Historia języka polskiego - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
Ukazanie dziejów języka polskiego na przestrzeni X-XXI w.: zapoznanie z ewolucją systemu językowego i środków komunikowania oraz wszelkimi uwarunkowaniami zewnątrzjęzykowymi (kulturowymi, społeczno-politycznymi, historycznymi itp.) mającymi wpływ na kształtowanie się polszczyzny w różnych jej odmianach.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

(K_W13) zna teorie ewolucji systemu językowego i środków komunikowania; ma pogłębioną wiedzę na temat ewolucji systemu gramatycznego polszczyzny, tendencji i praw językowych, rządzących zmianami języka
(K_W14) zna uwarunkowania zewnątrzjęzykowe (kulturowe, społeczno-polityczne, historyczne itp.) mające wpływ na kształtowanie się polszczyzny w różnych jej odmianach

UMIEJĘTNOŚCI

(K_U08) potrafi wyjaśnić współczesne zjawiska fonetyczne procesami historycznymi

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

(K_K02) ma uznanie dla kulturalnej i społecznej wagi studiowanego przedmiotu
Metody dydaktyczne:
Praca z tekstem, metody warsztatowe, praca w grupach.
Treści programowe:
Zajęcia dotyczą następujących zagadnień: pochodzenie języka polskiego, dziedzictwo prasłowiańskie w zakresie słownictwa i najstarsza warstwa zapożyczeń, charakterystyka ważniejszych zabytków, rozwój polskiej ortografii, powstanie języka literackiego (dyskusja o pochodzeniu polskiego języka literackiego), rola drukarzy w kształtowaniu normy języka literackiego, najważniejsze słowniki i gramatyki języka polskiego, wpływy języków obcych (głównie w zakresie leksyki), kształtowanie się odmian stylowych, tradycja nazewnicza, rola wielkich pisarzy w rozwoju polszczyzny.


Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Weryfikacja efektów kształcenia przez kolokwium całościowe.
Podstawą oceny jest także aktywność studenta podczas zajęć.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Wybory tekstów:

Wybór tekstów z dziejów języka polskiego, t. I. Do poł. XIX w., t. II. Od poł. XIX w., red. M. Cybulski, Łódź 2015; S. Borawski, A. Furdal, Wybór tekstów do historii języka polskiego, Warszawa 1995; Z. Krążyńska, Historia języka polskiego. Wypisy z literatury, Poznań 1993; T. Skubalanka, M. Wojtak, Wybór tekstów nowopolskich z XVIII-XX wieku, Lublin 1978; W. Taszycki, Najdawniejsze zabytki języka polskiego, Wrocław 1951.

Opracowania:

I. Bajerowa, Zarys historii języka polskiego, Warszawa 2003; M. Bargieł, Cechy dialektyczne polskich zabytków rękopiśmiennych I poł. XVI w., Wrocław 1969; S. Borawski, Tradycja i perspektywy: przeszłość i przyszłość nauki o dziejach języka polskiego, Wrocław 1995; S. Dubisz, Język – Historia – Kultura, cz. I, Warszawa 2005; cz. II, Warszawa 2007; Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, wyd. 3, Warszawa 1978; Lehr-Spławiński, Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój, Warszawa 1978; T. Skubalanka, Historyczna stylistyka języka polskiego, Wrocław 1984; S. Urbańczyk, Szkice z dziejów języka polskiego, Warszawa 1968; B. Walczak, Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław 1999.

