Opisy zajęć

Filozofia przyrody - Kanon - egzamin

Cele przedmiotu:
C1. Egzemplifikowanie filozoficznych problemów implikowanych przez współczesne teorie przyrodnicze.
C2. Wyartykułowanie światopoglądowej relewantności filozofii przyrody.
C3. Integracja wiedzy przyrodniczej i humanistycznej.
C4. Ukazanie specyfiki poznania filozoficznego.
Wymagania wstępne:
W1. Pojęcia światopoglądu i przyrodniczego obrazu świata.
W2. Potoczne intuicje dotyczące przyrody.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

1. Student ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu filozofii przyrody, specyfice przedmiotowej i metodologicznej filozofii (K_W08).
2. Student ma uporządkowaną wiedzę ogólną z zakresu podstawowych subdyscyplin filozoficznych: filozofii przyrody nieożywionej (K_W10).
3. Student rozumie główne kierunki i stanowiska filozofii przyrody, zwłaszcza zna współczesne stanowisko dotyczące powstania i ewolucji Wszechświata (K_W15).
4. Student zna i rozumie podstawowe, wybrane metody interpretacji tekstów filozoficznych i wytworów kultury inspirowanych zjawiskami przyrodniczymi (K_W16).
5. Student zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne właściwe dla podstawowych subdyscyplin filozoficznych: filozofii przyrody nieożywionej (K_W17).

UMIEJĘTNOŚCI

1. Student umie integrować współczesną wiedzę o przyrodzie, przede wszystkim z obszaru wiedzy o wszechświecie, w oparciu o wybrane modele rozwoju nauki (K_U09).
2. Student analizuje argumenty filozoficzne, identyfikuje ich kluczowe tezy i założenia (K_U10).
3. Student umie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze w zakresie filozofii przyrody i filozofii nauk przyrodniczych (K_U15 ).
4. Student formułuje w mowie i na piśmie problemy filozoficzne, stawia tezy oraz artykułuje własne poglądy w sprawach światopoglądowych (K_U16).
5. Student potrafi posługiwać się podstawową aparaturą pojęciową i teoretyczną oraz paradygmatami badawczymi z zakresu filozofii przyrody i przyrodoznawstwa w typowych sytuacjach profesjonalnych (K_U17).
6. Student posiada umiejętność przygotowania typowych prac pisemnych w języku polskim i języku obcym, dotyczących wybranych zagadnień filozofii przyrody i przyrodoznawstwa, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych oraz różnych źródeł (K_U23).


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

1. Student zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju zawodowego (K_K01).
2. Student potrafi podejmować dyskusje i wyrażać sądy dotyczące poznawczej wartości wiedzy przyrodniczej (K_K02).
3. Student potrafi sprawnie posługiwać się procedurami służącymi realizacji określonego przez siebie zadania badawczego (K_K06).
4. Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie przyrodniczego dziedzictwa regionu, Polski, Europy (K_K08).
5. Student potrafi uczestniczyć w życiu naukowym, korzystając z różnych mediów i różnych jego form ( K_K10).
Metody dydaktyczne:
Lektura wybranych prac z zakresu filozofii przyrody
Treści programowe:
1. Filozoficzne problemy biologii a problematyka biologii teoretycznej. 2. Filozofia biologii a filozofia przyrody ożywionej. 3. Przyrodnicze i filozoficzne koncepcje istoty życia (mechanicyzm i witalizm). 4. Filozoficzne interpretacje przyrodniczych teorii biogenezy. 5. Główne założenia historycznych i współczesnych teorii ewolucji życia (lamarkizm i neolamarkizm, darwinizm i neodarwinizm, mutacjonizm, ortogeneza i hologeneza, syntetyczna teoria ewolucji). 6. Metodologiczne aspekty sporu ewolucjonizm - kreacjonizm (teoria inteligentnego projektu). 7. Znaczenie ewolucjonizmu we współczesnej filozofii. 8.Możliwości poznawcze nanonauk i nanotechnologii w zakresie genezy życia. 9. Natura życia w nanoskali (zagadnienie bioplazmy i biofotonów). 10. Zagadnienie sztucznego życia i sztucznej inteligencji.
Literatura (podstawowa i zalecana):
Literatura podstawowa:

M. Heller, M.Lubański, Sz. Ślaga, Zagadnienia filozoficzne współczesnej nauki, Warszawa: ATK 1992.
M.Heller, T. Pabjan, Elementy filozofii przyrody, Tarnów: Biblos 2007.

Literatura uzupełniająca:

M. Wnuk, Geneza i rozwój idei elementarnej jednostki życia. W kierunku filozofii nanobiologii, Lublin: Wyd. KUL 2013.
K. Jodkowski, Spór ewolucjonizmu z kreacjonizmem. Podstawowe pojęcia i poglądy, Warszawa: Megas 2007.


