teologiczna 1, Wyd. WAM, Kraków.
Hajduk Z., 2001. Ogólna metodologia nauk, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin, s. 161-173.
„Vox Patrum” 16, 1989. Nauczanie patrologii, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin.
Simonetti M., 2000. Między dosłownością a alegorią, Wyd. WAM, Kraków.
Gilson E., 1987. Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, s. 7-102.

Literatura uzupełniająca:
Wipszycka E. (red.), 1999. Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 3. Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa.
Berardino A., Studer B. (red.), 2003. Historia teologii, t. I. Epoka patrystyczna, Wyd. M, Kraków.
Kelly J.N.D., 1988. Początki doktryny chrześcijańskiej, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.
Nehring P., 1999. Topika wczesnych łacińskich żywotów świętych, Wydawnictwo UMK, Toruń. 1999

Patrologia, cz. 1 - egzamin

Cele przedmiotu:
sprawdzenie podstawowych informacji patrystycznych zdobytych na studiach magisterskich - wszystkie inne inf. podobnie z obu okresów
Efekty kształcenia:
WIEDZA

UMIEJĘTNOŚCI

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Treści programowe:
Studenci I i II roku Instytutu Historii Kościoła (KW) zdają egzamin według zakresu i czasu ustalonego z Egzaminatorem.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Brak danych
według indywidualnego ustalenia z doktorantem

Patrystyka fundamentalna - I-III w. - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - pogłębienie wiadomości na temat życia i działalności pisarzy i Ojców Kościoła
C 2- zapoznanie studentów z tekstami patrystycznymi
C 3 - kształtowanie zdolności pracy nad tekstem źródłowym
C 4 - kształtowanie zdolności pracy w grupie
C 4 - kształtowanie zdolności syntezy zdobytej wiedzy i jej przekazu innym
Wymagania wstępne:
W1 - podstawowa znajomość historii Kościoła w starożytności i patrologii
W2 - podstawowa znajomość filozofii starożytnej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. ma gruntowną wiedzę teologiczną, opartą na znajomości Pisma świętego, patrystyki i historii Kościoła - D_W02
2. zna historię historię literatury i teologii wczesnochrześcijańskiej greckiej i łacińskiej oraz historię Kościoła starożytnego - P_W01
3. zna podstawową źródłową literaturę patrystyczną - P_W06
4. zna zasady dydaktyki w zakresie uprawianej przez siebie dyscypliny teologicznej - D_W10
5. zna patrystyczną egzegezę biblijną oraz zasady moralności i życia duchowego w rozumieniu wczesnochrześcijańskim - P_W03

UMIEJĘTNOŚCI
1. posiada umiejętność wszechstronnej interpretacji i analizy porównawczej źródłowych tekstów patrystycznych - P_U04
2. umie wykorzystywać osiągnięcia innych nauk humanistycznych: historii, filologii klasycznej i filozofii - P_U02
3. jest wszechstronnie przygotowany do prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej w dziedzinie patrologii - P_U01
4. potrafi prowadzić dyskusję naukową i czynnie w niej uczestniczyć - D_U10
5. posiada rozwinięte umiejętności samodzielnego zdobywania wiedzy teologicznej i poszerzania własnych kompetencji oraz podejmowania autonomicznych działań zmierzających do rozwoju intelektualnego i kierowania własnym rozwojem moralno-duchowym - D_U01
6. potrafi tworzyć oparte na myśli Ojców Kościoła oryginalne teksty służące formacji moralnej i duchowej - P_U05

