Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Opis zajęć:

Ćwiczenia stanowią praktyczne rozwinięcie wiadomości uzyskanych na wykładzie w zakresie: I. Podstawy logiki formalnej i metalogiki. 1. Pojęcie wnioskowania. 2. Podstawowe kategorie syntaktyczne. 3. Różne ujęcia teorii formalnej: Klasyczny rachunek zdań w ujęciu 0-1, założeniowym, aksjomatycznym oraz w ujęciu tablic semantycznych. 4. Węższy rachunek predykatów z identycznością. 5. Algebra zbiorów (z algebrą Boole\'a). 6. Podstawowe kategorie teorii relacji. 7. Podstawowe kategorie teorii systemów dedukcyjnych: wyprowadzalność, niesprzeczność, zupełność, rozstrzygalność, pełność; spełnianie, prawdziwość w modelu. 8. Podstawy metodologii systemów dedukcyjnych. 9. Podstawowe systemy logik nieklasycznych: logiki modalne w ujęciu syntaktycznym i semantycznym (semantyki relacyjne); logiki epistemiczne i dynamiczne logiki przekonań. II. Teoria rozumowań. 1. Uzasadnienie a wyjaśnianie. 2. Wnioskowanie dedukcyjne a wnioskowanie uprawdopodobniające. Wnioskowanie statystyczne. 3. Uogólnione pojęcie dowodu. III. Zastosowania metod logiki formalnej w logicznej analizie teorii naukowych. 1. Teorie naukowe a ich odniesienia przedmiotowe: pojęcie modelu. 2. Pojęcie prawdy w nauce. 3. Indukcjonistyczna i antyindukcjonistyczna koncepcja nauki. 4. Struktura teorii naukowej.

Literatura (podstawowa i zalecana):

Bibliografia podstawowa: L. Borkowski, Wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin 1991; R. Wójcicki, Wykłady z logiki z elementami teorii wiedzy, Warszawa 2003; T. Pawłowski, Logiczna teoria nauki, Warszawa 1966 (cz. II, III, IV); R. Wójcicki, Teorie w nauce, Warszawa 1991; R. Wójcicki, Metodologia formalna nauk empirycznych, Wrocław 1974.
Bibliografia uzupełniająca: M. Przełęcki, Logika teorii empirycznych, Warszawa 1988; A. Grzegorczyk, Elementy logiki matematycznej, Warszawa 1981; Logika formalna. Zarys encyklopedyczny, red. W. Marciszewski, Warszawa 1987; K. Misiuna, Pojęcie prawdy w języku naturalnym, Warszawa 2003.

Wymagania wstępne:

Uczestnicy ćwiczeń rozwijają umiejętności sprawnego i poprawnego rozumowania. Student jest przygotowany do logicznej analizy pojęć teorii naukowej i badania poprawności argumentacji naukowej; posiada znajomość podstawowych technik wnioskowania, potrafi odróżniać typy uzasadniania stosowane w danym typie poznania naukowego. Zajęcia podnoszą skuteczność pracy naukowej poprzez wyrabianie umiejętności stosowania podstawowych narzędzi logicznej teorii nauki.

Sposoby oceny:

Metody dydaktyczne: metoda ćwiczeniowa, analityczno-krytyczna
Forma zaliczenia: ocena jest wypadkową ocen uzyskanych z kolokwiów oraz oceną aktywności w zajęciach

Opis zajęć:

I. Podstawy logiki formalnej i metalogiki. 1. Pojęcie wnioskowania. 2. Podstawowe kategorie syntaktyczne. 3. Różne ujęcia teorii formalnej: Klasyczny rachunek zdań w ujęciu 0-1, założeniowym, aksjomatycznym oraz w ujęciu tablic semantycznych. 4. Węższy rachunek predykatów z identycznością. 5. Algebra zbiorów (z algebrą Boole\'a). 6. Podstawowe kategorie teorii relacji. 7. Podstawowe kategorie teorii systemów dedukcyjnych: wyprowadzalność, niesprzeczność, zupełność, rozstrzygalność, pełność; spełnianie, prawdziwość w modelu. 8. Podstawy metodologii systemów dedukcyjnych. 9. Podstawowe systemy logik nieklasycznych: logiki modalne w ujęciu syntaktycznym i semantycznym (semantyki relacyjne); logiki epistemiczne i dynamiczne logiki przekonań. II. Teoria rozumowań. 1. Uzasadnienie a wyjaśnianie. 2. Wnioskowanie dedukcyjne a wnioskowanie uprawdopodobniające. Wnioskowanie statystyczne. 3. Uogólnione pojęcie dowodu. III. Zastosowania metod logiki formalnej w logicznej analizie teorii naukowych. 1. Teorie naukowe a ich odniesienia przedmiotowe: pojęcie modelu. 2. Pojęcie prawdy w nauce. 3. Indukcjonistyczna i antyindukcjonistyczna koncepcja nauki. 4. Struktura teorii naukowej.

Literatura (podstawowa i zalecana):

Bibliografia podstawowa: L. Borkowski, Wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin 1991; R. Wójcicki, Wykłady z logiki z elementami teorii wiedzy, Warszawa 2003; T. Pawłowski, Logiczna teoria nauki, Warszawa 1966 (cz. II, III, IV); R. Wójcicki, Teorie w nauce, Warszawa 1991; R. Wójcicki, Metodologia formalna nauk empirycznych, Wrocław 1974.
Bibliografia uzupełniająca: M. Przełęcki, Logika teorii empirycznych, Warszawa 1988; A. Grzegorczyk, Elementy logiki matematycznej, Warszawa 1981; Logika formalna. Zarys encyklopedyczny, red. W. Marciszewski, Warszawa 1987; K. Misiuna, Pojęcie prawdy w języku naturalnym, Warszawa 2003.

