Historia sztuki nowoczesnej powszechnej - analiza i interpretacja dzieła sztuki - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1- nabycie umiejętności analizy i interpretacji dzieła sztuki nowoczesnej w szerokim kontekście zjawisk kulturowych;
C2- kształcenie umiejętności opisu i interpretacji dzieł (w fachowej terminologii);
Wymagania wstępne:
W1 - elementarna wiedza w zakresie historii powszechnej 1 poł. XX wieku, obejmująca wydarzenia kluczowe - nie tylko w wymiarze politycznym, ale które wywarły wpływ także na kulturę i sztukę.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student definiuje zjawiska sztuki powszechnej I poł. XX w., szczególnie nurty tzw. Wielkiej Awangardy K_W03
2. Student charakteryzuje główne nurty i style malarstwa, rzeźby i architektury I poł. XX wieku w krajach europejskich, i potrafi je scharakteryzować na konkretnych przykładach K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student wykorzystuje podstawową wiedzę dotyczącą historii sztuki powszechnej XX w. oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania dzieł sztuki w aspekcie zarówno formalnym, jak i treściowym. Rozpoznaje i interpretuje dzieła sztuki z tego okresu, wskazując ich czas powstania, styl, autora; umieszcza je na szerszej mapie zjawisk artystycznych K_U01
2. Student samodzielnie wyszukuje informacje, analizuje i selekcjonuje źródła i literaturę przedmiotu i na tej bazie prezentuje wyniki swoich badań (korzystając ze źródeł pisanych i elektronicznych, w języku polskim i językach obcych) K_U02
3. Student w sposób klarowny i spójny wypowiada się w mowie i w piśmie, posługując się fachową terminologią, na wybrany lub zadany temat K_U06

KOMPETENCJE
1. Student potrafi pracować w zespole, dyskutować i formułować wnioski; (m.in. przez wspólne ustalanie zakresu tematów i określanie własnych zadań w obrębie tego samego zagadnienia ramowego przedstawianego przez poszczególne osoby reszcie członków grupy) K_K03
2. Student umie przyjmować i wyznaczać zadania w zakresie formułowania podziału ogólnych problemów na zagadnienia szczegółowe K_K04
3. Student nabywa podstawowych umiejętności organizacyjnych, pozwalających na realizowanie praktycznych działań w zakresie profesji historyka sztuki, wyrabia w sobie estetyczną wrażliwość na sztukę i otaczający świat, rozpoznaje historię nowoczesności w otoczeniu K_K05
Metody dydaktyczne:
Wykład konwersatoryjny z prezentacją multimedialną, dyskusja, prezentacje, analiza tekstów. Przewidziane są także zajęcia w terenie, zapewniające bezpośredni kontakt z dziełem sztuki, których harmonogram jest uzależniony od aktualnych wystaw, związanych z problematyką zajęć.
Treści programowe:
Ćwiczenia są uzupełnieniem wykładu kursowego z historii sztuki nowoczesnej powszechnej w zakresie zagadnień szczegółowych, dotyczących malarstwa, rzeźby i architektury 1 poł. XX wieku. Poruszane będą następujące zagadnienia:
• Nowatorstwo Rodina i jego wpływ na rozwój rzeźby XX wieku
• Klasyczne nawiązania - Aristide Maillol i Antoine Bourdelle
• Ekspresyjne figury Ernsta Barlacha i Wilhelma Lehmbrucka
• Synteza w rzeźbie Constantina Brancusiego – forpoczta abstrakcji organicznej
• Abstrakcja organiczna: Hans Arp, Henry Moore, Barbara Hepworth
• Rzeźba kubizująca - geometryczna: Alexandr Archipenko, Henri Laurens, Jacques Lipchitz, Ossip Zadkine, Raymond Duchamp-Villon
• Nowe materiały i techniki: żelazo i stal (Picasso, Julio Gonzales, Pablo Gargallo, David Smith)
• Zawłaszczanie przestrzeni w stanie nieważkości – koncepcja rzeźby Antoine\'a Pevsnera i Nahuma Gabo
• Architektura rewolucji przemysłowej - estetyka żeliwa i szkła (Paryż, Londyn)
• Stal – szkoła chicagowska i Nowy Jork
• Le Corbusier i jego postulaty architektury nowoczesnej
• Organiczność architektury Franka Lloyda Wrighta
• Tendencje futurystyczne w architekturze (Antonio Sant’ Elia)
• Ekspresjonizm w architekturze (Erich Mendelsohn, Hans Poelzig)
• Architektura w kręgu Bauhausu
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
FORMA ZALICZENIA ZAJĘĆ:
Warunkiem uzyskania zaliczenia jest uczestnictwo w zajęciach (obecność i aktywność), przygotowanie krótkich prezentacji na wskazany temat (3-4 w semestrze), kolokwium ustne i slajdowe.
KRYTERIA ZALICZENIA:
Ocena końcowa jest średnią ważoną na podstawie ocen cząstkowych uzyskanych z prac pisemnych lub krótkich prezentacji (3-4 w semestrze), kolokwium ustnego i slajdowego oraz na podstawie aktywności na zajęciach.

