Derecho eclesiástico del Estado polaco - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego i przepisami obowiązującymi w zakresie tego prawa; wyjaśnienie specyfiki prawa wyznaniowego oraz zasad dotyczących tworzenia prawa wyznaniowego; zapoznanie studentów z zakresem podmiotowym i przedmiotowym prawa wyznaniowego;
C2 - wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego; poznania i zrozumienia roli prawa wyznaniowego; zrozumienia specyfiki związku wyznaniowego jako podmiotu prawa; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; wyrobienie umiejętności posługiwania się w mowie i piśmie terminologią z zakresu prawa wyznaniowego, używania tej terminologii w sposób spójny i zrozumiały;
C3 - wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej; wyrobienie umiejętności rzetelnego i odpowiedzialnego oceniania problemów wynikających z realizacji prawa do wolności sumienia i religii
Wymagania wstępne:
Posiadanie przez studentów podstawowej wiedzy na temat prawa wyznaniowego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
zna terminologię z zakresu prawa wyznaniowego, jego specyfikę, współcześnie obowiązujące normy prawne z zakresu prawa wyznaniowego (K_W03)
zna źródła prawa wyznaniowego (K_W04)
zna zasady wykładni i interpretacji norm z zakresu prawa wyznaniowego (K_W05)
zna uprawnienia przysługujące poszczególnym podmiotom indywidualnym oraz zbiorowym wynikające z prawa do wolności sumienia i religii (K_W06, K_W07)


UMIEJĘTNOŚCI
potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu prawa wyznaniowego, w szczególności wiedzę dotyczącą roli związków wyznaniowych dla realizacji prawa do wolności sumienia i religii (K_U02)
posiada umiejętności posługiwania się pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego w celu rozumienia i analizy zmian wynikających z rozwoju prawa wyznaniowego (K_U03)
potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i piśmie na temat problemów wchodzących w zakres prawa wyznaniowego w sposób szczególny prawa do wolności sumienia i religii (K_U07)
potrafi samodzielnie rozwiązywać proste problemy prawne, stawiać jasne tezy oraz wykorzystywać zdobytą wiedzę w celu trafnego formułowania podsumowań dotyczących zjawisk normowanych przez prawo wyznaniowe (K_U09, K_U10)


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę kształcenia się przez całe życie (K_K01)
potrafi odpowiednio i rzeczowo ocenić priorytety służące realizacji określonego lub narzuconego zadania z zakresu prawa wyznaniowego w celu terminowego i efektywnego jego wykonania (K_K03)
ma świadomość wagi zagadnień z zakresu prawa wyznaniowego i potrzeby rzetelnego i profesjonalnego wypowiadania się w tym zakresie (K_K04)
potrafi uzupełniać i doskonalić nabytą wiedzę i umiejętności z zakresu prawa wyznaniowego (K_K06)
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, dyskusja, referat,
Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs, analiza prawna
Treści programowe:
Zagadnienia wprowadzające, pojęcie prawa wyznaniowego i związku wyznaniowego
Źródła polskiego prawa wyznaniowego
Historia relacji państwo–kościół w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem regulacji wyznaniowych przyjętych w okresie Polski Ludowej
Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów
Gwarancje wolności sumienia i religii wynikające z Konstytucji RP
Naczelne zasady instytucjonalnych relacji państwo–kościół w Polsce
Funkcje publiczne związków wyznaniowych (w tym: wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, działalność naukowa, edukacyjna, pomoc społeczna, ochrona dóbr kultury, nauczanie religii w publicznych przedszkolach i szkołach)
Działalność własna związków wyznaniowych (w tym: kult publiczny, duszpasterstwa szczególnych grup społecznych, ochrona danych osobowych w ramach działalności związków wyznaniowych)
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny: aktywność na zajęciach, frekwencja.
Ocena niedostateczna (2):
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonych przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Ocena dostateczna (3):
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena dobra (4):
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena bardzo dobra (5):
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
• Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
• J. Krukowski, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007;
• M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010;
• H. Misztal, Historia relacji państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, P. Stanisz, wyd. 2, Lublin-Sandomierz 2003, s. 75-172;
• J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000;
• Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007;
• K. Orzeszyna, Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007;
• H. Misztal, P. Stanisz, Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54;
• Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, oprac. M. Poniatowski, P. Sobczyk, Lublin 2012;
• M. Hucał, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2012;
• Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013;
• Finansowanie związków wyznaniowych w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce, red. D. Walencik, M. Worbs, „Colloquia Theologica” t. 16, Opole 2012

