s. dr hab. Maria Opiela,  Katedra Pedagogiki Chrześcijańskiej, Instytut Pedagogiki KUL

Urodziłam się 25.06.1964 r. w Limanowej. Po ukończeniu nauki i zdaniu matury w Liceum Ogólnokształcące im. S. Żeromskiego w Krościenku n. Dunajcem w 1983 r. rozpoczęłam nowicjat Sióstr Służebniczek BDNP w Dębicy. Złożyłam pierwszą profesję zakonną i przyjęłam imię zakonne: Loyola. W 1985 r. rozpoczęłam studia magisterskie na Wydziale Nauk Społecznych KUL w zakresie pedagogiki, które ukończyłam w 1990 r. Pracę magisterską pisałam pod kierunkiem dr B. Kulczyckiej na temat Działalność opiekuńczo-wychowawcza Sióstr Służebniczek BDNP – dębickich w aspekcie historycznym. Recenzentem był dr Tomasz Ożóg. Bezpośrednio po magisterium rozpoczęłam studia doktoranckie na Wydziale Nauk Społecznych KUL przygotowując rozprawę doktorską na seminarium z socjologii wychowania. W 1996 r. uzyskałam stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie socjologii na podstawie rozprawy: Społeczno – kulturowe uwarunkowania przemian działalności ochroniarskiej. (Na przykładzie działalności ochroniarskiej Sióstr Służebniczek BDNP). Promotorem była prof. dr hab. Teresa Kukołowicz, a recenzentami: prof. dr hab. Krzysztof Przecławski i prof. dr hab. Piotr Kryczka. Uchwałą Rady Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 11 marca 2014 r. uzyskałam stopień naukowy doktora habilitowanego nauk społecznych w zakresie pedagogiki na podstawie rozprawy na temat: Integralna pedagogika przedszkolna w systemie wychowania Edmunda Bojanowskiego. Kontynuacja i zmiana. Recenzentami w przewodzie byli: dr hab. Stanisław Chrobak, prof. UKSW, prof. dr hab. Janina Kostkiewicz, UJ, prof. dr hab. Władysława Szulakiewicz – UMK, prof. dr hab. Bogusław Śliwerski – APS.

W 2010 r. podjęłam pracę jako nauczyciel akademicki w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie, na stanowisku adiunkta. Jestem członkiem Zespołu Pedagogiki Chrześcijańskiej przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, Zespołu Historii Wychowania przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, Towarzystwa Naukowego KUL, Stowarzyszenia im. Edmunda Bojanowskiego „Dobroć”.

PRZEBIEG PRACY ZAWODOWEJ I DZIAŁALNOŚCI BADAWCZEJ

W latach 1992–1994 byłam nauczycielem religii w Szkole Podstawowej nr 27 w Lublinie. W latach 1994-1995 pracowałam jako nauczyciel akademicki w Wyższej Szkole Filozoficzno – Pedagogicznej „Ignatianum” w Krakowie na stanowisku starszego asystenta. Od 1995 r. zostałam zaangażowana w wykłady i pracę formacyjną w Zgromadzeniu Sióstr Służebniczek BDNP. Prowadzę systematyczne wykłady w grupach formacji początkowej w Zgromadzeniu w zakresie: Życie i działalność bł. Edmunda Bojanowskiego. Powstanie i realizacja systemu wychowania E. Bojanowskiego. Charyzmat i duchowość Zgromadzenia. Formacja Służebniczek w duchowości bł. E. Bojanowskiego.

W latach 2000-2010 byłam przełożoną domu zakonnego oraz Ośrodka Integracyjnego Sióstr Służebniczek BDNP, ul. Krakowska 15 w Dębicy i pełniłam funkcję dyrektora Placówki Opiekuńczo – Wychowawczej „Promyki Nadziei” w Dębicy. W tym czasie byłam członkiem Komisji Konkursowej Powiatowego Etapu Ogólnopolskiej Edycji Samorządowego Konkursu Nastolatków „Ośmiu Wspaniałych” w Starostwie Powiatowym w Dębicy, a od 2003 r. członkiem Koalicji Przeciw Przemocy przy Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Dębicy. W latach 2001-2013 byłam członkinią zarządu Zgromadzenia Sióstr Służebniczek.