KRYTERIA ZALICZENIA:
Ocena końcowa jest średnią ważoną na podstawie ocen cząstkowych uzyskanych z prac pisemnych lub krótkich prezentacji na zadany temat (3-4 w semestrze), kolokwium ustnego i kolokwium slajdowego, oraz na podstawie aktywności na zajęciach.

W odniesieniu do efektów kształcenia:
- ocena niedostateczna oznacza, że żaden z nich nie został osiągnięty;
- ocena dostateczna oznacza, że każdy z nich został osiągnięty w stopniu podstawowym;
- ocena dobra oznacza, że efekty kształcenia zostały osiągnięte w stopniu prawie kompletnym;
- ocena bardzo dobra oznacza, że wszystkie efekty zostały osiągnięte w stopniu zupełnym.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Teksty źródłowe:
Artyści o sztuce. Od Van Gogha do Picassa, wybrały i oprac. E. Grabska i H. Morawska, Warszawa 1977.
Moderniści o sztuce, wybrała, oprac. i wstępem opatrzyła E. Grabska, Warszawa 1971.

Literatura podstawowa:
Banham R., Rewolucja w architekturze, Warszawa 1971.
Grabska E., Apollinaire i teoretycy kubizmu w latach 1908-1918, Warszawa 1966.
Kotula A., Krakowski P., Rzeźba współczesna, Warszawa 1985.
Kotula A., Krakowski P., Sztuka abstrakcyjna, Warszawa 1973.
Overy Paul, De Stijl, Warszawa 1979.
Pevsner N., Pionierzy współczesności. Od Williama Morrisa do Waltera Gropiusa, Warszawa 1978.
Porębski M., Kubizm, Warszawa 1977.
Richter H., Dadaizm. Sztuka i antysztuka, tłum. J.S. Buras, Warszawa 1986.
Sztuka świata, T. IX, Warszawa 1994.
Turowski A., W kręgu konstruktywizmu, Warszawa 1979.
Watkin David, Historia architektury zachodniej, tłum. Ryszard Depta, Warszawa 2001.

Literatura zalecana:
Arnason H.H, A History of Modern Art, London 1988.
Giedion S., Przestrzeń, czas i architektura: narodziny nowej tradycji, Warszawa 1968.
Hamilton G.H., Painting and Sculpture in Europe 1880-1940, Prestel 1972 (lub inne wyd.)
Michalski S., New Objectivity. Neue Sachlichkeit – Painting in Germany in the 1920s, Taschen, 2005.
Porębski M., Granica współczesności. Ze studiów nad kształtowaniem poglądów artystycznych XX wieku, Wrocław 1965.