Derecho eclesiástico del Estado polaco - fakultet - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego i przepisami obowiązującymi w zakresie tego prawa; wyjaśnienie specyfiki prawa wyznaniowego oraz zasad dotyczących tworzenia prawa wyznaniowego; zapoznanie studentów z zakresem podmiotowym i przedmiotowym prawa wyznaniowego;
C2 - wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego; poznania i zrozumienia roli prawa wyznaniowego; zrozumienia specyfiki związku wyznaniowego jako podmiotu prawa; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; wyrobienie umiejętności posługiwania się w mowie i piśmie terminologią z zakresu prawa wyznaniowego, używania tej terminologii w sposób spójny i zrozumiały;
C3 - wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej; wyrobienie umiejętności rzetelnego i odpowiedzialnego oceniania problemów wynikających z realizacji prawa do wolności sumienia i religii
Wymagania wstępne:
Posiadanie przez studentów podstawowej wiedzy na temat prawa wyznaniowego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
zna terminologię z zakresu prawa wyznaniowego, jego specyfikę, współcześnie obowiązujące normy prawne z zakresu prawa wyznaniowego (K_W03)
zna źródła prawa wyznaniowego (K_W04)
zna zasady wykładni i interpretacji norm z zakresu prawa wyznaniowego (K_W05)
zna uprawnienia przysługujące poszczególnym podmiotom indywidualnym oraz zbiorowym wynikające z prawa do wolności sumienia i religii (K_W06, K_W07)


UMIEJĘTNOŚCI
potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu prawa wyznaniowego, w szczególności wiedzę dotyczącą roli związków wyznaniowych dla realizacji prawa do wolności sumienia i religii (K_U02)
posiada umiejętności posługiwania się pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego w celu rozumienia i analizy zmian wynikających z rozwoju prawa wyznaniowego (K_U03)
potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i piśmie na temat problemów wchodzących w zakres prawa wyznaniowego w sposób szczególny prawa do wolności sumienia i religii (K_U07)
potrafi samodzielnie rozwiązywać proste problemy prawne, stawiać jasne tezy oraz wykorzystywać zdobytą wiedzę w celu trafnego formułowania podsumowań dotyczących zjawisk normowanych przez prawo wyznaniowe (K_U09, K_U10)


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę kształcenia się przez całe życie (K_K01)
potrafi odpowiednio i rzeczowo ocenić priorytety służące realizacji określonego lub narzuconego zadania z zakresu prawa wyznaniowego w celu terminowego i efektywnego jego wykonania (K_K03)
ma świadomość wagi zagadnień z zakresu prawa wyznaniowego i potrzeby rzetelnego i profesjonalnego wypowiadania się w tym zakresie (K_K04)
potrafi uzupełniać i doskonalić nabytą wiedzę i umiejętności z zakresu prawa wyznaniowego (K_K06)
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, dyskusja, referat,
Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs, analiza prawna
Treści programowe:
Zagadnienia wprowadzające, pojęcie prawa wyznaniowego i związku wyznaniowego
Źródła polskiego prawa wyznaniowego
Historia relacji państwo–kościół w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem regulacji wyznaniowych przyjętych w okresie Polski Ludowej
Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów
Gwarancje wolności sumienia i religii wynikające z Konstytucji RP
Naczelne zasady instytucjonalnych relacji państwo–kościół w Polsce
Funkcje publiczne związków wyznaniowych (w tym: wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, działalność naukowa, edukacyjna, pomoc społeczna, ochrona dóbr kultury, nauczanie religii w publicznych przedszkolach i szkołach)
Działalność własna związków wyznaniowych (w tym: kult publiczny, duszpasterstwa szczególnych grup społecznych, ochrona danych osobowych w ramach działalności związków wyznaniowych)
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny: aktywność na zajęciach, frekwencja.
Ocena niedostateczna (2):
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonych przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Ocena dostateczna (3):
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena dobra (4):
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena bardzo dobra (5):
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
• Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
• J. Krukowski, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007;
• M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010;
• H. Misztal, Historia relacji państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, P. Stanisz, wyd. 2, Lublin-Sandomierz 2003, s. 75-172;
• J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000;
• Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007;
• K. Orzeszyna, Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007;
• H. Misztal, P. Stanisz, Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54;
• Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, oprac. M. Poniatowski, P. Sobczyk, Lublin 2012;
• M. Hucał, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2012;
• Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013;
• Finansowanie związków wyznaniowych w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce, red. D. Walencik, M. Worbs, „Colloquia Theologica” t. 16, Opole 2012

