Mariusz Lach

Elementy sztuki aktorskiej - warsztaty

Cele przedmiotu:
Kurs powinien przynieść pozytywny efekt w postaci uznania przez studentów potrzeby systematycznej pracy nad rzetelnym i celowym operowaniem słowem. Powinien
kształtować świadomość ciała jako integralnego elementu przekazu słownego.
Wymagania wstępne:
Czynnik dyskwalifikujący stanowić mogą poważne wady wymowy.
Efekty kształcenia:
K_K02 Potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role, zwłaszcza animatora i koordynatora komunikacji retorycznej.
K_K03 Potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji wybranego przez siebie lub innych zadania.
K_K04 Prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z wykonywaniem zawodu.
K_U07 Potrafi porozumiewać się z wykorzystaniem różnych kanałów i technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu retoryki stosowanej. Posiada umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej.
K_U09 Posiada umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w języku polskim oraz w języku obcym, dotyczących zagadnień retorycznych, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych oraz różnych źródeł.
K_W04 Ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu podstawowych zagadnień filozofii, kultury języka, logiki, teorii komunikacji, podstaw retoryki stosowanej (retoryki dyskursu publicznego, retoryki w kulturze, retoryki sądowniczej), argumentacji retorycznej, retoryki przekazów audiowizualnych, kompozycji i stylistyki wypowiedzi ustnych i pisemnych, sztuki dyskusji, sztuki negocjacji.
K_W07 Zna i rozumie podstawowe, wybrane metody interpretacji różnych form komunikacji retorycznej, zwłaszcza w zakresie retoryki stosowanej w obszarach dyskursu publicznego, doradztwa, negocjacji, konsultacji.
K_W11 Ma podstawową wiedzę o specyfice komunikacji językowej i jej społecznych funkcjach.
K_W12 Ma podstawową wiedzę o człowieku jako podmiocie różnych struktur społecznych zwłaszcza związanych z komunikacją retoryczną.
K_W14 Zna metody i narzędzia badań stosowane w różnych formach komunikacji retorycznej.
Metody dydaktyczne:
zajęcia warsztatowe zespołowe, praca indywidualna - analiza tekstu, recytacja, indywidualne przygotowanie monologu i zaprezentowanie go publiczności
Treści programowe:
Program składa się z sekwencji wypełnionych ćwiczeniami. Dotyczą one: rozluźnienia ciała, prawidłowego oddechu, właściwej emisji głosu, dynamiki oddechu, natężenia głosu, pracy artykulatorów, motoryki ciała i wyprowadzania gestu, koncentracji uwagi, wyobraźni i pamięci.
Ukierunkowuję ów program na wyposażenie słuchaczy w umiejętność wykorzystywania elementów sztuki aktorskiej w treningu mówcy, w rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Metody dialogowe i warsztatowe. Praca w grupie. Gry i zabawy dydaktyczne.
Zaliczenie na podstawie świadomie zinterpretowanego i wygłoszonego tekstu monologu oraz zagranej sceny dialogowej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Michaił A. Czechow, O technice aktora, Kraków 2008
Wiera Lwowa i Leonid Szichmatow „Pierwsze etiudy”, PWST Kraków 1989
Sara Clifford, Anna Herrmann, Teatr Przebudzenia, Łódź-Warszawa 2003
Andrzej Siedlecki, Być aktorem. Podstawy techniki aktorskiej, Rzeszów 2010
Andrzej Siedlecki, Sekrety techniki aktorskiej, Rzeszów 2007
Augusto Boal, Gry dla aktorów i nieaktorów, Warszawa 2014
Jan A. Fręś, Teatr młodzieżowy, Rzeszów 2005
Literatura uzupełniająca:
Konstantin Stanisławski, praca aktora nad sobą, Kraków 2010.
Judith Weston, Reżyserowanie aktorów, Warszawa 2010
Stephen Book, Podręcznik dla aktorów, Warszawa 2007
Brain Way, Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży, Warszawa 1997
Krystyna Pankowak, Edykacja przez dramę, Warszawa 1997