Od 2000 r. zajmowałam się tworzeniem i organizacją pracy Ośrodka Integracyjnego Sióstr Służebniczek BDNP w Dębicy. Jest to ośrodek wielorakiego wsparcia dla osób i rodzin w sytuacji trudnej, w skład którego wchodzą: przedszkole integracyjne i placówka opiekuńczo – wychowawcza, dom dziennego pobytu dla osób starszych i samotnych. Opracowałam program autorski dla powstającego w 2000 r. przedszkola integracyjnego Ochronka Sióstr Służebniczek BDNP Publiczne Przedszkole Integracyjne.

W 2001 r. ukończyłam kurs kwalifikacyjny dla oświatowej kadry kierowniczej z zakresu organizacji i zarządzania oświatą w Samorządowym Centrum Edukacji w Tarnowie. W 2002 r. ukończyłam studia podyplomowe w zakresie organizacji pomocy społecznej na Wydziale Filozofii i Socjologii UMCS w Lublinie. Jako dyrektor Placówki Opiekuńczo – Wychowawczej „Promyki Nadziei” przygotowywałam i kierowałam realizacją projektów we współpracy z wychowawcami placówki i wolontariuszami. Monitorowanie procesu opiekuńczo – wychowawczego wobec wychowanków oraz organizacja działań społecznych ukierunkowywało moje działania na poszukiwanie rozwiązań międzyresortowych. Ich planowanie i organizację zawsze podejmowałam na podstawie diagnozy sytuacji oraz określenia ich podstaw teoretycznych. W porozumieniu z pracownikami, wolontariuszami i sponsorami ośrodka inicjowałam powstanie w 2004 r. Stowarzyszenia im. Edmunda Bojanowskiego „Dobroć”, którego prezesem byłam do 2010 r., a obecnie nadal jestem jego członkiem. Z jego ramienia współorganizowałam sympozja we współpracy z INoR KUL dla nauczycieli i wychowawców oraz rodziców w Dębicy.

Pełniąc powierzone mi funkcje podejmowałam inicjatywy pedagogiczne i społeczne oparte zawsze na podstawach teoretycznych i stylu systemowych rozwiązań odnosząc się do koncepcji E. Bojanowskiego. Ukończone studia i kursy oraz współpraca podejmowana z ośrodkiem naukowym KUL, jednostkami rządowymi, samorządowymi, pozarządowymi i kościelnymi stwarzały warunki do prowadzenia badań naukowych. Prowadząc badania wykorzystywałam głównie metody jakościowe przede wszystkim analizę źródeł, hermeneutyczną, metodę biograficzną. Posługiwałam się też „analizą dziejów i analogii”, która była ważna dla E. Bojanowskiego. Odnosiłam się do zarysu systemu wychowania zawartego w dokumentach wytworzonych przez E. Bojanowskiego, który starałam się rekonstruować od strony teoretycznej oraz wprowadzać w praktyce jako kontynuację jego zamiaru. Opis, rozumienie i interpretację istotnych elementów pedagogiki E. Bojanowskiego kontynuowałam z zachowaniem synergii teorii i praktyki pedagogicznej wychodząc od fundamentu, jakim jest wczesna edukacja, jej istota oraz interdyscyplinarny i społeczny kontekst.

Uniwersalność tej koncepcji wczesnego wychowania oraz jej trwałość i aktualność prowadziła mnie do poszukiwania podstaw tego zjawiska i badania kontekstu społecznego. To ukierunkowało moje badania i podjęcie problematyki rozprawy w ramach studiów doktoranckich na seminarium z socjologii wychowania. Przyjęcie przez Bojanowskiego systemowych rozwiązań wymagało odczytania ich na nowo, by rozpoznać co było istotą elastyczności, otwartości i aktualności jego systemu wychowania. Wyodrębnione procesy ciągłości i zmiany działalności opiekuńczo-wychowawczej realizowane w różnych kontekstach czasu i miejsca, zjawisk społecznych, politycznych i kulturowych wskazały na istotne elementy funkcjonalne i strukturalne systemu wychowania. Afirmacja kobiety jako matki, wychowawczyni i nauczycielki oraz zadania jakie powierzył Służebniczkom prowadziły mnie do badań w tej dziedzinie.