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. dba o wierność chrześcijańskiej tradycji oraz okazuje roztropne posłuszeństwo wobec Kościoła - P_K06
2. dostrzega potrzebę permanentnej osobistej formacji intelektualnej i duchowej - P_K01
3. ma nawyk poszukiwania aktualnej wiedzy, a także szukania inspiracji naukowej w innych dziedzinach wiedzy - D_K04
4. jest zdolny do czynnego uczestnictwa w życiu Kościoła w wymiarze lokalnym i globalnym - D_K02
Metody dydaktyczne:
konwersatorium/referaty/ analiza tekstów z dyskusją
Treści programowe:
1. Pogłębiony zakres wiedzy na temat życia i działalności pisarzy wczesnochrześcijańskich i Ojców Kościoła
2. Rozszerzony zakres poznania tekstów źródłowych
3. Teologia wczesnochrześcijańska I - III w. - główne nurty i ich przedstawiciele
4. Ojcowie Apostolscy, Apologeci, autorzy pism antyheretyckich
5. Gnostyckie tło teologii wczesnochrześcijańskiej
6. Ireneusz, Orygenes, Tertulian - twórcy teologii chrześcijańskiej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
ocena niedostateczna: student:
(W) nie zna historii literatury i teologii wczesnochrześcijańskiej greckiej i łacińskiej oraz historii Kościoła w starożytności i średniowieczu
(W) nie posiada wiedzy na temat metodologicznych zasad uprawiania patrologiistarożytną, filologią klasyczną, historią filozofii starożytnej, archeologią, historią sztuki
(W) zupełnie nie zna podstawowych źródeł literatury patrystycznej
(U)nie umie wykorzystać wiedzę z zakresu teologii patrystycznej i historii Kościoła do prowadzenia działalności dydaktycznej i pastoralnej
(U) nie potrafi wygłosić odczytu/referatu naukowego
(U) nie potrafi prowadzić zajęć dydaktycznych różnego typu
(U) zupełnie nie potrafi zorganizować i przeprowadzić sesji naukowej
(K) w swoich badaniach naukowych i działalności społeczno-eklezjalnej nie docenia roli dialogu i współpracy
(K) nie nabył nawyku poszukiwania aktualnej wiedzy, a także szukania inspiracji naukowej w innych dziedzinach wiedzy
(K) zupełnie nie potrafi współdziałać w grupie
ocena dostateczna- student:
(W) posiada minimalną wiedzę na temat metodologicznych zasad uprawiania patrologii oraz jej powiązań z pomocnymi dyscyplinami humanistycznymi i teologicznymi
(U) w znikomym stopniu zna podstawowych źródeł literatury patrystycznej
(U) słabo wykorzystuje wiedzę z zakresu teologii patrystycznej i historii Kościoła do prowadzenia działalności dydaktycznej i pastoralnej
(U) z trudem podejmuje próby wygłoszenia odczytu/referatu naukowego
(U) bardzo słabo przeprowadza zajęcia dydaktycznych różnego typu
(U) słabo, nieudolnie podejmuje próby zorganizowania i przeprowadzieniasesji naukowej
(K) w swoich badaniach naukowych i działalności społeczno-eklezjalnej w minimalnym stopniu docenia rolę dialogu i współpracy
(K) nabył, ale słabo zdolność poszukiwania aktualnej wiedzy
(K) dość udolnie podejmuje próby współdziałania w grupie
ocena dobra: student:
(W) posiada dobrą wiedzę na temat metodologicznych zasad uprawiania patrologii
(W) zna podstawowe źródła literatury patrystycznej
(U) dobrze wykorzystuje wiedzę z zakresu teologii patrystycznej i historii Kościoła do prowadzenia działalności dydaktycznej i pastoralnej
(U) dobrze podejmuje próby wygłoszenia odczytu/referatu naukowego w języku polskim i obcym na konferencji naukowej
(U) poprawnie przeprowadza zajęcia dydaktycznych różnego typu
(U) poprawnie podejmuje próby zorganizowania i przeprowadzienia sesji naukowej
(K) w swoich badaniach naukowych i działalności społeczno-eklezjalnej docenia rolę dialogu i współpracy z przedstawicielami innych religii i stanowisk światopoglądowych
(K) nabyłzdolność poszukiwania aktualnej wiedzy
(K) potrafi współdziałać w grupie
ocena bardzo dobra: student
(W)posiada bardzo szeroką wiedzę na temat metodologicznych zasad uprawiania patrologii
(U) doskonale zna nie tylko podstawowe źródła literatury patrystycznej
(U) świetnie wykorzystuje wiedzę z zakresu teologii patrystycznej i historii Kościoła do prowadzenia działalności dydaktycznej i pastoralnej
(U) doskonale podejmuje próby wygłoszenia odczytu/referatu naukowego w języku polskim i obcym na konferencji naukowej
(U) doskonale przeprowadza zajęcia dydaktycznych różnego typu
(U) Potrafi zorganizować i przeprowadzać sesje naukowe
(K) w swoich badaniach naukowych i działalności społeczno-eklezjalnej ceni rolę dialogu i współpracy z przedstawicielami innych religii i stanowisk światopoglądowych
(K) odczuwa konieczność poszukiwania aktualnej wiedzy
(K) potrafi współdziałać w grupie
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
A. Di Berardino, B. Studer, Historia Teologii. Epoka patrystyczna, Kraków 2003
J. Quasten, Patrologia, t. 1-3.
C. Moreschini, E. Norelli, Storia della letteratura cristiana antica greca e latina, t. 1-2, Brescia 2002
M. SImonetti, E. Prinzivalli, Storia della letteratura cristiana antica
G. Bosio, E dal Covolo, M. Maritano, Introduzione ai Padri della Chiesa, Torino, 1990-1996, t.1-6
A. Quacquarelli, Complementi interdisciplinari di patrologia, Roma 1989

