Duchowość prawosławna - wykład

Cele przedmiotu:
C-1 – ogólne wprowadzenie w historię duchowości prawosławnej
C-2 – przedstawienie cech duchowości prawosławnej
C-3 – ukazanie terapeutycznego charakteru duchowości prawosławnej
Wymagania wstępne:
W-1 – znajomość podstawowych pojęć teologicznych i dziejów duchowości chrześcijańskiej na poziomie studiów magisterskich
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W-01 – Doktorant uzyskuje wiedzę o historii duchowości prawosławnej
W-02 – Doktorant zapoznaje się ze specyfiką duchowości prawosławnej
UMIEJĘTNOŚCI
U-01 – Doktorant potrafi wskazać cechy charakterystyczne duchowości prawosławnej
U-02 – Doktorant potrafi porównywać duchowość chrześcijaństwa Wschodniego z duchowością chrześcijaństwa Zachodniego, wskazując na ich wspólne i odmienne elementy
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K-01 – Doktorant potrafi teologicznie wypowiadać się na tematy wchodzące w zakres duchowości prawosławnej
K-02 – Doktorant w bardziej pogłębiony sposób postrzega własną tożsamość wyznaniową, odnosząc się do szeroko rozumianej duchowości chrześcijańskiej
Metody dydaktyczne:
- wykład tradycyjny
- prezentacja multimedialna
- praca z tekstem
Treści programowe:
- cechy duchowości prawosławnej
- zarys dziejów duchowości chrześcijaństwa Wschodniego
- główne centra duchowości chrześcijaństwa Wschodniego
- monastycyzm pierwotny
- hezychazm (modlitwa Jezusowa, kontrola umysłu, metanoia, katanyksis, psalmodia, asceza)
- palamizm jako synteza trynitarno-antropologiczna
- terapeutyczne zastosowanie duchowości prawosławnej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
- udział w dyskusji w czasie wykładów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa

K. Leśniewski, Prawosławna duchowość, w: Leksykon duchowości katolickiej, red. M. Chmielewski, Lublin – Kraków 2002, s. 701-714; A. Louth, Początki mistyki chrześcijańskiej, przeł. H. Bednarek, Kraków 1997; Pierwsza Księga Starców Gerontikon, przeł. M. Borkowska, Kraków 1992; J. Chryssavgis, W sercu pustyni. Duchowość Ojców i Matek pustyni, przeł. M. Chojnacki, Kraków 2007; T. Spidlik, I. Gargano, Duchowość Ojców greckich i wschodnich, przeł. J. Dembska, Kraków 1997; E. Behr-Sigel, Miejsce serca. Wprowadzenie w duchowość prawosławną, przeł. A. Kocot, Kraków 2008; Filokalia. Teksty o modlitwie serca, przeł. J. Naumowicz, Kraków 2002; K. Ware, Tam skarb Twój, gdzie serce twoje…, red. i przekł. K. Leśniewski, W. Misijuk, Lublin 2011; G.I. Mantzaridis, Przebóstwienie człowieka. Nauka św. Grzegorza Palamasa w świetle tradycji prawosławnej, przeł. I. Czaczkowska, Lublin 1997; G. Fiedotow, Święci Rusi (X-XVII w.), przeł. H. Paprocki, Bydgoszcz 2002; J. Meyendorff, Święty Grzegorz Palamas i duchowość prawosławna, przeł. K. Leśniewski, Lublin 2005. K. Leśniewski, „Nie potrzebują lekarza zdrowi…”. Hezychastyczna metoda uzdrawiania człowieka, Lublin 2006, s. 153-377.
Literatura uzupełniająca
W. Łosski, Teologia mistyczna Kościoła Wschodniego, przeł. M. Sczaniecka, Warszawa 1989; J.-C. Larchet, Terapia chorób duchowych. Wstęp do tradycji ascetycznej Kościoła prawosławnego, przeł. N. Aleksiejuk, Hajnówka 2013; K. Karidoyanes FitzGerald, Persons in Communion. A Theology of Authentic Relationship, Berkeley, CA 2006, K. Ware, Królewstwo wnętrza, przekł. W. Misijuk, Lublin 2003; Y. Spiteris, Ostatni Ojcowie Kościoła: Kabasilas, Palamas, przeł. B. Widła, Warszawa 2006; A.M. Conniaris, Philokalia. The Bible of Orthodox Spirituality, Minneapolis, MN 1998; H. Vlachos, Orthodox Spirituality. A brief introduction, Levadia 1994; Szczere opowieści pielgrzyma przedstawione jego ojcu duchownemu, przekł. A. Wojnowski, Poznań 1988; T. Spidlik, Wielcy mistycy rosyjscy, przeł. J. Dembska, Kraków 1996; Duchowość chrześcijańska. Początki do XII wieku, red. B. McGinn, J. Meyendorff, J. Leclercq, Kraków 2010; W. Harmless, Chrześcijanie pustyni. Wprowadzenie do literatury wczesnego monastycyzmu, przeł. M. Hoffner, Kraków 2009.