Historia nauk przyrodniczych i techniki - wykład

Cele przedmiotu:
C1. Dostarczenie uporządkowanej wiedzy ogólnej na temat historii nauk przyrodniczych, ich metod badawczych i strategii argumentacyjnych oraz roli nauk przyrodniczych w rozwoju cywilizacyjnym, a zwłaszcza ukazanie procesu interakcji nauki i techniki w tworzeniu monistycznej wizji świata.

C2. Wykształcenie umiejętności interpretacji faktów z dziejów nauk przyrodniczych i techniki w ramach filozoficznych modeli wiedzy naukowej.

C3. Wykształcenie otwartości na nowe idee, zwłaszcza te, które pojawiają się w naukach przyrodniczych i technice.

C4. Wykształcenie racjonalnej postawy w stosunku do nauki i techniki.
Wymagania wstępne:
W1. Rudymentarna wiedza z zakresu historii cywilizacji.

W2. Podstawowe informacje z zakresu historii powszechnej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

1. Student ma wiedzę w zakresie podstawowych kategorii pojęciowych i terminologii przyrodniczej oraz ma znajomość rozwoju nauk przyrodniczych, a także stosowanych w nich najważniejszych metod badawczych (K_W06 ).

2. Student ma uporządkowaną wiedzę ogólną z zakresu historii nauk przyrodniczych i techniki, potrafi przedstawić główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki (K_W10).

3. Student rozumie metodę naukową i znaczenie eksperymentu w rozwoju nauk przyrodniczych oraz rolę nauki w poznawaniu i wyjaśnianiu świata (K_W12).

4. Student zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne i umie dostrzec decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych i techniki (K_W14).

5. Student rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką (K_W17).



UMIEJĘTNOŚCI

1. Student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informację z wykorzystaniem różnych sposobów i źródeł (w tym źródeł elektronicznych) (K_U01).

2. Student potrafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł (K_U03).

3. Student potrafi zinterpretować poszczególne odkrycia naukowe w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego (K_U05).

4. Student potrafi wybrać odpowiednią strategię argumentacyjną i podać argumenty za tezą o postępie technicznym oraz naukowym (K_U21).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

1. Student jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów (K_K02).

2. Student potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania badawczego (K_U04).

3. Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie przyrodniczego dziedzictwa regionu, Polski, Europy (K_K08).

4. Student ma świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych (K_K09).
Treści programowe:
1.Potrzeba uprawiania i propagowania historii nauki i techniki. 2. Postęp techniczny jako główny czynnik rozwoju cywilizacyjnego (m.in. systemy irygacyjne, metalurgia, mechanika precyzyjna). 3. Różnice pojęciowe pomiędzy odkryciem naukowym i wynalazkiem technicznym (m.in. odkrycie próżni kosmicznej i wynalazek pompy próżniowej, przykłady zastosowań odkryć naukowych w technice i przemyśle: od odkrycia naukowego do produktu przemysłowego m.in. elektroluminescencja, odwrócona osmoza, gigantyczny magnetoopór, flawonoidy). 4. Czynniki stymulujące i opóźniające rozwój nauki i techniki (wpływ wojen na postęp techniczny). 5. Postęp naukowo-techniczny jako główny czynnik uniwersalizacji i globalizacji (produkcja masowa samochodów, rozwój metod spektroskopii ramanowskiej). 6. Wykorzystanie energii żywiołów w procesie produkcyjnym (koło wodne, wiatraki, turbiny parowe i silniki spalinowe). 7. Główne koncepcje genezy nauki i techniki: nauki przyrodnicze i technika w kulturze hellenistycznej (m.in. Arystarch z Samos, Seleukos z Seleucji, Ptolemeusz, Heron, Geminos, Posejdonios). 8. Średniowieczna technika i recepcja nauki grecko-arabskiej w cywilizacji Christianitas. 9. Nowożytna filozofia przyrody a geneza nauki nowożytnej (m.in. Paracelsus, van Helmont, Gassendi). 10. Metoda eksperymentalna a rozwój aparatu pojęciowego (m.in. prędkość średnia i chwilowa, przyspieszenie, masa i ciężar, ciśnienie atmosferyczne) nowożytnej mechaniki (m.in. von Guericke, Pascal, Galileusz). 11. Rola medycyny w kształtowaniu się metody empirycznej (Paré, Felix, Dupuytren, Helmholtz, Semmelweis, Bernard) w nowożytnej nauce (zasady antyseptyki, operacje chirurgiczne). 12. Zasady klasyfikacji pierwiastków (Lavoisier, Newlands, Mendelejew) a geneza i rozwój modelu budowy atomu Bohra. 13. Odkrycia nowych pierwiastków chemicznych (m.in. sód, potas, chlor, argon, polon, pluton) oraz związków chemicznych (m.in. freon, tetraetyloołów) i ich zastosowanie w technologiach przemysłowych (przemysł tekstylny, sodowy i chłodniczy, elektrochemia i petrochemia). 14. Rozwój budownictwa wodnego i lądowego (kanał augustowski, kanał sueski, budowa portu w Gdyni, most Kierbedzia, most brooklyński, tunel pod rzeką Hudson, wieża Eiffla) jako skutek postępu w nauce i technice wieku XIX. 15. Rozwój teorii elektryczności (elektronika) jako źródło innowacji technicznych w dziedzinie telekomunikacji (telegraf elektryczny, telefon, radio, telewizja, Internet) w XIX i XX wieku.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin pisemny testowy z częścią pytań otwartych - 100%

