Patrologia - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie studenta z głównymi przedstawicielami Ojców Kościoła oraz pisarzy wczesnochrześcijańskich, ich dziełami, środowiskami, w których działali, z ruchami heretyckimi, z którymi polemizowali oraz ich wpływu na kształtowanie się doktryny chrześcijańskiej.
C2 - przedstawienie dzieł pisarzy starożytnych stanowiących źródła do historii patrologii; najważniejszych współczesnych opracowań podręcznikowych w języku polskim i w językach obcych; serii wydawniczych oryginalnych dzieł pisarzy wczesnochrześcijańskich oraz wiodących serii przekładów dzieł Ojców Kościoła wydanych w języku polskim.
C3 - ukazanie bogactwa kulturowego, duchowego i apostolskiego jakie reprezentują Ojcowie Kościoła.
Wymagania wstępne:
W1 - ogólna znajomość historii starożytnej Grecji i Rzymu.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student posiada znajomość ogólnych informacji dotyczących patrologii jako nauki oraz terminologii właściwej tej dziedzinie wiedzy. Zna poszczególne okresy rozwoju patrologii z uwzględnieniem ośrodków myśli patrystycznej w określonych regionach geograficznych Cesarstwa Rzymskiego.
2. Student zna życie i działalność poszczególnych pisarzy oraz poglądy charakterystyczne dla danego autora. Zna najbardziej reprezentacyjne zabytki wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa, pozycje, które weszły na stałe do dziedzictwa kulturowego ludzkości .

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student uzyskuje orientację w literaturze dotyczącej czy to tekstów źródłowych, czy to przekładów czy też opracowań dotyczących konkretnych Ojców jak i szczegółowych tematów ich twórczości.
2. Student posiada zdolność korzystania ze spuścizny literackiej doby starożytności chrześcijańskiej.


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student potrafi przedstawić - na podstawie literatury - bogactwo tradycji chrześcijańskiej zarówno Zachodu jak i Wschodu.
2. Student potrafi kształtować kulturę moralno - duchową wykorzystując wzorce osobowe poznanych pisarzy, świadków wiary i tradycji.
Metody dydaktyczne:
Wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
Definicja, podział i historia patrologii; Ojcowie Apostolscy; apologeci greccy; zagrożenia błędnowierstwa; literatura antyheretycka; okres pierwszy patrologii (do 325 r.): środowisko aleksandryjskie, afrykańskie, rzymskie oraz Azji Mniejszej, Syrii i Palestyny; początki monastycyzmu; okres drugi (325-451): Aleksandryjczycy i Egipcjanie, Ojcowie Kapadoccy, pisarze Syrii i Palestyny; pisarze italscy, galijscy i afrykańscy; okres trzeci (451-636 i 749): pisarze łacińscy i greccy.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna (2):
- (Wiedza) student nie zna podstawowych pojęć i klasyfikacji patrystycznych; nie zna kontekstu historycznego epoki, podstawowych określeń dogmatycznych ani nie potrafi wymienić najważniejszych herezji kościoła pierwotnego; nie zna biografii Ojców i nie potrafi umiejscowić ich nauki na tle epoki.

- (Umiejętności) nie potrafi wymienić podstawowych serii patrystycznych, najważniejszych dzieł Ojców Kościoła; nie potrafi omówić kryterium przynależności pisarza wczesnochrześcijańskiego do Ojców Kościoła; nie wie do czego odnosi się prawowierność nauki, świętość życia, starożytność i aprobata Kościoła; nie potrafi wymienić Wielkich Doktorów Kościoła na Wschodzie i Zachodzie.

- (Kompetencje) student nie potrafi określić wpływu Ojców Kościoła na historię powszechną oraz kształtowanie się pierwszych dogmatów chrześcijańskich; nie jest w stanie określić ponadczasowości nauki Ojców.

Ocena dostateczna (3):
- (W) wymienia jedynie najważniejsze fakty z życia Ojców i potrafi wskazać wiek, w jakim żył dany Ojciec; jest w stanie wymienić przyczyny prześladowań chrześcijan w pierwszych wiekach i podać daty największych prześladowań; zna jedynie ogólny zarys historyczny epoki, potrafi wymienić i omówić najważniejsze określenia dogmatyczne, a także wymienia najważniejsze herezje Kościoła pierwszych wieków, ale nie potrafi omówić ich założeń.