Recepcja literatury klasycznej w pismach Ojców Kościoła - wykład

Cele przedmiotu:
C1 – wieloaspektowe przedstawienie zjawiska recepcji klasycznej literatury greckiej i łacińskiej, zwłaszcza historycznej i filozoficznej w pismach Ojców Kościoła
C2 – uwrażliwienie studenta na obecność wpływów formalnych i treściowych ze strony literatury klasycznej na twórczość chrześcijańską epoki patrystycznej, przygotowanie studenta do interpretacji tekstów patrystycznych ze świadomością istnienia ich związków z literaturą niechrześcijańską
C3 – uświadomienie studentowi zasady akomodacji misyjnej, nakazującej autorom wczesnochrześcijańskim odnosić się nie tylko krytycznie do literatury klasycznej, ale także zapożyczać z niej elementy zbieżne z chrześcijaństwem
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość ogólna literatury patrystycznej
W2 – zainteresowanie kulturą, a szczególnie literaturą antyczną i wczesnochrześcijańską
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student zna zależności formalne i treściowe między grecką i łacińską literaturą klasyczną i wczesnochrześcijańską - P_W01
2. student ma wiedzę na temat recepcji starożytnej historiografii i filozofii przez autorów chrześcijańskich epoki patrystycznej - P_W02
3. student rozpoznaje wpływ głównych gatunków literackich funkcjonujących w literaturze starożytnej Grecji i Rzymu na literaturę okresu patrystycznego - P_W07

UMIEJĘTNOŚCI
1. student umie wykorzystywać w analizie tekstów patrystycznych wiedzę na temat literatury klasycznej greckiej i rzymskiej - P_U02
2. student potrafi podjąć interdyscyplinarną dyskusję i współpracę z historykami literatury starożytnej greckiej i rzymskiej - P_U03-
3. student posiada umiejętność analizy porównawczej źródłowych tekstów patrystycznych i tekstów klasycznych - P_U04


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student w swoich badaniach naukowych i na innych polach działalności eklezjalnej potrafi skorzystać z doświadczeń autorów wczesnochrześcijańskich w zakresie dialogu z przedstawicielami religii i kultury niechrześcijańskiej - P_K05
2. student umie wykorzystać osiągnięcia literatury przedchrześcijańskiej i wczesnochrześcijańskiej do rozwoju formacji intelektualnej i duchowej własnej i innych członków Kościoła - P_K01
Metody dydaktyczne:
wykład tradycyjny problemowy,
analiza porównawcza tekstów wczesnochrześcijańskich i przedchrześcijańskich
Treści programowe:
1. Przedstawienie stosunku Ojców Kościoła do literatury pogańskiej
2. Podobieństwa i różnice formalne i treściowe między literaturą patrystyczną i klasyczną
3. Motywy nawiązywania autorów wczesnochrześcijańskich do literatury klasycznej: teoria „kradzieży”, przekonanie o jednym Boskim źródle mądrości, zasada akomodacji misyjnej
4. Wpływ filozofii starożytnej na filozoficzno-teologiczną myśl wczesnego chrześcijaństwa: platonizm, stoicyzm
5. Historiografia antyczna i wczesnochrześcijańska
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - student nie zna zasad recepcji starożytnej literatury przez autorów patrystycznych, nie dostrzega zależności formalnych i treściowych między literaturą pogańską i wczesnochrześcijańską, nie rozpoznaje wpływu głównych gatunków literackich z literatury starożytnej na literaturę okresu patrystycznego
(U) - student nie umie wykorzystać w analizie tekstów patrystycznych wiedzy na temat literatury klasycznej, nie potrafi analizować porównawczo tekstów patrystycznych i klasycznych, nie jest w stanie podjąć współpracy z historykami literatury starożytnej
(K) - student nie potrafi korzystać z doświadczeń autorów patrystycznych w zakresie dialogu z przedstawicielami innych religii i kultur, nie jest w stanie wykorzystać osiągnięć literatury klasycznej i patrystycznej do rozwoju formacji intelektualno-duchowej własnej i innych członków Kościoła