Pierwszym efektem teoretycznym takich badań jest Ogólny plan formacji Sióstr Służebniczek BDNP, który został opublikowany w 2001 r. i przetłumaczony również na język hiszpański. Jego opracowanie wymagało interdyscyplinarnego podejścia, a przyjęta metoda analizy dokumentów źródłowych pozwoliła uwzględniać również doświadczenie jako ważne źródło w dążeniu do właściwego rozumienia i interpretacji zagadnienia. Oprócz analizy materiałów podjęłam współpracę z Instytutem Duchowości KUL w celu konsultacji dotyczącej poprawności teologicznej treści. Wraz z Katedrą Historii Zakonów i Instytutem Pedagogiki KUL oraz Federacji Zgromadzeń Sióstr Służebniczek NMP, w imieniu której występowałam w 1999 r. odbyło się na KUL sympozjum naukowe - Bł. Edmund Bojanowski – serdecznie dobry człowiek. Kontynuacja tej współpracy prowadziła do dalszej i pogłębionej analizy pism E. Bojanowskiego oraz jego zamiaru i realizacji sytemu wychowania przez Służebniczki dla tworzenia teoretycznych podstaw wczesnej edukacji.

Dla analizy pism Bojanowskiego należało udostępnić materiały archiwalne, dlatego w roku 2007 r. uczestniczyłam w digitalizacji oryginałów w Ośrodku Archiwów Bibliotek i Muzeów Kościelnych KUL. Tak udostępnione pisma uporządkowałam według zawartego w nich zamysłu Bojanowskiego, dokonałam ich analizy wstępnej wyodrębniając pisma pedagogiczne. Określiłam teksty innych autorów, które Bojanowski cytował i te, do których się odwoływał, stanowiące ważny kontekst służący rozumieniu jego myśli pedagogicznej.

Od 2007 r. kierowałam komisją do spraw opracowania programu wychowania przedszkolnego. W zespole Służebniczek pod moim kierunkiem i we współpracy z Instytutem Pedagogiki KUL prowadzone były analizy i prace prowadzące do napisania Programu wychowania przedszkolnego według koncepcji pedagogicznej bł. Edmunda Bojanowskiego. Program został zrecenzowany, pozytywnie oceniony i na tej podstawie zatwierdzony przez Ministra Edukacji Narodowej oraz wdrożony w przedszkolach. Otrzymał również pozytywne recenzje i wysoką ocenę po wprowadzeniu reformy oświatowej. Został także przetłumaczony na język hiszpański i jest realizowany w Boliwii, Brazylii, Peru. Poza tym także na Ukrainie, Słowacji i w Zambii. Dla wdrożenia programu został opracowany pod moją redakcją przewodnik metodyczny Ochronić wychowując oraz narzędzie diagnozy przedszkolnej. To zainspirowało mnie do podjęcia badań nad adaptacją koncepcji wychowania Bojanowskiego oraz systemu, w jakim jest ona realizowana w innych krajach i odmiennych uwarunkowaniach społeczno – kulturowych.

W 2009 r. byłam współorganizatorką ogólnopolskiego sympozjum Bł. Edmund Bojanowski – wychowawca i apostoł laikatu w KUL. Podczas sympozjum zaprezentowany został nie tylko program, ale także szeroki kontekst koncepcji pedagogicznej Bojanowskiego, jego twórczości i działań oraz ich kontynuacji przez Służebniczki nie tylko w kraju, ale na całym świecie. Kolejnym efektem prowadzonych przeze mnie badań była współorganizacja międzynarodowej konferencji naukowej w KUL w 2011 r. - Wychować dobrych obywateli i dojrzałych chrześcijan. Jej celem było przedstawienie propozycji pedagogii, która jest odwołaniem do przeszłości, ale jednocześnie otwartą na nowe propozycje i idee, jednak z zachowaniem jej tożsamości.