Posługa Biskupa Rzymu w perspektywie ekumenicznej - wykład

Cele przedmiotu:
C-1 – wprowadzenie w prymat papieski w oparciu o nauczanie Kościoła rzymskokatolickiego
C-2 – Analiza stanowisk Kościołów chrześcijańskich w odniesieniu do prymatu papieża
Wymagania wstępne:
W-1 - znajomość encykliki papieża Jana Pawła II Ut unum sint
W-2 - znajomość dokumentu pt. Prymat następcy Piotra w tajemnicy Kościoła (Uwagi Kongregacji Nauki Wiary – 1999)
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W01 – Doktorant uzyskuje wiedzę o prymacie w perspektywie ekumenicznej
W02 – Doktorant zapoznaje się z rozumieniem prymatu w Kościele katolickim, w Kościele
UMIEJĘTNOŚCI
U-01 – Doktorant potrafi wskazać uwarunkowania wpływające na pojmowanie prymatu papieża
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K-01 – Doktorant potrafi teologicznie wypowiadać się na temat prymatu papieża
K-02 – Doktorant potrafi dokonać krytycznej analizy poglądów teologów na temat prymatu
Metody dydaktyczne:
- wykład informacyjny
- dyskusja problemowa
Treści programowe:
- oficjalne nauczanie Kościoła katolickiego na temat prymatu papieża
- uwarunkowania historyczne rozumienia prymatu papieża
- teologiczna interpretacja ewangelicznych tekstów prymacjalnych
- relacja papieża do kolegium biskupów (kolegialność)
- posługa Biskupa Rzymu z prawosławnego punktu widzenia
- prymat papieski w perspektywie anglikańskiej i ewangelickiej
- autorytet Biskupa Rzymu w dialogach ekumenicznych
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
J. Jezierski, Prymat biskupa Rzymu według kardynała J. Ratzingera, w: Posłannictwo biskupa Rzymu, Olsztyn 2002, s. 223-227; S.C. Napiórkowski, Papiestwo w międzykościelnych dialogach katolicko-luterańskich, „Seminare” 6(1983), s. 65-109; P. Kantyka, Autorytet w Kościele. Dialog katolicko-anglikański na forum światowym, Lublin 2004, s. 83-109; K. Karski, Prymat papieski z perspektywy ewangelickiej, „Studia i dokumenty ekumeniczne” 15(1999), z. 1, s. 9-16; J. Bujak, Prymat biskupa Rzymu w świetle dokumentów dialogu katolicko-prawosławnego, „Studia i dokumenty ekumeniczne” 17(2001), z. 2, s. 21-31; J. Krzywda, Prymat papieski i kolegium biskup w świetle nauki Vaticanum I i II, Kraków 2008; K. Schatz, Prymat papieski od początków do współczesności, Kraków 2004.
Literatura uzupełniająca:
The Primacy of Peter. Essays in Ecclesiology and the Early Church, red. J. Meyendorff, Crestwood, NY 1992; J. Zizioulas, Primacy in the Church: An Orthodox Approach, „Sourozh. A Journal of Orthodox Life and Thought”, May 2001, no. 84, s. 3-13; J.H. Erickson, First Among Equals. Papal Primacy in an Orthodox Perspective, „Ecumenical Trends” 27(1998), s. 17-25; C. Davey, Statement on Primacy and Universal Primacy by Representatives of the Orthodox Churches, „One in Christ” 35(1999), s. 378-382.