Historia sztuki nowoczesnej w Polsce - analiza i interpretacja dzieła sztuki - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1- nabycie umiejętności analizy i interpretacji dzieła sztuki nowoczesnej w szerokim kontekście zjawisk kulturowych;
C2- kształcenie umiejętności opisu i interpretacji dzieł (w fachowej terminologii);
Wymagania wstępne:
W1 - podstawowa wiedza w zakresie historii powszechnej 1 poł. XX wieku, obejmująca wydarzenia kluczowe - nie tylko w wymiarze politycznym, ale które wywarły wpływ także na kulturę i sztukę.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student definiuje zjawiska sztuki polskiej z okresu 20-lecia międzywojennego i charakteryzuje dzieła wybranych twórców (malarstwo, rzeźba i architektura), oraz instytucji związanych ze sztuką K_W03
2. Student charakteryzuje główne nurty i style malarstwa, rzeźby i architektury polskiej w okresie 20-lecia międzywojennego i potrafi je scharakteryzować na konkretnych przykładach K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student wykorzystuje podstawową wiedzę dotyczącą historii sztuki polskiej okresu 20-lecia międzywojennego w celu analizowania i interpretowania dzieł sztuki w aspekcie zarówno formalnym, jak i treściowym. Wskazuje autora, czas powstania, styl dzieł sztuki polskiej z tego okresu, umieszcza je na szerszej mapie zjawisk artystycznych K_U01
2. Student formułuje najważniejsze problemy sztuki polskiej okresu 20-lecia międzywojennego, z uwzględnieniem nurtów narodowych i awangardowych K_U02
3. Student w sposób klarowny i spójny wypowiada się w mowie i w piśmie, posługując się fachową terminologią, na wybrany lub zadany temat K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student potrafi pracować w zespole, dyskutować i formułować wnioski; (m.in. przez wspólne ustalanie zakresu tematów i określanie własnych zadań w obrębie tego samego zagadnienia ramowego przedstawianego przez poszczególne osoby reszcie członków grupy) K_K03
2. Student umie przyjmować i wyznaczać zadania w zakresie formułowania podziału ogólnych problemów na zagadnienia szczegółowe K_K04
Metody dydaktyczne:
Wykład konwersatoryjny, dyskusja moderowana przez prowadzącego, prezentacje multimedialne, analiza tekstów. Przewidziane są także zajęcia w galeriach, muzeach, gwarantujące bezpośredni kontakt z dziełem sztuki, których harmonogram jest uzależniony od aktualnie odbywających się wystaw, powiązanych z tematem zajęć.
Treści programowe:
Ćwiczenia są uzupełnieniem wykładu, pod kątem szczegółowego omówienia wybranych artystów i ich dzieł z zakresu sztuki polskiej okresu 20-lecia międzywojennego:
1. poznański „Bunt” i grupa Jung Jidysz a pojęcie ekspresjonizmu;
2. nowoczesność w kręgu „Formizmu”;
3. Tytus Czyżewski – nowatorstwo formy czy ludowa tradycja;
4. Witkacy - jego poglądy na sztukę i praktyka artystyczna;
5. artyści grupy „Rytm” - dwie drogi twórcze;
6. Cech Jednoróg i Bractwo Świętego Łukasza;
7. Narodowość sztuki w twórczości Stanisława Szukalskiego i członków „Szczepu Rogate Serce”;
8. Siła „kapistów” – szczęście czy nieszczęście polskiego malarstwa
9. Konstanty Laszczka, Wacław Szymanowski, Stanisław Ostrowski – spadkobiercy modernizmu
10. Xawery Dunikowski, Henryk Kuna, August Zamoyski – różne redakcje nowoczesności w rzeźbie
11. architektoniczne poszukiwania stylu narodowego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
FORMA ZALICZENIA ZAJĘĆ:
Warunkiem uzyskania zaliczenia jest uczestnictwo w zajęciach (obecność i aktywność), przygotowanie krótkich prezentacji na wskazany temat (3-4 w semestrze), kolokwium ustne i slajdowe.
KRYTERIA ZALICZENIA:
Ocena końcowa jest średnią ważoną na podstawie ocen cząstkowych uzyskanych z prac pisemnych lub krótkich prezentacji (3-4 w semestrze), kolokwium ustnego i slajdowego oraz na podstawie aktywności na zajęciach.