(W) - ocena niedostateczna - Student nie potrafi przedstawić głównych kierunków rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, nie dostrzega decydującej roli wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, nie rozumie związków interteoretycznych pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką

ocena dostateczna - Student potrafi przedstawić w zarysie główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, dostrzega decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.

ocena dobra - Student potrafi przedstawić w szczegółach główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.

ocena bardzo dobra - Student potrafi przedstawić w szczegółach główne i poboczne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie i ilustruje oryginalnymi przykładami decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, bardzo dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.
(U) - ocena niedostateczna - Student nie potrafi zinterpretować poszczególnych odkryć naukowych w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego, nie potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.

- ocena dostateczna - Student potrafi zinterpretować niektóre odkrycia naukowe w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego oraz potrafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.


- ocena dobra - Student potrafi zinterpretować najbardziej znane odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.


- ocena bardzo dobra - Student potrafi zinterpretować odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi bezbłędnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł, porównując ich wartość i szacując siłę argumentów..

(K) - ocena niedostateczna - Student nie ma świadomości znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, nie wykazuje otwartości na nowe idee i punkty widzenia, nie potrafi zmienić swojej opnii pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena dostateczna - Student ma ograniczoną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena dobra - Student ma pogłębioną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena bardzo dobra - Student ma bardzo głęboką świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów
Literatura (podstawowa i zalecana):
Literatura podstawowa:

B. Orłowski, Powszechna historia techniki, Warszawa 2010;
A. Wróblewski, Historia fizyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2006;
W. Baturo (red.), Technika. Spojrzenie na dzieje cywilizacji, Warszawa: PWN 2003;
W.Brock, Historia chemii, Warszawa: Prószyński i S-ka 1999;
J. North, Historia astronomii i kosmologii, Katowice: ,,Książnica'' 1997;
W. Szumowski, Historia medycyny, Warszawa: PZWL 1961.

Literatura uzupełniająca:

I. Stasiewicz-Jasiukowa (red.), Wkład polskiej nauki i techniki do dziedzictwa światowego, Warszawa: Kraków: WAM 2009;
M. Kopczyński, Ludzie i technika. Szkice z dziejów cywilizacji przemysłowej, Warszawa 2009;
E. Grant, Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, Warszawa: 2005;
T. Shachtman, Apokalipsa czy cuda techniki, Warszawa: Bellona 2004;
D. Boorstin, Odkrywcy: dzieje ludzkich odkryć i wynalazków, Warszawa: KiW 1998;
J. Favier, Wielkie odkrycia. Od Aleksandra do Magellana, Warszawa: Bellona 1996;
R. Harré, Wielkie eksperymenty naukowe, Warszawa: Wiedza Powszechna 1991;
E. Pietruska-Madej, Odkrycie naukowe. Kontrowersje filozoficzne, Warszawa: PWN 1990;
S. Lilley, Ludzie, maszyny i historia. Zarys historii rozwoju maszyn i narzędzi na tle przemian społecznych, Warszawa: PWN 1963;
A. Crombie, Nauka średniowieczna i początki nauki nowożytnej, Warszawa: PAX 1960.

Historia nauk przyrodniczych i techniki - wykład

Cele przedmiotu:
C1. Dostarczenie uporządkowanej wiedzy ogólnej na temat historii nauk przyrodniczych, ich metod badawczych i strategii argumentacyjnych oraz roli nauk przyrodniczych w rozwoju cywilizacyjnym, a zwłaszcza ukazanie procesu interakcji nauki i techniki w tworzeniu monistycznej wizji świata.

C2. Wykształcenie umiejętności interpretacji faktów z dziejów nauk przyrodniczych i techniki w ramach filozoficznych modeli wiedzy naukowej.

C3. Wykształcenie otwartości na nowe idee, zwłaszcza te, które pojawiają się w naukach przyrodniczych i technice.

C4. Wykształcenie racjonalnej postawy w stosunku do nauki i techniki.
Wymagania wstępne:
W1. Rudymentarna wiedza z zakresu historii cywilizacji.