Ocena dostateczna
(W) - student zna podstawowe zasady recepcji starożytnej literatury przez autorów chrześcijańskich epoki patrystycznej, dostrzega niektóre zależności formalne i treściowe między literaturą klasyczną i wczesnochrześcijańską, słabo rozpoznaje wpływ głównych gatunków literackich stosowanych w literaturze starożytnej na literaturę okresu patrystycznego
(U) – student umie wykorzystać w analizie tekstów patrystycznych ogólną wiedzę na temat literatury klasycznej, nie potrafi jednak swobodnie analizować porównawczo tekstów patrystycznych i klasycznych, nie jest przygotowany do twórczej współpracy z historykami literatury starożytnej
(K) – student potrafi korzystać z doświadczeń autorów patrystycznych w zakresie podstawowego dialogu z przedstawicielami innych religii i kultur, nie jest jednak w stanie dobrze wykorzystać osiągnięć literatury klasycznej i wczesnochrześcijańskiej do rozwoju formacji intelektualno-duchowej własnej i innych członków Kościoła

Ocena dobra
(W) – student zna zasady recepcji starożytnej historiografii i filozofii przez autorów epoki patrystycznej, dostrzega zależności formalne i treściowe między literaturą klasyczną i wczesnochrześcijańską, rozpoznaje wpływ głównych gatunków literackich znanych w literaturze starożytnej na literaturę patrystyczną
(U) – student umie wykorzystać w analizie tekstów patrystycznych szczegółową wiedzę na temat literatury starożytnej, potrafi analizować porównawczo teksty patrystyczne i klasyczne o średnim stopniu trudności, może podejmować dyskusję z historykami literatury starożytnej, ale z trudem mógłby podjąć z nimi twórczą współpracę
(K) – student potrafi korzystać z doświadczeń autorów patrystycznych w zakresie dialogu z przedstawicielami innych religii i kultur, jest w stanie wykorzystać osiągnięcia literatury klasycznej i wczesnochrześcijańskiej do rozwoju formacji intelektualno-duchowej własnej i innych członków Kościoła

Ocena bardzo dobra
(W) – student zna wszystkie zasady recepcji starożytnej historiografii i filozofii przez autorów epoki patrystycznej, dostrzega wiele zależności formalnych i treściowych między literaturą klasyczną i wczesnochrześcijańską, rozpoznaje bezbłędnie wpływ głównych gatunków literackich funkcjonujących w literaturze starożytnej na literaturę okresu patrystycznego
(U) – student umie wszechstronnie wykorzystać w analizie tekstów patrystycznych szczegółową wiedzę na temat literatury starożytnej, potrafi analizować porównawczo teksty patrystyczne i klasyczne o różnym stopniu trudności, jest przygotowany do twórczej współpracy z historykami literatury antycznej
(K) – student potrafi obficie korzystać z doświadczeń autorów wczesnochrześcijańskich w dialogu z przedstawicielami innych religii i kultur, może swobodnie wykorzystywać osiągnięcia literatury klasycznej i patrystycznej do rozwoju formacji intelektualno-duchowej własnej i innych członków Kościoła
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Szelest M., Cytowska H., 1981. Literatura grecka i rzymska w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Malingrey A.-M., 1995. Chrześcijańska literatura grecka, Wyd. „Biblos”, Tarnów.
Fontaine J., 1997. Chrześcijańska literatura łacińska, Wyd. „Biblos”, Tarnów.
Chadwick H., 2000. Myśl wczesnochrześcijańska a tradycja klasyczna, Wyd. „W drodze”, Poznań.
Jaeger W., 1997. Wczesne chrześcijaństwo i grecka paideia, Wyd. „Homini”, Bydgoszcz.
Widok N., 1992. Akomodacja misyjna w teorii i praktyce Klemensa Aleksandryjskiego, Wyd. Św. Krzyża, Opole.
Klemens Aleksandryjski, Wychowawca, 2012. Wydawnictwo UMK, Toruń.
Orygenes, Przeciw Celsusowi, 1986. Wyd. ATK, Warszawa.