Teologia porównawcza liturgii - wykład

Cele przedmiotu:
Cele przedmiotu
C-1 – wprowadzenie w liturgie chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu
C-2 – porównanie liturgii w Kościołach chrześcijańskich
C-3 – analiza liturgii ekumenicznej
Wymagania wstępne:
W1 – Znajomość podstawowych pojęć teologicznych oraz sakramentologii na poziomie studiów magisterskich
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W-01 – Doktorant uzyskuje wiedzę o liturgiach Kościołów chrześcijańskich
W-02 – Doktorant zapoznaje się z liturgią ekumeniczną
UMIEJĘTNOŚCI
U-01 – Doktorant potrafi wskazać cechy charakterystyczne liturgii w różnych tradycjach eklezjalnych
U-02 – Doktorant potrafi porównywać liturgie, wskazując ich wspólne i odmienne elementy
KOMPETENCJE
K-01 – Doktorant potrafi teologicznie wypowiadać się na temat specyfiki poszczególnych tradycji liturgicznych
K-02 – Doktorant potrafi analizować liturgię ekumeniczną
Metody dydaktyczne:
- wykład informacyjny
- dyskusja problemowa
Treści programowe:
- zasadnicze wymiary liturgii chrześcijańskiej (historiozbawczy, trynitarny, eklezjalny, uświęcający i kultyczny, proklamacyjny, semejologiczny, temporalny, topiczny)
- uwarunkowanie rozwoju liturgii w chrześcijaństwie
- charakterystyczne cechy liturgii chrześcijańskiego Wschodu
- charakterystyczne cechy liturgii rzymskokatolickiej
- charakterystyka służby Bożej w Kościołach poreformacyjnych
- liturgia ekumeniczna
- liturgia w perspektywie chrześcijańskiego dążenia do jedności
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
- udział w dyskusji w czasie wykładów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
Boska Liturgia Świętego Ojca naszego Jana Chryzostoma, Warszawa 2001; Liturgie Kościoła prawosławnego, przeł. H. Paprocki, Kraków 2003; B. Bobrinskoy, Życie liturgiczne, Warszawa 2004; Eucharistic Worship in Ecumenical Contexts. The Lima Liturgy – and Beyond, red. Th.F. Best, D. Heller, Geneva 1998; S. Czerwik, Pojęcie liturgii według dokumentów reformy soborowej i nowego Katechizmu Kościoła katolickiego, w: Misterium liturgii w Katechizmie Kościoła katolickiego, Opole 1995, s. 19-33; Chrzest. Eucharystia. Posługiwanie duchowne. Dokument z Limy 1982. Tekst i komentarze, Lublin 2012.

Literatura uzupełniająca:
R. Taft, Beyond East & West. Problems in Liturgical Understanding, Washington D.C. 1984, s. 151-192; św. Mikołaj Kabasilas, Komentarz Boskiej Liturgii św. Jana Chryzostoma, przeł. M. Ławreszuk, Warszawa 2009; Mnich Kościoła Wschodniego, Ofiara liturgiczna, przekł. M. Romanek, Kraków 1999; J. Harper, Formy i układ liturgii zachodniej od X do XVIII wieku, Kraków 1997; L. Boyer, Od liturgii żydowskiej do liturgii chrześcijańskiej, przeł. A. Janik, w: Eucharystia. Poznań 1986, s. 127-139; J. M. Czerski, Liturgie Kościołów Wschodnich. Liturgia Kościoła bizantyjskiego, ormiańskiego i koptyjskiego, Opole 2009; J. Madey, The Eucharistic Liturgy in the Christian East, Kottayam 1982; B. Nadolski, Ekumeniczna liturgia eucharystyczna, w: tenże, Leksykon liturgii, Poznań 2006, s. 378-388; G.D. Dix, The Shape of Liturgy, London 1993; E. Foley From Age to Age. How Christians Have Celebrated the Eucharist, Collegeville, Minnesota 2008.

