Historia sztuki średniowiecznej powszechnej - analiza i interpretacja dzieła sztuki - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
Przedstawienie studentowi zarysu dziejów rzemiosła artystycznego w rozwoju historycznym (od I tysiąclecia po połowę XVI w.) kręgu łacińskiego i Bizancjum. Student poznaje najwybitniejsze przykłady zabytki rzemiosła, użyte do ich wykonania techniki artystyczne oraz kontekst kulturowy w jakim omawiane dzieła powstały i funkcjonowały.
Wymagania wstępne:
Podstawowe wiadomości z historii sztuki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
- Student ma uporządkowaną wiedzę o najważniejszych zjawiskach artystycznych średniowiecza w obrębie wybranych zagadnień z rzemiosła artystycznego (odlewnictwo, złotnictwo, tkanina, snycerstwo)
- zna najważniejsze problemy stylu, funkcji szeroko pojętego rzemiosła artystycznego doby średniowiecza
- zna fundamenty filozoficzno-teologiczne, z których wyrastała sztuka średniowieczna
- potrafi dostrzec i nazwać elementy tradycji antycznej w dziełach sztuki średniowiecznej

UMIEJĘTNOŚCI
- Student nabywa umiejętności datowania i analizowania dzieła sztuki w oparciu o wiedzę z zakresu technologii produkcji i zdobnictwa średniowiecznego rzemiosła artystycznego.
- rozpoznaje i datuje najistotniejsze dzieła rzemiosła okresu średniowiecza, ze wskazaniem ich proweniencji, technologii wykonania, materiałów.
- umie analizować i odczytywać ikonografię wybranych dzieł.
- na poziomie podstawowym opisuje dzieła sztuki z użyciem fachowego słownictwa
- charakteryzuje i porównuje dzieła sztuki średniowiecznej przy użyciu fachowej terminologii
- osadza zjawiska artystyczne w kontekście historycznym i kulturowym, z uwzględnieniem czołowych zagadnień badań mediewistycznych

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- Wyszukuje, analizuje, ocenia, selekcjonuje i wykorzystuje informacje ze źródeł drukowanych i elektronicznych.
- ma świadomość poziomu swojej wiedzy – kompetencji i braków, prezentuje postawę ciągłego rozwoju naukowego
- jest zdolny do formułowania i argumentowania krytycznej oceny różnorodnych zjawisk z zakresu średniowiecznego rzemiosła artystycznego
- ma świadomość znaczenia dorobku rzemiosła artystycznego doby średniowiecza; jest świadom potrzeby jego ochrony
Metody dydaktyczne:
Wykład ilustrowany przykładami dzieł i technik.
Dyskusja moderowana przez prowadzącego.
Prezentacje przygotowane przez studentów.
Treści programowe:
- Teksty źródłowe do sztuki oraz estetyki średniowiecznej
- Sztuka łacińskiego średniowiecza po rozpadzie imperium rzymskiego w rzemiośle artystycznym (antyczne korzenie sztuki średniowiecznej i nowożytnej – problematyka kontynuacji i nawiązań do tradycji antycznej).
- Rzemiosło artystyczne plemion zachodnio i wschodnio germańskich w V-VIII w.: problematyka historyczna „wieków ciemnych”. / Wyroby złotnicze – materiały, techniki, źródła formy, funkcja
- Rzemiosło artystyczne północy Europy (iryjskie i anglosaskie, Wikingów)
- Sztuka bizantyjska (od Justyniana I do dynastii Paleologów).
- „Renesans karoliński” jako zjawisko kulturowe (osiągnięcia w zakresie iluminatorstwa; rzeźby z kości słoniowej, złotnictwa).
- „Renesans ottoński” i sztuka w służbie ideologii państwowej (miniatorstwo i oprawy kodeksów; odlewnictwo; złotnicze antependia; klejnoty cesarskie i sprzęty w służbie sakry koronacyjnej). Rzemiosło artystyczne w Essen opatki Matyldy. Mecenat biskupa Egberta w Trewirze. Działalność arcybiskupów kolońskich w X i XI w. Działalność artystyczna św. Bernwarda w Hildesheim.
- Romanizm - ogólna charakterystyka (ruch kluniacki; fenomen relikwii, Tkanina z Bayeux)
- Rzemiosło artystyczne dorzecza Renu i Mozy.
- Odlewnictwo w Saksonii w XII i XIII w. (Magdeburg, Hildesheim, Brunszwik)
- Duchowość cysterska i estetyka św. Bernarda z Clairvaux.
- Opat Suger, przebudowa i wyposażenie Saint-Denis.
- Sainte-Chapelle: architektura i wystrój wnętrza w służbie kultu relikwii i ideologii państwowej.
- Rzemiosło artystyczne na dworach Europy w XIV w. (Rzeźba w kości słoniowej. Złotnictwo i miniatorstwo paryskie do około 1350. Mecenat artystyczny Ludwika de Valois, Filipa Burgundzkiego, Jeana de Berry. Mecenat artystyczny ostatnich Przemyślidów i Luksemburgów w Czechach).
- Geneza stylu międzynarodowego i mechanizmy uniwersalizmu około 1400. Złotnictwo i miniatorstwo paryskie ok. 1400 r.
- gotyckie rzemiosło artystyczne: przełomowe osiągnięcia, techniki i technologie, ośrodki, twórcy.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Na ocenę końcową składają się:
1. frekwencja na zajęciach (dopuszczalne 2 nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze)
2. opracowanie i ustna prezentacja wybranego zagadnienia bądź zagadnień z dziedziny technik artystycznych.
3. ocena z pisemnego kolokwium obejmującego treści z danego semestru (ewentualna poprawa - w formie ustnej w sesji poprawkowej)
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Teofil Prezbiter, Diversarum Atrium Schedula. Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych, przekład Stanisław Kobielus, Kraków 1998.
poszczególne tomy serii Bronzengeräte des Mittelaltres.