Prawo Katolickich Kościołów Wschodnich - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie prawa katolickich Kościołów wschodnich w systemie prawa kanonicznego Kościoła katolickiego
C2 - Zaznajomienie studentów z Kodeksem Kanonów Kościołów Wschodnich i innymi ustawami kościelnymi dotyczącymi Kościołów wschodnich
C3 - Kształtowanie u studentów umiejętności analitycznego i syntetycznego myślenia, a także umiejętności systemowej interpretacji przepisów prawnych
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość większości przepisów prawa kanonicznego Kościoła łacińskiego
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego
W3 - podstawowa znajomość teologii katolickiej w zakresie eklezjologii fundamentalnej
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student zna odpowiednie przepisy prawne, poprawnie dokonuje ich analizy i interpretacji (K2A_W01; K2A_W05; K2A_W07).

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student potrafi wyszukać i porównać przepisy prawa Kościoła łacińskiego i prawa Kościołów wschodnich (K2A_U01; K2A_U02);
2. student potrafi zastosować przepisy do konkretnych przypadków (kazusów) (K2A_U08; K2A_U09).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:
1. student przyjmuje aktywną postawę w działalności w Kościele (K2A_K04);
2. student postępuje zgodne z zasadami etyki (K2A_K06);
3. student dostrzega relacje międzyobrządkowe w Kościele i ma świadomość różnorodności sposobów realizacji jego misji (K2A_K04);
4. student jest zdolny do wykonywania kościelnych urzędów prawniczych (K2A_K02; K2A_K07).
Metody dydaktyczne:
Wykład i wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
Treści przedmiotu:
1. Historia kodyfikacji wschodniej
2. Pojęcie obrządku i Kościoła sui iuris
3. Kościół sui iuris: podziały i charakterystyka
4. Patriarcha: geneza urzędu, pojęcie, sposób powoływania na urząd, zakres władzy, prawa i obowiązki; kuria patriarchalna: pojęcie, urzędy zakres kompetencji
5. Synod Biskupów Kościoła patriarchalnego: pojęcie, członkowie, zasadnicze kompetencje
6. Arcybiskup większy: pojęcie, sposób powoływania na urząd
7. Patriarcha i arcybiskup większy: podobieństwa i różnice
8. Kościoły metropolitalne sui iuris: pojęcie i charakterystyka
9. Pozostałe Kościoły sui iuris: pojęcie, charakterystyka, wykonywanie władzy
10. Biskup: pojęcie, podział, sposób ustanowienia, zakres uprawnień
11. Kuria eparchialna: pojęcie, urzędy, kompetencje; organy kolegialne wspierające biskupa eparchialnego; Hierarcha miejsca: pojęcie, kompetencje
12. Eparchia i egzarchat: pojęcie, rodzaje, organy władzy
13. Sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego
14. Sakramenty uzdrowienia; elementy prawa karnego
15. Sakrament święceń
16. Elementy prawa małżeńskiego
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U) - Student nie potrafi zastosować zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student nie potrafi wskazać bazy źródłowej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U) - Student potrafi zastosować niektóre zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student potrafi wyszukać ustawy kościelne

Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U)- Student potrafi zastosować większość zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do prostych kazusów

Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U)- Student potrafi zastosować wszystkie wszystkie zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do skomplikowanych kazusów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli Pp promulgatus. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez papieża Jana Pawła II, Lublin 2002.
2.Sobór Watykański II, Decretum De Ecclesiis orientalibus catholicis „Orientalium Ecclesiarum”, 21.11.1964, AAS 57 (1965), s. 76-89.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.L. Adamowicz, Historia kodyfikacji prawa dla Wschodnich Kościołów katolickich, w: A. Dębiński, G. Górski (red.), Historia et Ius. Księga Pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Henryka Karbownika, Wyd. KUL, Lublin 1998, s. 109-119.
2.L. Adamowicz, Przynależność do Kościoła sui iuris według obowiązującego prawa kościelnego, „Roczniki Nauk Prawnych” 8 (1998) s. 129-146.
3.L. Adamowicz, Patriarcha we wschodnich Kościołach Katolickich. Geneza urzędu i procedura jego obsadzania według Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, w: W. Bar (red.), Divina et humana. Księga pamiątkowa dedykowana ks. prof. dr. hab. Henrykowi Misztalowi z okazji 65 rocznicy urodzin, Lublin 2001, s. 345-364.
4.L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Lublin 1999.
5.O. Khortyk, Status prawny Kościoła Arcybiskupiego większego, Lublin 2007.
6. K. Nitkiewicz, Katolickie Kościoły Wschodnie, Sandomierz 2014.
7.K. Mikołajczuk, Realizacja zasady jedności sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego w prawodawstwie Kościoła katolickiego, Kielce 2006.
8.G. Wojciechowski, Las competencias patriarcales en el derecho canónico oriental, Lublin 2007.
8.G. Wojciechowski, Świeccy i urzędy kościelne w aktualnym prawie wschodnim, Wiadomości Archidiecezji Lubelskiej „Memoranda 79 (2005) n. 4, s. 1116-1129.
9.G. Wojciechowski, Celibat kapłański w perspektywie prawodawstwa Jana Pawła II, „Prawo, Administracja, Kościół” 4 (2005), n. 24-25, s. 1116-1129.

Prawo niekatolickich wspólnot religijnych - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie uczestnika studiów doktoranckich do pracy naukowej;
C2 - Przygotowanie rozprawy doktorskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - Ukończone studia magisterskie w zakresie prawa kanonicznego i uzyskanie kościelnego stopnia licencjata prawa kanonicznego z oceną minimum 4,5.
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada usystematyzowaną wiedzę prawniczej w kontekście przygotowywanej pracy doktorskiej.

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada nawyk poszukiwania nowych źródeł wiedzy i samodzielnego pogłębiania wiadomości.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada przygotowanie do napisania pracy naukowej i prowadzenia badań naukowych
Metody dydaktyczne:
Analiza tekstów z dyskusją; metoda seminaryjna.
Treści programowe:
1. Przygotowanie metodologiczne
2. Zasady sporządzania spisu bibliografii
3. Aktualnie dyskutowane w Kościele zagadnienia prawa wschodniego
4. Prezentacja i dyskusja na temat prac przygotowanych przez doktorantów
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena negatywna:
W - student nie posiada wiedzy związanej z kierunkiem badań
U - student nie potrafi zastosować metody naukowej
K - student nie nabył przygotowania do pracy naukowej

Ocena pozytywna:
W - student posiada wiedzę związaną z kierunkiem badań
U - student potrafi zastosować metodę naukową
K - student nabył przygotowanie do pracy naukowej
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli Pp promulgatus. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez papieża Jana Pawła II, Lublin 2002.
2. Kodeks Prawa Kanonicznego, Poznań 1983.
3. Sobór Watykański II, Decretum De Ecclesiis orientalibus catholicis „Orientalium Ecclesiarum”, 21 XI 1964, AAS 57 (1965), s. 76-89.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.L. Adamowicz, Historia kodyfikacji prawa dla Wschodnich Kościołów katolickich, w: A. Dębiński, G. Górski (red.), Historia et Ius. Księga Pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Henryka Karbownika, Wyd. KUL, Lublin 1998, s. 109-119.
2.L. Adamowicz, Przynależność do Kościoła sui iuris według obowiązującego prawa kościelnego, „Roczniki Nauk Prawnych” 8 (1998) s. 129-146.
3. L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Wyd. Polihymnia, Lublin 1999.
4. T.J. Zieliński, Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z 1989 r. jako "magna carta" swobód światopoglądowych w Polsce, [w:] Prawo wyznaniowe w Polsce (1989-2009). Analizy - dyskusje - postulaty, red. D. Walencik, Katowice - Bielsko-Biała 2009.
5. G. Wojciechowski, Las competencias patriarcales en el derecho canónico oriental, Wyd KUL, Lublin 2007
6. Ustrój hierarchiczny katolickich Kościołów wschodnich. Wybrane zagadnienia, Lublin 2011.
7. M. Pietrzak, Przełom w polskim ustawodawstwie wyznaniowym, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 1990 z. 2
8. B. Górowska, G. Rydlewski, Regulacje prawne stosunków wyznaniowych w Polsce, Warszawa 1992
9. Z. Łyko, Ustawa z dnia 17 maja 1989 roku o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, "Rocznik Teologiczny ChAT" 2000 z. 1