W Ośrodku Integracyjnym Sióstr Służebniczek BDNP w Dębicy opracowywałam i kierowałam realizacją projektów w ramach konkursów na zadania publiczne dot. m.in. promocji rodziny i wartości rodzinnych, wychowania integralnego, działań profilaktyczno-wychowawczych, wolontariatu, integracji międzypokoleniowej we współpracy z jednostkami administracji publicznej (Urząd Miejski i Starostwo Powiatowe w Dębicy, Urząd Marszałkowski i Urząd Wojewódzki, Kuratorium Oświaty w Rzeszowie, MPiPS w ramach programu FIO – 8 projektów w latach 2005-2008, MEN dot. programów wychowania i organizacji działań edukacyjnych) i organizacjami pozarządowymi (Caritas, Banki Żywności, Szkoła Liderów, Harcerze, stowarzyszenia i fundacje działające na rzecz edukacji i pomocy społecznej). Organizowałam konferencje we współpracy z INoR KUL, warsztaty z pedagogiki zabawy dotyczące: organizacji czasu wolnego, animacji grup wielopokoleniowych, umiejętności wychowawczych i profilaktyki we współpracy z PSPiA KLANZA. Prowadziłam własne badania i inspirowałam propagowanie myśli pedagogicznej E. Bojanowskiego przy stałej współpracy od 1999 r. z Katedrą Historii Zakonów KUL.

Jako nauczyciel akademicki w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie od 2010 r., kontynuuję badania wykorzystując metody jakościowe i ilościowe, prowadzę zajęcia dydaktyczne w Instytucie Pedagogiki KUL m.in. z zakresu pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej, metodyki wychowania przedszkolnego, projektowania systemów dydaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych. Prowadzę seminarium dyplomowe na studiach magisterskich i doktoranckich z pedagogiki przedszkolnej i opieki nad dzieckiem w Instytucie Pedagogiki.

Uwzględniając aspekt teoretyczno-praktyczny oraz własne doświadczenia przygotowałam rozprawę habilitacyjną Integralna pedagogika przedszkolna w systemie Edmunda Bojanowskiego. Kontynuacja i zmiana. Przedstawiam w niej teoretyczny i praktyczny wymiar systemu pedagogicznego E. Bojanowskiego jako podstawy tworzenia pedagogiki przedszkolnej i pożądanego przez rodziców modelu edukacji przedszkolnej. Poznanie i rozumienie jej podstaw filozoficzno-religijnych, społeczno-kulturowych pozwala na określenie tego, co obiektywne i tego, co dla niej specyficzne. Zaprezentowana droga analizy prowadząca do zrozumienia i interpretacji pierwotnych założeń działalności pedagogicznej w systemie wychowawczym może zostać wykorzystana przez inne zgromadzenia zakonne w celu określenia obszaru kontynuacji i zmiany realizowanego charyzmatu wobec współczesnych wyzwań edukacyjnych. Mimo wielości i różnorodności dostępnych rozwiązań szczególnie potrzebna dla wielu środowisk wychowawczych staje się odmienna od istniejących propozycja podstaw pedagogiki przedszkolnej, która pomoże porządkować i udoskonalać działania praktyczne. W tym zakresie współpracuję z Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych, czego m.in., formą była współorganizacja w KUL w 2015 r. 3-dniowej konferencji dla Przełożonych Wyższych wszystkich zgromadzeń oraz 2-dniowego sympozjum w roku życia konsekrowanego Wychowanie integralne dziecka w rodzinie i przedszkolu katolickim.