- (U) wymienia jedynie podstawowe serie patrystyczne i najważniejsze dzieła Ojców Kościoła; potrafi wymienić kryteria według których pisarza zaliczamy do kręgu Ojców Kościoła, ale nie umie wyjaśnić ich sensu; potrafi wymienić Wielkich Doktorów Kościoła Wschodniego i Zachodniego, ale nie jest w stanie podać dat życia.

- (K) student poprawnie wyjaśnia podstawowe pojęcia patrystyczne; ogólnie określa wpływ Ojców Kościoła na kształtowanie się dogmatów.

Ocena dobra (4):
- (W) student zna i potrafi wyjaśnić pojęcia wczesnochrześcijańskie oraz klasyfikacje patrystyczne; zna kontekst historyczny epoki; zna kryteria, według których pisarza zalicza się do Ojców Kościoła i potrafi je omówić;

- (U) potrafi wymienić serie patrystyczne i najważniejsze dzieła Ojców Kościoła; potrafi wymienić najważniejsze herezje Kościoła pierwszych wieków i ich ogólne założenia; potrafi wymienić największe prześladowania, daty roczne i zarzuty kierowane pod adresem chrześcijan; potrafi wymienić Ojców Kościoła na Wschodzie i Zachodzie, daty ich życia, podstawowe dzieła i fakty z ich życia.

- (K) analizuje proste teksty Ojców Kościoła i umiejscawia je na tle epoki, określa wpływ Ojców Kościoła na kształtowanie się dogmatów i potrafi wskazać podstawowe dzieła; wyjaśnia wpływ Ojców Kościoła na późniejszą literaturę.



Ocena bardzo dobra (5):
- (W) student zna, potrafi wytłumaczyć podstawowe pojęcia patrystyczne, podać ich autorów bądź okres w jakim zostały ustanowione, zna klasyfikacje patrystyczne; zna wszystkie serie patrystyczne i podstawowe dzieła Ojców Kościoła, potrafi opisać w sposób szczegółowy niektóre z nich; zna biografię Ojców, potrafi wymienić wraz z datami życia Doktorów Kościoła Wschodniego oraz Zachodniego i omówić dokładnie przynajmniej jedno z dzieł.

- (U) potrafi wymienić poszczególne epoki i podać przykłady Ojców, którzy w nich żyli; zna kontekst historyczny epoki, potrafi omówić problemy epoki starożytnej na podstawie dzieł Ojców Kościoła, potrafi dokonać analizy pism patrystycznych; potrafi omówić herezję pierwszych wieków w oparciu o pisma Ojców; zna kontekst kulturowy i religijny epoki, szczegółowo omawia herezje pierwszych wieków oraz jest w stanie omówić dzieło danego Ojca Kościoła stojące w obronie prawowierności nauki chrześcijańskiej w kontekście herezji.

- (K) zna i rozumie kontekst historyczno-kulturowy orzecze
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
literatura podstawowa i uzupełniająca
- podstawowa: F. Drączkowski, Patrologia, Pelplin-Lublin 1999; J.M. Szymusiak, M. Starowieyski, Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa, Poznań 1971; A Żurek, Wprowadzenie do Ojców Kościoła, Kraków 1993; B. Altaner, A. Stuiber, Patrologia, Warszawa 1990;
- uzupełniająca: M.Simonetti, Między dosłownością a alegorią, Kraków 2000; J.N.D. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988; L. Padovese, Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Kraków 1994; H. Pietras, Początki teologii Kościoła, Kraków 2007;
- zalecana dla pogłębienia wiedzy i własnej pracy studenta: J. Pelikan, Powstanie wspólnej tradycji (100-600), Kraków 2008; J. Quasten, Patrology, t.I-IV, Allen 1995; J. Danielou, H. I. Marrou, Historia Kościoła, t. I, Od początków do roku 600, Warszawa 1984; Dizionario patristico e di antichita cristiane, pod red. A. di Berardino, t. I-II, Genova 1994;