W2. Podstawowe informacje z zakresu historii powszechnej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

1. Student ma wiedzę w zakresie podstawowych kategorii pojęciowych i terminologii przyrodniczej oraz ma znajomość rozwoju nauk przyrodniczych, a także stosowanych w nich najważniejszych metod badawczych (K_W06 ).

2. Student ma uporządkowaną wiedzę ogólną z zakresu historii nauk przyrodniczych i techniki, potrafi przedstawić główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki (K_W10).

3. Student rozumie metodę naukową i znaczenie eksperymentu w rozwoju nauk przyrodniczych oraz rolę nauki w poznawaniu i wyjaśnianiu świata (K_W12).

4. Student zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne i umie dostrzec decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych i techniki (K_W14).

5. Student rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką (K_W17).



UMIEJĘTNOŚCI

1. Student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informację z wykorzystaniem różnych sposobów i źródeł (w tym źródeł elektronicznych) (K_U01).

2. Student potrafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł (K_U03).

3. Student potrafi zinterpretować poszczególne odkrycia naukowe w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego (K_U05).

4. Student potrafi wybrać odpowiednią strategię argumentacyjną i podać argumenty za tezą o postępie technicznym oraz naukowym (K_U21).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

1. Student jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów (K_K02).

2. Student potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania badawczego (K_U04).

3. Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie przyrodniczego dziedzictwa regionu, Polski, Europy (K_K08).

4. Student ma świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych (K_K09).


Metody dydaktyczne:
Wykład konwersatoryjny połączony z prezentacjami w PowerPoincie przygotowanymi częściowo przez studentów.
Treści programowe:
1.Potrzeba uprawiania i propagowania historii nauki i techniki. 2. Postęp techniczny jako główny czynnik rozwoju cywilizacyjnego (m.in. systemy irygacyjne, metalurgia, mechanika precyzyjna). 3. Różnice pojęciowe pomiędzy odkryciem naukowym i wynalazkiem technicznym (m.in. odkrycie próżni kosmicznej i wynalazek pompy próżniowej, przykłady zastosowań odkryć naukowych w technice i przemyśle: od odkrycia naukowego do produktu przemysłowego m.in. elektroluminescencja, odwrócona osmoza, gigantyczny magnetoopór, flawonoidy). 4. Czynniki stymulujące i opóźniające rozwój nauki i techniki (wpływ wojen na postęp techniczny). 5. Postęp naukowo-techniczny jako główny czynnik uniwersalizacji i globalizacji (produkcja masowa samochodów, rozwój metod spektroskopii ramanowskiej). 6. Wykorzystanie energii żywiołów w procesie produkcyjnym (koło wodne, wiatraki, turbiny parowe i silniki spalinowe). 7. Główne koncepcje genezy nauki i techniki: nauki przyrodnicze i technika w kulturze hellenistycznej (m.in. Arystarch z Samos, Seleukos z Seleucji, Ptolemeusz, Heron, Geminos, Posejdonios). 8. Średniowieczna technika i recepcja nauki grecko-arabskiej w cywilizacji Christianitas. 9. Nowożytna filozofia przyrody a geneza nauki nowożytnej (m.in. Paracelsus, van Helmont, Gassendi). 10. Metoda eksperymentalna a rozwój aparatu pojęciowego (m.in. prędkość średnia i chwilowa, przyspieszenie, masa i ciężar, ciśnienie atmosferyczne) nowożytnej mechaniki (m.in. von Guericke, Pascal, Galileusz). 11. Rola medycyny w kształtowaniu się metody empirycznej (Paré, Felix, Dupuytren, Helmholtz, Semmelweis, Bernard) w nowożytnej nauce (zasady antyseptyki, operacje chirurgiczne). 12. Zasady klasyfikacji pierwiastków (Lavoisier, Newlands, Mendelejew) a geneza i rozwój modelu budowy atomu Bohra. 13. Odkrycia nowych pierwiastków chemicznych (m.in. sód, potas, chlor, argon, polon, pluton) oraz związków chemicznych (m.in. freon, tetraetyloołów) i ich zastosowanie w technologiach przemysłowych (przemysł tekstylny, sodowy i chłodniczy, elektrochemia i petrochemia). 14. Rozwój budownictwa wodnego i lądowego (kanał augustowski, kanał sueski, budowa portu w Gdyni, most Kierbedzia, most brooklyński, tunel pod rzeką Hudson, wieża Eiffla) jako skutek postępu w nauce i technice wieku XIX. 15. Rozwój teorii elektryczności (elektronika) jako źródło innowacji technicznych w dziedzinie telekomunikacji (telegraf elektryczny, telefon, radio, telewizja, Internet) w XIX i XX wieku.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin pisemny testowy z częścią pytań otwartych - 100%

(W) - ocena niedostateczna - Student nie potrafi przedstawić głównych kierunków rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, nie dostrzega decydującej roli wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, nie rozumie związków interteoretycznych pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką

ocena dostateczna - Student potrafi przedstawić w zarysie główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, dostrzega decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.

ocena dobra - Student potrafi przedstawić w szczegółach główne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.

ocena bardzo dobra - Student potrafi przedstawić w szczegółach główne i poboczne kierunki rozwoju nauk przyrodniczych i techniki, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie i ilustruje oryginalnymi przykładami decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, bardzo dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi oraz techniką.
(U) - ocena niedostateczna - Student nie potrafi zinterpretować poszczególnych odkryć naukowych w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego, nie potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.