Po zatwierdzeniu programu wychowania przedszkolnego i jego dostosowaniu do nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego kierowana przeze mnie w Zgromadzeniu komisja w 2010 r. została przekształcona w komisję do spraw wychowania. Nadal kieruję jej pracami w szerszym zespole, który opracował programy wychowania w placówkach wsparcia dziennego, grupach dziecięcych i młodzieżowych oraz pracy edukacyjnej z rodzicami na podstawie systemu pedagogicznego E. Bojanowskiego. W 2015 r. na podstawie badań przeprowadzonych w przedszkolach służebniczek w całej Polsce i ewaluacji programu zostało opublikowane drugie, uzupełnione i rozszerzone wydanie Programu wychowania przedszkolnego według koncepcji pedagogicznej bł. Edmunda Bojanowskiego.

Uczestniczę w pracach badawczych Seminarium Polskiej Myśli Pedagogicznej w zakresie zarówno historycznej jak i współczesnej myśli pedagogicznej, organizowanym przez Zakład Pedagogiki Szkoły Wyższej i Polskiej Myśli Pedagogicznej Instytutu Pedagogiki UJ w Krakowie. Czynnie uczestniczyłam w okresie od 6.11.2013 r. do 7.06.2014 w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym Służyć i wychowywać do miłości. Koncepcja wychowania wg bł. Edmunda Bojanowskiego realizowanym przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu – konsultacje merytoryczne, konferencja i podsumowanie projektu.

Angażowałam się również działania propagujące naukę w ramach uczelni i na rzecz środowiska. 2010/2011 – organizowałam laboratorium edukacji przedszkolnej w Instytucie Pedagogiki KUL przy wsparciu Zgromadzenia Sióstr Służebniczek BDNP, Firmy Moje Bambino i darczyńców. Kontynuuję współpracę ze Starostwem Powiatowym, Urzędem Miasta Dębica i nauczycielami wszystkich etapów edukacji w Dębicy w organizacji sympozjów z cyklu Dębickie Debaty o Wychowaniu przy udziale Instytutu Pedagogiki KUL.

Prowadzę zajęcia dla nauczycieli i rodziców we współpracy ze zgromadzeniami zakonnymi oraz m.in. w ramach tygodnia wychowania. W ramach Lubelskiego Festiwalu Nauki kierownikiem 11 projektów z wykorzystaniem idei integracji międzypokoleniowej w wychowaniu integralnym. Projekty zrealizowane zostały w latach 2012-14 dla grup: dzieci przedszkolnych, dzieci uczęszczających do szkoły podstawowej, uczniów gimnazjum i liceum oraz dla seniorów przy udziale nauczycieli, rodziców i wolontariuszy. Współpracuję także z placówkami przedszkolnymi w celu organizacji zajęć praktycznych dla studentów.

 

PLANY BADAWCZE

Podejmując dalsze badania zamierzam opracować:

  • Historię instytucji wczesnej edukacji według systemu wychowania E. Bojanowskiego w Polsce.
  • Zjawisko adaptacji systemu wychowania E. Bojanowskiego w Boliwii i innych krajach.
  • Metodyczny wymiar integralnej pedagogiki przedszkolnej w systemie E. Bojanowskiego – metodyka wczesnej edukacji.
  • System integracji społecznej w społeczności lokalnej (na płaszczyźnie różnic kulturowych, pokoleniowych, statusu społecznego, zdrowia i in. na podstawie zgromadzonych już wyników badań).

Zamierzam także podjąć badania w zakresie zagadnień:

  • kwalifikacje, predyspozycje i rola wychowawcy (opiekuna, nauczyciela) wczesnej edukacji – sylwetka i rola wychowawcy małego dziecka;
  • system wczesnej edukacji – system integralnej edukacji przedszkolnej, wczesna edukacja pierwszym stopniem edukacji w kontekście rodzimej myśli i praktyki pedagogicznej;
  • wychowanie integralne a integracja międzypokoleniowa;
  • wczesna edukacja a wsparcie społeczne (idea wsparcia społecznego);
  • system wczesnej edukacji integralnej a system pomocy społecznej.
Ostatnia aktualizacja: 25.03.2017 18:03