Teologia prawosławna - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 – zdobycie wiedzy na temat metodologii pisania pracy doktorskiej z danej dziedziny teologii ekumenicznej i poreformacyjnej
C2 – napisanie własnej pracy doktorskiej
C3 – doskonalenie warsztatu własnej pracy naukowej
Wymagania wstępne:
W1 – Wiedza zdobyta na studiach magisterskich z zakresu teologii
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student posiada wiedzę na temat metod pisania pracy doktorskiej z uwzględnieniem specyfiki przedmiotu; D_W05; D_W09;
2. student orientuje się w źródłach naukowych teologii i duchowości prawosławnej; D_W06;
3. student coraz lepiej zna osiągnięcia w dialogach prawosławia w dziedzinie doktrynalnej, duchowej i praktycznej; D_W07; Ek_W06.

UMIEJĘTNOŚCI
1. student umie stosować metody używane w pracach teologicznych o tematyce prawosławnej; Ek_U09.
2. student dokonuje opracowania zagadnienia oraz krytycznej analizy źródeł pracy naukowej; D_U04;
3. student umie wziąć udział w dyskusji naukowej na tematy odnoszące się do prawosławia i ekumenizmu; D_U10; Ek_U01.
4. student umie wyszukiwać literaturę naukową na dany temat oraz doskonalić warsztat własnej pracy naukowej; D_U01.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student dostrzega celowość własnej pracy naukowej i jej przydatność dla ruchu ekumenicznego oraz ma nawyk poszukiwania aktualnej wiedzy; D_K04.
2. student krytycznie i konstruktywnie ocenia współczesne wydarzenia ekumeniczne oraz wkład Kościołów prawosławnych w ruch ekumeniczny, a także posiada nawyk obserwacji wydarzeń ekumenicznych i najnowszych osiągnięć teologii prawosławnej; Ek_K06; Ek_K08.
Metody dydaktyczne:
Dyskusja, prezentacja, praca z tekstem, praca w grupach
Treści programowe:
Prezentacja źródeł naukowych teologii prawosławnej.
Przegląd przykładowych prac doktorskich z teologii prawosławnej: analiza ich tematów, doboru literatury, zastosowanych metod.
Problemowe poszukiwanie tematu własnej pracy doktorskiej.
Analiza wybranych fragmentów poszczególnych prac doktorskich.
Wypracowywanie planów prac doktorskich i dyskusja nad nimi.
Dyskusja nad bieżącymi zagadnieniami z teologii i życia Kościołów prawosławnych oraz nad najnowszymi wynikami dialogów ekumenicznych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Zaliczenie na podstawie uczestnictwa w zajęciach, przedstawianych prezentacji, przedstawianych dokonaniach w zakresie pisania pracy doktorskiej oraz aktywności w dyskusji.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Chmielewski M., Poradnik doktoranta Wydziału Teologii KUL, Lublin, 2007.
Literatura w zależności od potrzeb uczestników seminarium i opracowywanych zagadnień.

Literatura uzupełniająca:
Krajewski M., Vademecum autora i wydawcy prac naukowych, Włocławek 2001;
Mały teolog. Minipodręcznik dla początkujących autorów teologicznych dzieł, M. Bilski i in., Katowice-Lublin 2003;
Mały teolog 2. Poradnik dla piszących prace naukowe, red. M. Jackiewicz i in., Katowice 2007.