W odniesieniu do efektów kształcenia:
- ocena niedostateczna oznacza, że żaden z nich nie został osiągnięty;
- ocena dostateczna oznacza, że każdy z nich został osiągnięty w stopniu podstawowym;
- ocena dobra oznacza, że efekty kształcenia zostały osiągnięte w stopniu prawie kompletnym;
- ocena bardzo dobra oznacza, że wszystkie efekty zostały osiągnięte w stopniu zupełnym.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Burno Filip, Światynie Nowego Państwa. Kościoły rzymskokatolickie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2012.
Czekalski S., Awangarda i mit racjonalizacji. Fotomontaż polski okresu dwudziestolecia międzywojennego, Poznań 2000.
Faryna-Paszkiewicz H., Geometria wyobraźni. Szkice o architekturze dwudziestolecia międzywojennego, Gdańsk 2003.
Geron Małgorzata, Formiści. Twórczość i programy artystyczne, Toruń 2015.
Kossowska Irena, Między tradycją i awangardą. Polska sztuka lat 1920. i 1930, portal „Kultura polska”, Instytut Adama Mickiewicza; http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/es_miedzy_tradycja_i_awangarda
Luba Iwona, Dialog nowoczesności z tradycją. Malarstwo polskie dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2004.
Malinowski Jerzy, Grupa "Jung Idysz" i żydowskie środowisko "Nowej Sztuki" w Polsce: 1918-1923, Warszawa 1987.
Malinowski Jerzy, Sztuka i nowa wspólnota. Zrzeszenie Artystów Bunt 1917-1922, Wrocław 1991.
Melbechowska-Luty Aleksandra, Posągi i ludzie. Rzeźba polska dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2005.
Olszewski Andrzej K., Dzieje sztuki polskiej 1890-1980 w zarysie, Warszawa 1988.
Olszewski Andrzej K., Nowa forma w architekturze polskiej 1900-1925. Teoria i praktyka, Wrocław 1967.
Pollakówna Joanna, Malarstwo polskie między wojnami 1918-1939, Warszawa 1982.
Sosnowska J., Poza kanonem. Sztuka polskich artystek 1880-1939, Warszawa 2003.
Stefański Krzysztof, Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002.
Szubert Piotr, Rzeźba polska przełomu XIX i XX wieku, Warszawa 1995.
Wisłocka Izabella, Awangardowa architektura polska 1918-1939, Warszawa 1968.
Wyprawa w dwudziestolecie, red. K. Nowakowska-Sito, kat. wystawy, MNW 2008, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca:
Bałus Wojciech, Figury losu, Kraków 2003 (wybrane rozdziały).
Brogowski Lesze, Powidoki i po… : unizm i teoria widzenia Władysława Strzemińskiego, Gdańsk 2001.
Chmielewska Agnieszka, W służbie państwa, społeczeństwa i narodu. "Państwowotwórczy" artyści plastycy w II Rzeczypospolitej, Warszawa 2006.
Geron Małgorzata, Tymon Niesiołowski. Życie i twórczość, Warszawa 2004.
Huml Irena, Polska sztuka stosowana XX-ego wieku, Warszawa 1978.
Lameński Lechosław, Stach z Warty Szukalski i Szczep Rogate Serce, Lublin 2007.
Leśniakowska Marta, Kontynuacje: Dwory w XX w., [w:] tejże, "Polski dwór": wzorce architektoniczne, mit, symbol, Warszawa 1996.
Luba Iwona, Duch romantyzmu i modernizacja. Sztuka oficjalna Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2012.
Piotrowski Piotr, Metafizyka obrazu. O teorii sztuki i postawie artystycznej Stanisława Ignacego Witkiewicza, Poznań 1985.
Pollakówna Joanna, Formiści, Wrocław 1972.
Pszczółkowski Michał, Architektura użyteczności publicznej II Rzeczypospolitej, [t. 1] Forma i styl i [t. 2] Funkcja, Łódź 2014 i 2015.
Polskie życie artystyczne w latach 1890-1914; 1915-1939; 1945-1960, prac. zbior. pod red. Aleksandra Wojciechowskiego, Wrocław 1967, 1974, 1992.
Sieradzka Anna, Art Déco w Europie i w Polsce, Warszawa 1996.
Sztuka dwudziestolecia międzywojennego, [materiały sesji SHS, Warszawa, październik 1980], Warszawa 1982.
Sztuka lat trzydziestych, [materiały sesji SHS, Niedzica, kwiecień 1988], Warszawa 1991.
Tanikowski Artur, Eugeniusz Zak, Sejny 2003.