- ocena dostateczna - Student potrafi zinterpretować niektóre odkrycia naukowe w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego oraz potrafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.


- ocena dobra - Student potrafi zinterpretować najbardziej znane odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.


- ocena bardzo dobra - Student potrafi zinterpretować odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi bezbłędnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł, porównując ich wartość i szacując siłę argumentów..

(K) - ocena niedostateczna - Student nie ma świadomości znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, nie wykazuje otwartości na nowe idee i punkty widzenia, nie potrafi zmienić swojej opnii pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena dostateczna - Student ma ograniczoną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena dobra - Student ma pogłębioną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.

ocena bardzo dobra - Student ma bardzo głęboką świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów
Literatura (podstawowa i zalecana):
Literatura podstawowa:

B. Orłowski, Powszechna historia techniki, Warszawa 2010;
A. Wróblewski, Historia fizyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2006;
W. Baturo (red.), Technika. Spojrzenie na dzieje cywilizacji, Warszawa: PWN 2003;
W.Brock, Historia chemii, Warszawa: Prószyński i S-ka 1999;
J. North, Historia astronomii i kosmologii, Katowice: ,,Książnica'' 1997;
W. Szumowski, Historia medycyny, Warszawa: PZWL 1961.

Literatura uzupełniająca:

I. Stasiewicz-Jasiukowa (red.), Wkład polskiej nauki i techniki do dziedzictwa światowego, Warszawa: Kraków: WAM 2009;
M. Kopczyński, Ludzie i technika. Szkice z dziejów cywilizacji przemysłowej, Warszawa 2009;
E. Grant, Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, Warszawa: 2005;
T. Shachtman, Apokalipsa czy cuda techniki, Warszawa: Bellona 2004;
D. Boorstin, Odkrywcy: dzieje ludzkich odkryć i wynalazków, Warszawa: KiW 1998;
J. Favier, Wielkie odkrycia. Od Aleksandra do Magellana, Warszawa: Bellona 1996;
R. Harré, Wielkie eksperymenty naukowe, Warszawa: Wiedza Powszechna 1991;
E. Pietruska-Madej, Odkrycie naukowe. Kontrowersje filozoficzne, Warszawa: PWN 1990;
S. Lilley, Ludzie, maszyny i historia. Zarys historii rozwoju maszyn i narzędzi na tle przemian społecznych, Warszawa: PWN 1963;
A. Crombie, Nauka średniowieczna i początki nauki nowożytnej, Warszawa: PAX 1960.

Historia relacji między naukami przyrodniczymi a filozofią - konwersatorium

Cele przedmiotu:
Konwersatorium ma na celu 1) przedstawienie w ujęciu historycznym (starożytność, średniowiecze, odrodzenie, oświecenie, współczesność) głównych typów relacji pomiędzy naukami przyrodniczymi i filozofią (autonomia, separacja, konflikt) oraz 2) omówienie i krytykę scjentyzmu (m.in.tzw.humanizmu ewolucyjnego) jako egzemplifikacji supremacji poznania naukowego nad poznaniem filozoficznym.
Wymagania wstępne:
Podstawowa wiedza z zakresu historii filozofii i historii nauki.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

K_W01: Student(ka) ma wszechstronną znajomość i pogłębione zrozumienie roli refleksji filozoficznej w kształtowaniu kultury duchowej.
K_W02: Student(ka) ma poszerzoną wiedzę o miejscu i znaczeniu filozofii w relacji do teologii, nauk formalnych i szczegółowych oraz o specyfice przedmiotowej i metodologicznej filozofii.