Literatura uzupełniająca:
Rahner H., 1992. Griechische Mythen in Christlicher Deutung, Freiburg-Basel-Wien.
Runia T., Radice R., 1999. Filone di Alessandria nella prima letteratura cristiana, Milano.
von Ivanka E., 1990. Plato Christianus, Paris.
Reale G., 1993-1999. Historia filozofii starożytnej, t. I-IV, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin.
Spanneut L., 1957. Le stoicisme des Peres de l’Eglise, Paris.
Drączkowski F., Pałucki J., Szram M. (red), 1998. Ojcowie Kościoła wobec filozofii i kultury klasycznej, Wyd. Polihymnia, Lublin.
Pieszczoch Sz., 1992. Kulturotwórcza inspiracja i wpływ chrześcijaństwa na rozwój antyku, Poznań.
Moreschini E., 2004. Storia della filosofia patristica, Brescia.

Teologia i literatura patrystyczna - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - przygotowanie do samodzielnej pracy naukowej w zakresie teologii i literatury patrystycznej
C2 - wykształcenie umiejętności pogłębionej analizy źródłowych tekstów patrystycznych w językach greckim i łacińskim
C3 - przygotowanie rozprawy doktorskiej z patrologii
Wymagania wstępne:
W1 - podstawowa znajomość języka łacińskiego lub greckiego
W2 - znajomość patrologii i historii Koscioła starożytnego
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. dobrze orientuje się w aktualnym stanie wiedzy w zakresie specjalizacji, w ramach której przygotowuje rozprawę doktorską - D_W06
2. posiada znajomość przynajmniej jednego języka obcego, w którym potrafi podejmować komunikację naukową - D_W11
3. zna aktualne problemy badawcze w zakresie wybranej specjalizacji teologicznej - D_W07
4. posiada znajomość ogólnej metodyki pracy naukowej pozwalającej na samodzielne uprawienie nauki w zakresie teologii - D_W09
5. jest świadom globalnych problemów cywilizacyjnych i roli nauki, zwłaszcza teologii, w ich rozwiązywaniu - D_W13

UMIEJĘTNOŚCI
1. potrafi integrować wiedzę z różnych dziedzin nauki i oceniać jej merytoryczną oraz metodologiczną wartość - D_U06
2. posiada wystarczające umiejętności do przeprowadzenia badań i prezentacji ich wyników w postaci rozprawy doktorskiej D_U07
3. posiada umiejętność tworzenia i/lub redagowania tekstu naukowego w języku polskim i obcym na poziomie akceptowalnym przez czasopisma recenzowane - D_U08
4. posiada własny warsztat badawczy, pozwalający mu realizować samodzielnie zadania naukowe D_U02
5. umie sporządzić projekt badawczy nadający się do finansowania w ramach grantów badawczych - D_U14

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. jest krytyczny wobec własnych osiągnięć naukowo-badawczych i aktywnie dąży do wzrostu efektywności swoich działań - D_K03
2. zdolny jest do odpowiedzialnego podejmowania zadań społecznych, szczególnie związanych z uprawianiem nauki (np. praca nauczyciela, wykładowcy) - D_K06
3. potrafi współdziałać w grupie, przyjmując w niej różne role - D_K05
4. jest kreatywny w poszukiwaniu nowych obszarów badań i kierowaniu ich przebiegiem - D_K07
5. wykazuje kreatywność w poszukiwaniu źródeł finansowania projektów badawczych - D_K10
6. aktywnie uczestniczy w komunikacji naukowej krajowej i międzynarodowej - D_K08
7. angażuje się w struktury naukowe (np. stowarzyszenia naukowe, towarzystwa naukowe, zespoły ekspertów itp.) - D_K09
Metody dydaktyczne:
metody dialogowe, praca z tekstem źródłowym przy pomocy specjalistycznych słowników języka łacińskiego i greckiego.
forma i warunki zaliczenia
pisemna praca roczna (25%), udział w dyskusji (25%), przygotowanie części lub całości rozprawy magisterskiej lub doktorskiej (50%).
Treści programowe:
metodologia pisania prac magisterskich i doktorskich z patrologii; analiza tekstów Ojców Kościoła; lektura pisanych prac i dyskusja nad nimi
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
literatura podstawowa i uzupełniająca
L. Padovese, Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Kraków 1994; J.N.D. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988; „Vox Patrum” 16(1989) Nauczanie patrologii