Teorie, interpretacje i dialogi artystyczne - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie przez studentów pracy licencjackiej rozwijającej umiejętność opisu i interpretacji.
C2 - Rozwój umiejętności organizacji warsztatu badawczego historyka sztuki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student zna podstawową terminologię nauk humanistycznych oraz szczegółową terminologię stosowaną w wiedzy o sztuce (z zakresu podjętego przez siebie tematu) K_W03
2. Student zna możliwości wykorzystania technologii informacyjnej w warsztacie historyka sztuki K_W13
3. Student zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego K_W15

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student samodzielnie wyszukuje informacje, analizuje, selekcjonuje i krytycznie interpretuje źródła i literaturę przedmiotu (korzystając ze źródeł pisanych i elektronicznych, w języku polskim i językach obcych) a także opisuje, analizuje i interpretuje dzieła sztuki (w zakresie wybranego tematu) K_U02
2. Student samodzielnie zdobywa wiedzę i rozwija umiejętności badawcze, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego K_U03
3. Student poprawnie konstruuje pracę licencjacką, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych, właściwie opracowanym aparatem przypisów, bibliografii, wykazem źródeł ikonograficznych K_U07

KOMPETENCJE
1. Student pracuje w zespole, dyskutuje i formułuje wnioski; (m.in. przez wspólne ustalanie zakresu tematu i określanie własnych zadań w obrębie tego samego zagadnienia ramowego przedstawianego przez poszczególne osoby reszcie członków grupy) K_K03
Metody dydaktyczne:
Dyskusja, prezentacja, doskonalenie warsztatu badawczego studentów poprzez wspólną lekturę przygotowanych fragmentów prac; indywidualne konsultacje.
Treści programowe:
Treści programowe zależą od wybranych i realizowanych indywidualnie przez studentów tematów prac. W trakcie zajęć nastąpi m.in. omówienie problematyki badawczej związanej z wybranymi tematami, zapoznanie z metodologią badawczą i zasadami redagowania prac licencjackich. Poprzez prezentację fragmentów swoich prac studenci będą doskonalić umiejętności korzystania z literatury i materiałów źródłowych oraz opisu, analizy i interpretacji dzieła sztuki.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
FORMA ZALICZENIA ZAJĘĆ:
Warunkiem uzyskania zaliczenia jest przygotowanie zaakceptowanego przez promotora przynajmniej jednego rozdziału pracy licencjackiej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura szczegółowa: jest indywidualnie dobierana do realizowanego tematu.
Literatura uzupełniająca:
Domańska Ewa, Jakiej metodologii potrzebuje współczesna humanistyka, "Teksty Drugie" 2010, nr 1-2. s. 45-55.
Eco Umberto, Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów, Warszawa 2007.
Poprzęcka Maria, Język historii sztuki a język polityki, "Artium Quaestiones" t. IV (1990), s. 90-101.
Świtek Gabriela, Razem czy osobno? Architektura i historia sztuki, [w:] Sztuka przeciwko historii sztuki, red. Maria Poprzęcka, Warszawa 2017, s. 135-148.
Zenderowski Radosław, Technika pisania prac magisterskich i licencjackich, Warszawa 2009.

Tradycja awangardy w sztuce nowoczesnej - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1- Refleksja nad zjawiskiem awangardy i awangardowości sztuki.
C2 - Powiązanie zjawiska awangardy z najważniejszymi nurtami sztuki XX wieku.
C3 - Ukształtowanie nawyku myślenia interdyscyplinarnego.
Wymagania wstępne:
W1 - Podstawowa wiedza na temat historii Polski i Europy w XIX i XX wieku.
W2 - Znajomość głównych zagadnień dotyczących polskiej, europejskiej i amerykańskiej historii sztuki nowoczesnej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student definiuje szczegółową terminologię stosowaną w wiedzy o sztuce, szczególnie z zakresu pojęć związanych z awangardą, w jej rozumieniu historycznym K_W03
2. Student w sposób uporządkowany i w rozszerzonym zakresie identyfikuje wybrane szczegółowe zagadnienia z zakresu problematyki awangardy K_W05