UMIEJĘTNOŚCI

K_U06: Student(ka) posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań posiada umiejętność formułowania opinii krytycznych o wytworach kultury na podstawie wiedzy naukowej i doświadczenia oraz umiejętność prezentacji opracowań krytycznych w różnych formach i w różnych mediach posiada pogłębioną umiejętność przygotowania różnych prac pisemnych w języku polskim i języku obcym uznawanym za podstawowy dla dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiowanego kierunku studiów.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

K_K04: Student(ka) potrafi dokonać pogłębionej analizy sytuacji i problemów oraz samodzielne sformułować propozycje ich rozwiązania.
K_K05: Student(ka) potrafi uzasadnić rolę filozofii i odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy.
Metody dydaktyczne:
Dyskusja naukowa z elementami prezentacji multimedialnych.
Treści programowe:
1. Nauki przyrodnicze i filozofia w starożytności i średniowieczu (m.in. kazus medycyny i astronomii).
2. Dominacja poznania filozoficznego w okresie renesansu (m.in. kazus astrologii i alchemii).
3. Odrodzenie nauk przyrodniczych (mechanika i astronomia) w okresie oświecenia a filozofia transcedentalna Kanta.
4. Sukcesy poznawcze nauki nowożytnej i geneza filozofii pozytywistycznej (m.in. J. Herschel, A. Comte, J. S. Mill).
5. Krytyka nauki w empiriokrytycyzmie i konwencjonalizmie (m.in. R. Avenarius, P. Duhem).
6. Rozwój fizyki w pierwszej połowie XX wieku i fizykalizm neopozytywizmu (m.in. R. Carnap, H. Reichenbach).
7. Rozwój teorii ewolucji i ewolucjonizmu w drugiej połowie XX wieku a naturalizacja epistemologii we współczesnej filozofii (m.in. W. Quine, H. Kornblith).
8. Humanizm ewolucyjny jako egzemplifikacja współczesnej supremacji nauki nad filozofią (m.in. M. Schmidt-Salomon, C. Sagan).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena na podstawie pisemnego egzaminu testowego z częścią pytań otwartych.

Wiedza

Na ocenę 5: Student ma usystematyzowaną i ugruntowaną wiedzę odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień. Potrafi wykorzystywać posiadaną wiedzę w trakcie zajęć; jest dobrze zorientowany w aktualnej literaturze przedmiotu.
Na ocenę 4: Student posiada uporządkowaną wiedzę odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień.
Na ocenę 3: Student posiada ogólną orientacją dotyczącą zagadnień przedstawionych w trakcie konwersatorium.
Na ocenę 2: Student nie posiada podstawowej wiedzy odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień. Nie zna aktualnej literatury przedmiotu.

Umiejętności

Na ocenę 5: Student bardzo dobrze rozumie podstawowe treści zajęć i potrafi zająć krytyczne stanowisko w odniesieniu do zagadnień poruszanych w trakcie konwersatorium; wykazuje inicjatywę w poszukiwaniu/tworzeniu własnych materiałów i narzędzi pracy. Potrafi dobrze posługiwać się nimi.
Na ocenę 4: Student dobrze rozumie podstawowe treści zajęć i dobrze radzi sobie z krytycznym odnoszeniem się do poglądów dotyczących poruszanych kwestii; Wykazuje inicjatywę w poszukiwaniu/tworzeniu własnych materiałów i narzędzi pracy, potrafi posługiwać się nimi.
Na ocenę 3: Student w niewielkim stopniu rozumie podstawowe treści zajęć i zaledwie wystarczająco radzi sobie z krytycznym odniesieniem się do poglądów dotyczących poruszanych w wykładzie kwestii; nie potrafi tworzyć własnych narzędzi pracy ani posługiwać się nimi.
Na ocenę 2: Student nie rozumie podstawowych treści zajęć lub nie potrafi krytycznie analizować poglądów odnoszących się do poruszanych w wykładzie kwestii; nie potrafi tworzyć własnych narzędzi pracy ani posługiwać się nimi.

Kompetencje społeczne

Na ocenę 5: Student wykazuje zaangażowanie i aktywność w zajęciach, z własnej inicjatywy pogłębia i doskonali posiadaną wiedzę i umiejętności. Efektywnie korzysta z dostępnej najnowszej literatury.
Na ocenę 4: Student aktywnie uczestniczy w zajęciach, wykazuje otwartość na potrzebę pogłębiania posiadanej wiedzy i umiejętności. Chętnie angażuje się w dyskusje.
Na ocenę 3: Student uczestniczy w zajęciach, ale jego postawa jest bierna, pozbawiona kreatywności i zaangażowania. W małym stopniu angażuje się w dyskusje i korzysta z dostępnej literatury przedmiotu.
Na ocenę 2: Student nie angażuje się we własny proces zdobywania wiedzy, nie wywiązuje się ze stawianych mu celów i zadań, nie angażuje się w dyskusje stawianych problemów.
Literatura (podstawowa i zalecana):
Podstawowa

A. C. Crombie, Nauka średniowieczna i początki nauki nowożytnej, t. 1-2, Warszawa1960; R. Miszczyński (red.), Kształtowanie się podstaw nauki współczesnej, Częstochowa 1995; Z. Roskal, Astronomia matematyczna w nauce greckiej. Metodologiczne studium historyczno-przyrodnicze, Lublin 2002; W. Quine, Korzenie ontologii, Warszawa 2006; R. Kilbansky, E. Panofsky, F. Saxl, Saturn i melancholia. Studia z historii, filozofii, przyrody, medycyny, religii oraz sztuki, Kraków 2009; M. Schmidt-Salomon, Humanizm ewolucyjny. Dlaczego możliwe jest dobre życie w złym świecie, Słupsk 2012.