Projekt dyplomowy: Scena - laboratorium

Cele przedmiotu:
C1 samodzielne przygotowanie pracy dyplomowej
C2 sprawne rozwiązywanie problemów badawczych
C3 znajomość i ocena środowiska kulturowego
Wymagania wstępne:
W1 ogólna orientacja we współczesnym życiu literackim i kulturalnym
W2 znajomość i sprawna obsługa podstawowych programów komputerowych
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W08 - zna i rozumie terminologię związaną z technologiami informacyjnymi na poziomie rozszerzonym
K_W12 - zna i rozumie zasady ochrony własności intelektualnej oraz etos pracy naukowej
K_W13 - wyjaśnia kryteria doboru źródeł; zasady przeprowadzania kwerendy oraz zbierania i opracowywania potrzebnych materiałów; zasady pisania i redakcji pracy naukowej, zasady rozwiązywania problemów naukowych
UMIEJĘTNOŚCI
K_U04 - umiejętnie wykorzystuje narzędzia technologii informacyjnej w badaniach humanistycznych i procesie dydaktycznym
K_U09 - postępuje, stosując zasady sumienności, rzetelności, szacunku dla prawdy oraz postawę samokrytycyzmu w pracy twórczej

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K03 - dokonuje krytycznej oceny tekstów własnych i cudzych
K_K09 - potrafi logicznie i ekonomicznie zaplanować działania służące realizacji stawianych sobie celów
Metody dydaktyczne:
praca w programach komputerowych (projekt, animacja, moderacja), dyskusja
Treści programowe:
1. promocja wydarzeń o charakterze kulturalnym, naukowym, artystycznym, krytycznym w Sieci
2. dobór narzędzi komputerowych do promocji wydarzeń
3. określanie celów i grupy docelowej projektu
4. specyfika projektu w Sieci
5. cyfrowe źródła wiedzy
6. prawo autorskie w Sieci
7. specyfika socjologiczna odbiorcy w Sieci
8. marketing w Sieci
9. Specyfika grup społecznościowych w Sieci
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
- aktywna praca na zajęciach
- przedstawienie opisu projektu (cel, grupa docelowa, opis, narzędzia, inspiracje, terminarz pracy, bibliografia)
- wprowadzenie wydarzenia charakterze kulturalnym, naukowym, artystycznym, krytycznym w przestrzeń publiczną
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Jura J., Praca dyplomowa - technia pisania, Warszawa 2007
Kornak A.S, Konstruujemy i piszemy pracę dyplomową, Częstochowa 2004.
Korzeniowski R, Praca magisterska i licencjacka: poradnik metodyczny dla studentów, 2012.