Bernward von Hildesheim und die Zeitalter der Ottonen. Katalog wystawy. Hildesheim (Dom- und Diözesanmuseum Hildesheim, Roemer und Pelizaeus8Mus.), hg. Michael Brandt und Arne Eggebrecht, 1993.
Der Essener Domschatz, Katalog zbiorów, hg. Falk Brigitta, Essen 2009.
Eco U., Sztuka i piękno w średniowieczu, Kraków 1994.
Elbern V. H., Magia i wiara w złotnictwie wczesnego średniowiecza, „Biuletyn Historii Sztuki” 38/3 (1976), s. 195-217.
Elbern V.H., Die Goldschmiedekunst im frühen Mittelalter, Darmstadt 1988.
Les princes des fleurs de lys. L’art à la cour de Bourgogne. Le mécénat de Philippe le Hardi et de Jean sans Peur (1364-1419), Katalog wystawy. Dijon (Musée des Beaux Arts) / Cleveland (The Cleveland Museum of Art), com. Stephen N. Fliegel, Sophie Jugie, Paris 2004.
Ornamenta Ecclesiae. Kunst und Künstler der Romanik, Katalog wystawy. Köln (Schnütgen-Museum), hr. Anton Legner, Bd.184, Köln 1985.
Skubiszewski P., Sztuka Europy łacińskiej od VI do IX wieku, Lublin 2001.
Rhein und Maas. Kunst und Kultur 800-1400, Katalog wystawy. Köln (Schnütgen-Museum) / Brüssel (Königliche Museen für Kunst und Ge
schichte), hg. Georges Henri Dumont, Köln 1972.
Szczepkowska-Naliwajek K., Relikwiarze średniowiecznej Europy od IV do początku XVI wieku. Geneza, treści, styl i techniki wykonania, Warszawa 1996.
Trésors carolingiens: livres manuscrits de Charlemagne à Charles le Chauve, Katalog wystawy. Paris (Bibliotheque Nationale de France), com. Marie8Pierre Laffitte et Charlotte Fenol, Paris 2007.
Vor dem Jahr 1000: abendländische Buchkunst zur Zeit der Kaiserin Theophanu. Katalog wystawy. Köln (Schnütgen-Museum), Hg. Gerd Bauer i in., Köln 1992.