Uzupełniająca

D. Dzwonkowska, Pozytywistyczne ujęcie relacji filozofii do nauk przyrodniczych, ,,Studia Philosophiae Christianae’’ 47 nr 2 (2011), 195-208 http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-ca6f2337-0d78-4476-b1a1-4445477b6441
M. Miłkowski, Epistemologia znaturalizowana http://marcinmilkowski.pl/downloads/fopa.pdf
R. Ziemińska, Zwrot naturalistyczny we współczesnej epistemologii http://www.whus.pl/files/whus/nr1_r_zieminska.pdf



Zagadnienia współczesnej nauki - konwersatorium

Cele przedmiotu:
Głównym celem konwersatorium jest 1) dyskusja tych zagadnień współczesnych nauk przyrodniczych i ścisłych (m.in. (geo-) i astrofizyki, astronomii, biologii), które są relewantne światopoglądowo (m.in. natura świadomości, istnienie cywilizacji naukowo-technicznych w kosmosie) oraz tworzą kontrowersje w środowisku naukowym (m.in. problem hormezy). Celem pobocznym jest 2) analiza przekazów popularno-naukowych w aspekcie ich funkcji tworzenia obrazu świata.

Wymagania wstępne:
Zainteresowania postępami współczesnej nauki i ich wpływem na kształtowanie się współczesnego modelu życia.
Efekty kształcenia:
WIEDZA

W1: Student(-ka) rozumie złożone zjawiska i procesy przyrodnicze (K_W01)
W2: Student(-ka) ma pogłębioną wiedzę o wzajemnych powiązaniach nauk o życiu, nauk o Ziemi i Wszechświecie oraz o związkach tych nauk z szerszym kontekstem nauk filozoficznych
(K_W13)

UMIEJĘTNOŚCI

Student(-ka) posiada umiejętność integrowania wiedzy z różnych dyscyplin w zakresie nauk o życiu i o Ziemi i Wszechświecie (K_U04)

Student(-ka) analizuje i ocenia problemy i konflikty moralne powstałe na tle postępu naukowo-technicznego (K_U10)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

Student(-ka) potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności, rozszerzone o wymiar interdyscyplinarny (K_K08)
Metody dydaktyczne:
Dyskusja naukowa połączona z prezentacjami multimedialnymi
Treści programowe:
1. Badanie planet w Układzie Słonecznym (m.in. wyniki misji kosmicznej Galileo, Cassini), poszukiwania nowych ciał w Pasie Kuipera i planet ekstrasolarnych (m.in. wyniki misji kosmicznej Kepler i New Horizons) oraz inteligencji pozaziemskiej (m.in. program SETI) w kontekście rozwoju astronomii. 2. Gwiazdy anomalne w Drodze Mlecznej i sąsiednich galaktykach (m.in. V838 Monocerotis, V4334 Sagittarii, SN1987A, SDSS J102915+172927, CXO J164710.2-455216, 4U 0142+61) we współczesnej astrofizyce i według teorii alternatywnych (m.in. model Alfvéna-Kleina, model mechaniki plazmowej Erica Lernera). 3. Modele (m.in. model żelaznego monokryształu i georeaktora) i metody badania wnętrza Ziemi i Słońca (m.in. problem deficytu neutrin słonecznych). 4. Wpływ działalności człowieka na stan środowiska naturalnego (m.in. spór o antropogenne ocieplenie atmosfery Ziemi i alternatywne źródła energii). 5. Kontrowersje w ocenie zjawiska hormezy (m.in. hormeza radiacyjna, kriogeniczny mezolifting komórkowy) i percepcji pozazmysłowej (telepatia, prekognicja, retrokognicja, projekcja astralna). 6. Zjawisko magnetorecepcji w biosferze (m.in. tzw. zmysł magnetyczny zwierząt). 7. Spór o wpływ cukru rafinowanego i jego substytutów (m.in. ksylitol, stevia, aspartam) oraz utwardzonych tłuszczów roślinnych (izomery trans kwasów tłuszczowych) na metabolizm człowieka. 8. Badania nad doświadczeniem śmierci klinicznej i próby wyjaśnienia zjawiska NDE (m.in. teorie fizjologiczne, psychologiczne).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena na podstawie pisemnego egzaminu testowego z częścią pytań otwartych.