Ustrój hierarchiczny Kościołów wschodnich - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie prawa katolickich Kościołów wschodnich w systemie prawa kanonicznego Kościoła katolickiego
C2 - Zaznajomienie studentów z Kodeksem Kanonów Kościołów Wschodnich i innymi ustawami kościelnymi dotyczącymi Kościołów wschodnich
C3 - Kształtowanie u studentów umiejętności analitycznego i syntetycznego myślenia, a także umiejętności systemowej interpretacji przepisów prawnych
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość większości przepisów prawa kanonicznego Kościoła łacińskiego
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego
W3 - podstawowa znajomość teologii katolickiej w zakresie eklezjologii fundamentalnej
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student zna odpowiednie przepisy prawne, poprawnie dokonuje ich analizy i interpretacji (K2A_W01; K2A_W05; K2A_W07).

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student potrafi wyszukać i porównać przepisy prawa Kościoła łacińskiego i prawa Kościołów wschodnich (K2A_U01; K2A_U02);
2. student potrafi zastosować przepisy do konkretnych przypadków (kazusów) (K2A_U08; K2A_U09).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:
1. student przyjmuje aktywną postawę w działalności w Kościele (K2A_K04);
2. student postępuje zgodne z zasadami etyki (K2A_K06);
3. student dostrzega relacje międzyobrządkowe w Kościele i ma świadomość różnorodności sposobów realizacji jego misji (K2A_K04);
4. student jest zdolny do wykonywania kościelnych urzędów prawniczych (K2A_K02; K2A_K07).
Metody dydaktyczne:
Wykład i wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
Źródła i kodyfikacje wschodniego prawa kanonicznego
Kościół sui iuris
Obrzęd, ryt
Najwyższa Władza Kościoła
Patriarcha, pojęcie, wybór, kompetencje
Arcybiskup Większy, pojęcie, wybór, kompetencje
Metropolita sui iuris, pojęcie, wybór, kompetencje
Pozostałe Kościoły sui iuris, pojęcie, kompetencje
Eparchia, pojęcie, wybór, kompetencje
Status prawny duchowieństwa
Status prawny wiernych świeckich
Status prawny monastyrów i instytutów życia konsekrowanego
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U) - Student nie potrafi zastosować zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student nie potrafi wskazać bazy źródłowej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U) - Student potrafi zastosować niektóre zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student potrafi wyszukać ustawy kościelne

Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U)- Student potrafi zastosować większość zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do prostych kazusów

Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa kanonicznego Kościołów wschodnich
(U)- Student potrafi zastosować wszystkie wszystkie zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do skomplikowanych kazusów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, Lublin 2002.
2.G. Wojciechowski, Las competencias patriarcales en el derecho canónico oriental, Lublin 2007.
3.G. Wojciechowski, Świeccy i urzędy kościelne w aktualnym prawie wschodnim, „Wiadomości Archidiecezji Lubelskiej - Memoranda” 2005, nr 4, s. 1116-1129.
4.L. Adamowicz, Patriarcha we wschodnich Kościołach Katolickich. Geneza urzędu i procedura jego obsadzania według Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, w: W. Bar (red.), Divina et humana. Księga pamiątkowa dedykowana ks. prof. dr. hab. H. Misztalowi z okazji 65 rocznicy urodzin, Wydawnictwo KUL, Lublin 2001, s. 345-364.
5.O. Khortyk, Status prawny Kościoła Arcybiskupiego większego, Wydawnictwo Polihymnia, Lublin 2006.
6.D. Salachas, Istituzioni di diritto canonico delle Chiese cattoliche orientali, Wydawnictwo Dehoniane, Bologna-Roma 1991.
7. K. Nitkiewicz, Katolickie Kościoły Wschodnie, Sandomierz 2014.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.L. Adamowicz, Władza biskupa diecezjalnego w odniesieniu do majtku kościelnego, w: Biskup Pasterz Diecezji. Materiały z sympozjum Biskup diecezjalny a duszpasterstwo i apostolstwo wiernych, red. P. Majer, Kraków 2003, s. 121-140.
2.G. Wojciechowski, Celibat kapłański w perspektywie prawodawstwa Jana Pawła II, Prawo, Administracja, Kościół 4 (2005), n. 24-25, s. 1116-1129.
3.G. Wojciechowski, . Los derechos y deberes del patriarca en el derecho canónico oriental, Cuadernos doctórales 20 (2003-04), s. 277-344.
4.L. Adamowicz, Przynależność do Kościoła sui iuris według obowiązującego prawa kościelnego, Roczniki Nauk Prawnych 8 (1998) s. 129-146.