Językoznawstwo (szczegółowa metodologia pracy naukowej) - proseminarium

Cele przedmiotu:
C1 - pogłębienie wiedzy z zakresu warsztatu polonistycznego (językoznawczego)
C2 - wprowadzenie do metodologii i metodyki pisania pracy naukowej
Wymagania wstępne:
Zajęcia dla studentów zainteresowanych podjęciem pracy licencjackiej z zakresu językoznawstwa
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Student
- posiada bazę teoretyczną i metodologiczną do realizacji całokształtu studiów językoznawczych na filologii polskiej,
- orientuje się w zagadnieniach z zakresu naukowego i systemowego badania języka, szkół językoznawstwa oraz wypracowanych metod badawczych
- poznał kryteria doboru źródeł; zasady przeprowadzania kwerendy oraz zbierania i opracowywania potrzebnych materiałów; zasady pisania i redakcji pracy naukowej.
UMIEJĘTNOŚCI
Student
- potrafi przeprowadzić kwerendę oraz zebrać i opracować potrzebne do pracy badawczej materiały.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student
- rozumie i wdraża w życie zasady ochrony własności intelektualnej oraz etos pracy naukowej.
Metody dydaktyczne:
Metoda podawcza
Ćwiczenia metodologiczne
Ćwiczenia warsztatowe
Dyskusja
Treści programowe:
Na proseminarium podjęte będą szczegółowe zagadnienia mieszczące się we wskazanym wyżej temacie ogólnym.
Poza aspektem metodologicznym kształcone będą przede wszystkim kompetencje poznawcze w zakresie zróżnicowania współczesnego języka polskiego w aspekcie geograficznym, społecznym i funkcjonalnym oraz praktyczna umiejętność językowo-stylistycznej analizy tekstów.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Aktywy udział w zajęciach.
Pisemne opracowanie wybranego zagadnienia lingwistycznego.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Podstawowa:
R. Przybylska, Wstęp do nauki o języku polskim. Podręcznik dla szkół wyższych, Kraków 2003.
Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001.
Uzupełniająca:
Człowiek, zjawiska i teksty kultury w komunikacji społecznej, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin 2015.
Odmiany stylowe polszczyzny dawniej i dziś, red. U. Sokólska, Białystok 2011.
Przeobrażenia w języku i komunikacji medialnej na przełomie XX i XXI wieku, red. M. Karwatowska, A. Siwiec, Chełm 2010.
Socjolekt, idiolekt, idiostyl. Historia i współczesność, red. u. Sokólska, Białystok 2017.

Podstawy metodologiczne badań językoznawczych - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - Rozszerzenie wiadomości z zakresu metodologii badań lingwistycznych.
C2 - Doskonalenie warsztatu naukowego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student zna aparat pojęciowy potrzebny do analizy językoznawczej, posiada pogłębioną wiedzę dotyczącą metodologii badań w dziedzinie lingwistyki.
2. Student parafii usytuować podjętą przez siebie rozprawę w konkretnym obszarze językoznawstwa i zna stań badań naukowych dotyczących problematyki pracy.

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student w pogłębiony sposób potrafi analizować literaturę przedmiotu i osadzić ją w określonych ramach teoretycznych językoznawstwa.
2. Student potrafi wyszukiwać opracowania specjalistyczne i korzystać z nich.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student prawidłowo identyfikuje priorytety w pracy naukowej.
2. Efektywnie organizuje własną pracę
Metody dydaktyczne:
Konwersatorium, dyskusja; praca z tekstem; krytyczna analiza tekstu.
Treści programowe:
Ogólne zagadnienia dotyczące wiedzy naukowej, sposobów opisu języka oraz szczegółowa metodologia pracy naukowej z zakresu prac podejmowanych przez uczestników zajęć.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Aktywny udział w zajęciach
Przygotowanie artykułu wykorzystującego wybraną metodologię lingwistyczną.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura ogólna
J. Apanowicz, Metodologiczne uwarunkowania pracy naukowej: prace doktorskie, prace habilitacyjne, Warszawa 2005
Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne. Podręcznik akademicki, red. P. Stelmaszczyk, Łódź 2013.
M.-A. Paveau, G.-E. Sarfati Wielkie teorie językoznawcze. Od językoznawstwa historyczno-porównawczego do pragmatyki, przekład I. Piechnik, Kraków 2009.

Literatura szczegółowa, dostosowana do tematyki badań - podawana indywidualnie

Składnia - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów kierunku z podstawowymi zagadnieniami związanymi z systemem składniowym języka. Istotnym składnikiem treści ćwiczeniowych są zagadnienia poprawnościowe (prawidłowa budowa wypowiedzeń, poprawność interpunkcyjna).
Efekty kształcenia:
WIEDZA

KW05: ma podstawową wiedzę o powiązaniach tekstologii i edytorstwa naukowego z innymi dziedzinami nauki i dyscyplinami naukowymi obszaru nauk humanistycznych, ze szczególnym uwzględnieniem literaturoznawstwa i językoznawstwa.