Wiedza

Na ocenę 5: Student(ka) ma usystematyzowaną i ugruntowaną wiedzę odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień. Potrafi wykorzystywać posiadaną wiedzę w trakcie zajęć; jest dobrze zorientowany w aktualnej literaturze przedmiotu.
Na ocenę 4: Student(ka) posiada uporządkowaną wiedzę odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień.
Na ocenę 3: Student(ka) posiada ogólną orientacją dotyczącą zagadnień przedstawionych w trakcie konwersatorium.
Na ocenę 2: Student(ka) nie posiada podstawowej wiedzy odnoszącą się do przedstawionych i omawianych zagadnień. Nie zna aktualnej literatury przedmiotu.

Umiejętności

Na ocenę 5: Student(ka) bardzo dobrze rozumie podstawowe treści zajęć i potrafi zająć krytyczne stanowisko w odniesieniu do zagadnień poruszanych w trakcie konwersatorium; wykazuje inicjatywę w poszukiwaniu/tworzeniu własnych materiałów i narzędzi pracy. Potrafi dobrze posługiwać się nimi.
Na ocenę 4: Student(ka) dobrze rozumie podstawowe treści zajęć i dobrze radzi sobie z krytycznym odnoszeniem się do poglądów dotyczących poruszanych kwestii; Wykazuje inicjatywę w poszukiwaniu/tworzeniu własnych materiałów i narzędzi pracy i potrafi posługiwać się nimi.
Na ocenę 3: Student(ka) w niewielkim stopniu rozumie podstawowe treści zajęć i zaledwie wystarczająco radzi sobie z krytycznym odniesieniem się do poglądów dotyczących poruszanych w wykładzie kwestii; nie potrafi tworzyć własnych narzędzi pracy ani posługiwać się nimi.
Na ocenę 2: Student(ka) nie rozumie podstawowych treści zajęć lub nie potrafi krytycznie analizować poglądów odnoszących się do poruszanych w wykładzie kwestii; nie potrafi tworzyć własnych narzędzi pracy ani posługiwać się nimi.

Kompetencje społeczne

Na ocenę 5: Student(ka) wykazuje zaangażowanie i aktywność w zajęciach, z własnej inicjatywy pogłębia i doskonali posiadaną wiedzę i umiejętności. Efektywnie korzysta z dostępnej najnowszej literatury.
Na ocenę 4: Student(ka) aktywnie uczestniczy w zajęciach, wykazuje otwartość na potrzebę pogłębiania posiadanej wiedzy i umiejętności. Chętnie angażuje się w dyskusje.
Na ocenę 3: Student(ka) uczestniczy w zajęciach, ale jego postawa jest bierna, pozbawiona kreatywności i zaangażowania. W małym stopniu angażuje się w dyskusje i korzysta z dostępnej literatury przedmiotu.
Na ocenę 2: Student(ka) nie angażuje się we własny proces zdobywania wiedzy, nie wywiązuje się ze stawianych mu celów i zadań, nie angażuje się w dyskusje stawianych problemów.
Literatura (podstawowa i zalecana):
Podstawowa:

R. M. Hazen, M. Singer, Dlaczego czarne dziury nie są czarne? Nierozwiązane problemy współczesnej nauki, Prószyński i S-ka, 2001 http://www.wiw.pl/biblioteka/czarne_hazen/01.asp L. Burch, Kaprysy kosmicznej pogody, ,,Świat Nauki'' 6 (2001), 56-64; E. Lorenzini,J. Sanmartin Elektrodynamiczne więzi w kosmosie ,,Świat Nauki'' 9 (2004), 48-55; A. W. Wiggins, Ch. M. Wynn, Pięć największych nierozwiązanych problemów naukowych, Wyd. Amber 2004; H. Korpikiewicz, Kosmoekologia - człowiek w kosmicznym środowisku ,,Roczniki Filozoficzne'', 54 (2006), 77-86; P. van Lommel, Wieczna świadomość. Naukowa wizja ,,Życia po życiu’’, ARTVITAE 2010; S. Mizera, Obserwacje planet pozasłonecznych, ,,Mała Delta'' 2011 http://www.deltami.edu.pl/temat/astronomia/2011/05/26/Obserwacje_planet_pozaslonecznyc/ T. Birkhead, Sekrety ptaków. Fascynujący świat ptasich zmysłów, Wyd. Galaktyka 2012; J.M. Herndon, Terracentric Nuclear Fission Reactor: Background, Basis, Feasibility, Structure, Evidence, and Geophysical Implications, 2013 arXiv 1308.5934

Uzupełniająca:

A. L. Peratt, Plasma Cosmology, http://plasmauniverse.info/downloads/CosmologyPeratt.pdf T. Woźniak, Propaganda scjentystyczna. Funkcje społeczne przekazów popularnonaukowych, Warszawa 2000; L.Dobrzyński, Biologiczne skutki promieniowania jonizującego, ,,Postępy Techniki Jądrowej’’ 44 (2001), 14-29; D. Lamb, The Search for ExtraterrestialInteligence. A PhilosophicalInquiry, New York 2001.