Projekt: Krytyka teatralna i performatyka - warsztaty

Cele przedmiotu:
C1 Wprowadzenie w podstawowe problemy i zagadnienia krytyki teatralnej i performatyki
C2 Doskonalenie warsztatu krytycznego i umiejętności tworzenia własnych tekstów krytycznych
Wymagania wstępne:
Podstawowa znajomość zagadnień z dziedziny teatru.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
S2 _W01 ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu krytyki literackiej i artystycznej w humanistyce oraz jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej
S2 _W02 zna elementarną terminologię z zakresu krytyki literackiej i artystycznej
S2 _W04 ma elementarną wiedzę o powiązaniach krytyki literackiej i artystycznej z innymi dyscyplinami nauk humanistycznych
S2 _W08 zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji krytycznej tekstu literackiego i innego przekazu kultury oraz ich wartościowania i problematyzowania
S2 _W09 zna podstawowe wyznaczniki tworzenia i redagowania tekstu krytycznego
S2 _W10 zna charakterystykę podstawowych gatunków krytycznych
S2 _W11 ma podstawową wiedzę w zakresie różnych przekazów kultury (literatura, sztuki wizualne, teatr, film, muzyka)
UMIEJĘTNOŚCI
S2 _U01 potrafi wyszukać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje z zakresu krytyki literackiej i artystycznej i na tej podstawie formułować własne sądy krytyczne
S2 _U02 posiada elementarne umiejętności krytyczne (formułowanie i analiza problemu badawczego, dobór metod i narzędzi krytycznych, wartościowanie i ocena tekstu literackiego, merytoryczny dobór argumentów, prezentacja wyników pracy krytycznej)
S2 _U03 umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje umiejętności krytyczne kierując się wskazówkami opiekuna naukowego
S2 _U04 potrafi samodzielnie przygotować wypowiedź ustną związaną z krytyczną analizą i interpretacją, wykorzystuje przy tym metody właściwe dla krytyki literackiej i artystycznej
S2 _U07 umie samodzielnie rozpoznać podstawowe gatunki krytycznoliterackie
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
S2_K03 prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z pracą krytyka literackiego i krytyka artystycznego
S2_K04 ma świadomość uczestnictwa w kształtowaniu świadomości krytycznoliterackiej i artystycznej
S2_K05 uczestniczy w życiu kulturalnym, literackim i artystycznym, korzystając z różnych mediów i jego form
Metody dydaktyczne:
dyskusja, analiza przykładowych współczesnych tekstów krytycznych, praca w zespołach projektowych
Treści programowe:
Główne problemy współczesnej krytyki teatralnej (zwłaszcza w związku z przeobrażeniami w obrębie samej sztuki teatralnej); próby definicji performatyki; tendencje performatyzowania teatru; funkcje, gatunki i cele wypowiedzi krytycznoteatralnych; krytyk teatralny dawniej i dziś.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Obecność, aktywność, opracowanie i prezentacja projektu badawczego
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Fischer-Lichte E., Estetyka performatywności, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Kraków 2008.
Fischer-Lichte E., Teatr i teatrologia: podstawowe pytania, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Wrocław 2012.
Godlewska J., Węgrzyniak R., Krytyka teatralna, w: Encyklopedia kultury polskiej XX w, t. 5: Teatr. Widowisko, red. M. Fik, Warszawa 2000, s. 625-639.
Kosiński D., Performatyka. W(y)prowadzenia, Kraków 2016.
Krytycy teatralni XX wieku. Postawy i światopoglądy, red. E. Udalska, Katowice 1992.
Kalemba-Kasprzak E., Teatr w gazecie. Społeczne role recenzji teatralnej. Przełom październikowy 1955-1957, Wrocław 1991.
Od tragedii do groteski. Szkice z dziejów pojęć i terminów krytycznoteatralnych, red. E. Udalska, Katowice 1988.
Pavis P., Słownik terminów teatralnych, Wrocław – Warszawa – Kraków 1998.
Performans, performatywność, performer: próby definicji i analizy krytyczne, red. E. Bal, W. Świątkowska, Kraków 2013.
Polska krytyka teatralna lat 1944-1980. Zbliżenia, red. E. Udalska, Katowice 1986.
Schechner R., Performatyka: wstęp, przeł. T. Kubikowski, Wrocław 2006.
Słownik polskich krytyków teatralnych, t. 1, red. naukowa E. Udalska, Warszawa 1994.
Szkice o krytyce teatralnej, red. E. Udalska, Katowice 1981.
Udalska E., Krytyka teatralna. Rozważania i analizy, Katowice 2000.
Udalska E., Przybliżenie stanu badań nad polską krytyką teatralną [w:] Teatrologia polska u schyłku XX wieku, red. J. Michalik, A. Marszałek, Kraków 2001, s. 139-149.
Wokół teorii i historii krytyki teatralnej, red. E. Udalska, Katowice 1979.
Wprowadzenie do nauki o teatrze, t. 3: Odbiorcy dzieła teatralnego. Widz – krytyk – badacz, red. J. Degler, Wrocław 1978