UMIEJĘTNOŚCI

KW09: ma świadomość kompleksowej natury języka oraz jego złożoności i historycznej zmienności jego znaczeń.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

KU03: umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego.
Metody dydaktyczne:
praca z tekstem, metody warsztatowe, elementy wykładu
Treści programowe:
1. Części mowy a części zdania. Miejsce składni w systemie języka.
2. Podstawowe jednostki syntaktyczne (składnik – grupa składniowa – wypowiedzenie)
3. Składniki związku głównego.
4. Zdania podmiotowe i orzecznikowe
5. Drugorzędne części zdania.
6. Zdania przydawkowe, dopełnieniowe i okolicznikowe.
7. Wskaźniki zespolenia (spójnik, zaimek).
8. Wartość stylistyczna spójników. Słowa wielofunkcyjne (homonimiczne części mowy).
9. Równoważniki zdań.
10. Parataksa.
11. Hipotaksa.
12. Formalne i semantyczne wykładniki spójności tekstu.
13. Szyk wypowiedzi. Stylistyczne funkcje syntaksy.
14. Typy błędów składniowych.
15. Przeobrażenia systemu (analityzacja, modalizacja, parentetyzacja).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie pozytywnych ocen z 2 kolokwiów.
Składnikiem oceny całościowej jest też aktywność na zajęciach (20%).
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. R. Grzegorczykowa. Wykłady z polskiej składni. Warszawa 1996.
2. H. Jadacka. A. Markowski. D. Zdunkiewicz-Jedynak, Poprawna polszczyzna. Hasła problemowe, Warszawa 2008 [hasła z zakresu składni].
3. S. Jodłowski, Podstawy polskiej składni, Warszawa 1976.
4. Z. Klemensiewicz, Zarys składni polskiej, Warszawa 1963.

Literatura pomocnicza:
1. Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, red. Z. Topolińska,Warszawa1984
2. A. Grzesiuk, Składania wypowiedzi emocjonalnych, Lublin 1995.
3. H. Kaczorowska, M. Ruszkowski, Składnia języka polskiego w praktyce szkolnej. Poradnik dla nauczycieli, Kielce 1994.
4. Z. Klemensiewicz, Składnia, stylistyka, pedagogika językowa, Warszawa 1982 (r. I. Teoria składni – zjawiska składniowe).
5. J. Podracki, Składnia polska. Książka dla nauczycieli, studentów i uczniów, Warszawa Warszawa 1997.
6. M. Ruszkowski, Analiza składniowa wypowiedzeń. Zbiór ćwiczeń, Kielce 1996.
7. M. Ruszkowski, Kategorie pośrednie w składni polskiej, Kielce 2001.


Wybrane zagadnienia z teolingwistyki - wykład

Cele przedmiotu:
Zapoznanie studentów w kwestiami związanymi z dawną i współczesną komunikacją religijną.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
- student zna kryteria wyodrębniania stylistycznej odmiany języka / stylu religijnego
- student zna podstawowe pododmiany języka / stylu religijnego

UMIEJĘTNOŚCI
- student potrafi zdefiniować pojęcie język / styl religijny

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- student świadomie posługuje się językiem w różnych sytuacjach komunikacyjnych
Treści programowe:
Definicje języka / stylu religijnego
Funkcjonalna dyferencja języka / stylu religijnego
- odmiana biblijna (polski styl biblijny, styl psałterzowo-biblijny – wykładniki stylu; najważniejsze polskie Biblie)
- odmiana kanoniczna (modlitwa liturgiczna),
- odmiana retoryczna (listy pasterskie, kazania, homilie, teksty katechetyczne; cechy stylu wybitnych polskich kaznodziejów),
- odmiana naukowa (wyspecjalizowane teksty teologiczne),
- odmiana urzędowa (kościelne dokumenty o charakterze prawnym i administracyjnym),
- odmiana publicystyczna (teksty religijne w mediach; styl Tadeusza Żychiewicza i Szymona Hołowni),
- odmiana artystyczna (religijna poezja i proza),
- odmiana potoczna
- odmiana marketingowa
Słownictwo religijne w zasobie ogólnoodmianowym i genetycznie religijne w języku potocznym

Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
zaliczenie na podstawie obecności