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student interpretuje zjawisko awangardowości w sztuce na wybranych przykładach dzieł oraz wskazuje ich miejsce w procesie historyczno-kulturowym K_U01
2. Student identyfikuje i analizuje przejawy tradycji sztuki tzw. Wielkiej Awangardy na wybranych przykładach zjawisk artystycznych 2 poł. XX wieku, w odniesieniu do literatury przedmiotu K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student uczestniczy w życiu kulturalnym, korzystając z różnych jego form i różnych mediów K_K02
2. Student pracuje w zespole, przyjmując w nim różne role K_K03
3. Student rozumie potrzebę stałego dokształcania się zawodowego, doskonalenia swoich umiejętności K_K06
Metody dydaktyczne:
1. Analiza wybranych lektur z zakresu zajęć - metody dialogowe.
2. Przedstawienie szczegółowych zagadnień, wybranych przez studentów w nawiązaniu do analizowanych lektur, w formie krótkich prezentacji, które następnie zostaną poddane dyskusji.
3. Wybrane zajęcia w terenie - ich harmonogram będzie uzależniony od aktualnych wystaw, które swoją tematyką będą się wpisywały w problematykę zajęć.
Treści programowe:
- Historyczne rozumienie awangardy,
- Wielka Awangarda (w tym współzawodnictwo sztuk w ramach jej działań),
- neoawangarda w sztuce po 1945 roku jako spełnienie postulatów przedwojennej awangardy,
- awangarda wobec tradycji – tradycja wobec awangardy – tradycja awangardy
- napięcia pomiędzy awangardą a modernizmem
- sprzeciw wobec awangardy (tradycjonalizm w sztuce współczesnej, jako strategia oporu wobec awangardy).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
FORMA ZALICZENIA ZAJĘĆ:
Warunkiem uzyskania zaliczenia jest uczestnictwo w zajęciach (obecność i aktywność), prezentacja wybranych tematów, w odniesieniu do analizowanych problemów.

KRYTERIA ZALICZENIA:
Aby uzyskać zaliczenie student jest zobowiązany aktywnie uczestniczyć w zajęciach, przygotować krótkie prezentacje multimedialne do analizowanych zagadnień, które zostaną pozytywnie zaopiniowane przez prowadzącego.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Bürger Peter, Teoria awangardy, tłum. Jadwiga Kita-Huber, Kraków 2006.
Greenberg Clement, Awangarda i kicz, [w:] tegoż, Obrona modernizmu. Wybór esejów, przeł. Grzegorz Dziamski, Maria Śpik-Dziamska, Kraków 2006, s. 3-18.
Kluszczyński Ryszard W., Awangarda - rozważania teoretyczne, Łódź 1997.
Morawski Stefan, Awangarda artystyczna (o dwu formacjach XX wieku), [w:] tegoż, Wybór pism estetycznych, wpr., wybór i oprac. Piotr J. Przybysz, Anna Zeidler-Janiszewska, Kraków 2007, s. 194-223.
Porębski Mieczysław, Tradycje i awangardy, [w:] tegoż, Sztuka a informacja, Kraków 1986, s. 149-182.
The Challenge of the Avant-Garde, red. Paul Wood, New Haven - London 1999.
Literatura uzupełniająca:
Dziamski Grzegorz, Awangarda po awangardzie: od neoawangardy do postmodernizmu, Poznań 1995.
Dziamski Grzegorz, Neoawangarda. Wprowadzenie do sztuki współczesnej, "Dyskurs" t. XII (2011), s. 6-30.
Dziamski Grzegorz, Spoglądając na sztukę minionego wieku, "Estetyka i Krytyka" 2002, nr 2, s. 25-39.
Książek Andrzej, Sztuka przeciw sztuce: z teorii awangardy XX wieku, Warszawa 2000.
Paragone. Rzeźba wobec awangardy, red. Elżbieta Błotnicka-Mazur, Lechosław Lameński, Marcin Pastwa, Lublin 2018.
Pękala Teresa, Awangarda i ariergarda. Filozofia sztuki nowoczesnej, Lublin 2000.
Piotrowski Piotr, Kryzys awangardy czy kryzys sztuki?, [w:] Kryzysy w sztuce. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa 1988, s. 167-176.
Polit Krzysztof, Sztuka awangardy w teoriach estetycznych, Lublin 2000.
Wiek awangardy, red. Lilianna Bieszczad, Kraków 2006.