Sztuki wizualne i widowiskowe - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 Znajomość wybranych kategorii z zakresu krytyki literackiej i artystycznej (kierunki, prądy w sztuce, najważniejsi twórcy sztuki polskiej i światowej, instytucje kultury)
C2 Umiejętność analizy i interpretacji różnych rodzajów dzieł sztuki plastycznej i wizualnej
C3 Umiejętność oceny i hierarchizacji różnych zjawisk związanych ze sztuką plastyczną i wizualną, ocena w perspektywie tradycji szkół artystycznych, kierunków, prądów
Wymagania wstępne:
W1 Podstawowa wiedza o tradycji, kulturze, instytucjach kultury oraz z zakresu historii sztuki
W2 Umiejętność krytycznego oglądu różnych zjawisk z zakresu sztuk plastycznych i wizualnych
W3 Predyspozycje do czynnego udziału w życiu kulturalnym, podejmowanie dyskusji, planowanie i tworzenie wydarzeń o charakterze artystycznym, komentowanie aktualnych wydarzeń artystycznych w różnych rodzajach mediów
Efekty kształcenia:
WIEDZA:
S_W04 - charakteryzuje powiązania antropologii kultury z innymi dyscyplinami humanistycznymi, takimi jak: kulturoznawstwo, socjologia kultury, semiologia, medioznawstwo, estetyka, filmoznawstwo, muzykologia, historia sztuki, etnologia, filozofia kultury
S_W08 - dysponuje pogłębioną i rozszerzoną wiedzą o instytucjach kultury oraz dobrze orientuje się we współczesnym życiu kulturalnym
UMIEJĘTNOŚCI
S_U02 - posiada pogłębione umiejętności badawcze obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w obrębie nauki o kulturze
S_U04 - umie przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych tekstów kultury, uwzględniając nowe ujęcia badawcze i stawiając własne hipotezy
KOMPETENCJE
S_K02 - przewiduje społeczne skutki działań podejmowanych na niwie kultury i zdaje sobie sprawę z odpowiedzialności za jej przedstawianie, ocenę i animację
S_K04 - docenia znaczenie profesjonalizmu i etycznych aspektów działań w zakresie organizacji życia kulturalnego oraz aktywnie propaguje takie zachowania
S_K05 - świadomie uczestniczy w życiu kulturalnym, literackim i artystycznym i współtworzy je
Metody dydaktyczne:
dyskusja, referat, wykład, prezentacja multimedialna
Treści programowe:
1. podstawowe terminy z krytyki sztuk widowiskowych
2. najnowsza sztuka wobec tradycji
3. nowe dziedziny sztuki: performance, sztuka w Sieci
4. instytucje kultury i sztuki
5. sztuka: wobec religii, historii, wartości
6. sztuka amatorska
7. promocja wydarzenia artystycznego
8. lubelskie miejsca sztuki
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
- aktywne uczestnictwo w zajęciach
- przygotowanie prezentacji multimedialne na temat sztuki współczesnej
- przygotowanie recenzji wydarzenia o charakterze artystycznym
- obecność na zajęciach (dopuszczalne dwie nieusprawiedliwione nieobecności)
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Białostocki J, Pięć wieków myśli o sztuce, Warszawa 1976.
Film, telewizja i sztuki wizualne w dobie nowych mediów, red. M. Marczak, Olsztyn 2014.
Guzek Ł, Performatyzacja sztuki : sztuka performance i czynnik akcji w polskiej krytyce sztuki, Gdańsk 2013.
Od awangardy do postmodernizmu, red. G. Dziamski, Warszawa 1996
Postacie końca sztuki w estetyce współczesnej, red. D. Czakon, Kraków 2013.
Sikora P., Krytyka instytucjonalna w Polsce w latach 2000-2010, Wrocław 2015.
Słownik wiedzy o teatrze, red. D. Kosiński, Bielsko-Biała 2005.
Smolińska M., Puls sztuki : około wybranych zagadnień sztuki współczesnej, Poznań 2010.
Starzyński J., O naukowo-krytycznej interpretacji dzieła sztuki, Warszawa 1950.
Sztuki wizualne jako nośnik ideologii, red. M. Lisiecki, Toruń 2009.
Teatr. Widowisko, red. M. Fik, Warszawa 2000.
Wiedza o kulturze. Epoki. Dzieła. Artyści, red. A. Włodarczyk-Kulak, Bielsko-Biała 2005.
Wobec sztuki : historia-krytyka-teoria, red. E. Wolicka, Lublin 1992.