Wymagania wstępne:

Nabycie umiejętności sprawnego i poprawnego rozumowania. Student jest przygotowany do logicznej analizy pojęć teorii naukowej i badania poprawności argumentacji naukowej; posiada znajomość podstawowych technik wnioskowania, potrafi odróżniać typy uzasadniania stosowane w danym typie poznania naukowego. Wykład wpływa na podnoszenie skuteczności pracy naukowej poprzez wyrabianie umiejętności stosowania podstawowych narzędzi logicznej teorii nauki.

Sposoby oceny:

Metody dydaktyczne: wykład tradycyjny
Forma zaliczenia: egzamin pisemny

Opis zajęć:

Logika i jej rozumienie.
Zagadnienia logiki tradycyjnej.
Logika współczesna.
Wnioski uprawdopodobniające.
Elementy teorii rozumowań, logicznej teorii pytań.
Błędy rozumowania. Antynomie i erystyka.

Literatura (podstawowa i zalecana):

1.K.Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna, Warszawa 1985.
2.A.Arnauld, p.Nicole, Logika, czyli sztuka myślenia, Warszawa 1958.
3.L.Borkowski, Wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin 1991.
4.L.Borkowski, Elementy logiki formalnej, Warszawa 1976.
5.J.W.Bbremer, Wprowadzenie do logiki, Kraków 2004.
6.D.Chalmerz, Czym jest to, co nazywamy nauką?, Wrocław 1993.
7.T.Czeżowski, Logika. Podręcznik dla studiujących filozofię, Warszawa 1968.
8.A Grzegorczyk, Zarys logiki matematycznej, Warszawa 1981.
9.L.Gumański, Wprowadzenie w logikę współczesną, Toruń 1983.

Wymagania wstępne:

Zakłada się ogólną znajomość form poprawnego rozumowania i argumentowania wyniesioną ze szkoły średniej. Logika polega na jasnym i owocnym myśleniu. Jest jednocześnie nauką i sztuką.

Opis zajęć:

TREŚCI KSZTAŁCENIA: Elementy semiotyki logicznej. Pojęcie znaku i języka; rodzaje znaków i typy języków; podstawowe kategorie składniowe wyrażeń, nazwy, zdania, funktory. Odróżnienie stopni języka. Stosunki między zakresami nazw, Podział logiczny – typy podziałów logicznych. Teoria definicji: rodzaje definicji, warunki poprawności definicji.
Elementy logiki formalnej: klasyczny rachunek zdań i węższy rachunek predykatów: ujęcie zerojedynkowe, założeniowe i aksjomatyczne), teoria zdań kategorycznych, wybrane pojęcia teorii mnogości (algebry zbiorów i teorii relacji). Elementy metalogiki: pojęcie wynikania logicznego, modelu; pojęcie niesprzeczności i zupełności systemu dedukcyjnego. Teoria rozumowań: rodzaje rozumowań niezawodnych i nieniezawodnych; dowodzenie, wyjaśnianie, rozstrzyganie; dowodzenie a argumentacja.

Literatura (podstawowa i zalecana):

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1. M. Lechniak, Elementy logiki dla prawników, Wydawnictwo KUL 2006.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
2. Ajdukiewicz K. Logika pragmatyczna, Warszawa 1975;
3. Borkowski L., Elementy logiki formalnej, Warszawa 1976;
4. Kotarbiński T., Kurs logiki dla prawników, Warszawa 1961 i późn.;
5. Marciszewski W., Sztuka dyskutowania, Warszawa 1994;
6. Marciszewski W., Sztuka rozumowania, Warszawa 1994;
7. Marciszewski W., Mała Encyklopedia Logiki, Warszawa 1986;
1. Szymanek K, Sztuka argumentacji. Słownik terminologiczny. Warszawa 2001;
9. Ziembiński Z., Logika praktyczna, Warszawa wiele wydań.
10. Szymanek K., Wieczorek K., Wójcik A., Sztuka argumentacji. Ćwiczenia w badaniu argumentów. Warszawa 2003.

Wymagania wstępne:

ZAŁOŻENIA i CELE: Celem ćwiczeń jest, poza nabyciem podstawowej wiedzy z zakresu logiki, wypracowanie podstawowych sprawności logicznych: umiejętności jasnego, precyzyjnego i poprawnego formułowania myśli oraz poprawnego uzasadniania wniosków, argumentowania i analizy pojęciowej pod kątem formalnym i strukturalnym.

Opis zajęć:

Logika a inne typy wiedzy
Elementy semiotyki logicznej
Pojęcie prawa logiki
Wynikanie logiczne, wnioskowanie, reguła dowodzenia
Teoria definicji
Rodzaje rozumowań
Niektóre sposoby argumentacji nierzeczowej
Charakterystyka metod naukowych, w tym charakterystyka metod nauk szczegółowych o poszczególnych gałęziach aktualnie obowiązującego prawa
Założeniowe, zerojedynkowe i aksjomatyczne ujęcie klasycznego rachunku zdań
Niesprzeczność, zupełność, niezależność, rozstrzygalność, pełność
Założeniowe ujęcie węższego rachunku predykatów
Elementy rachunku zbiorów i relacji
Tradycyjny rachunek nazw
Elementy ontologii S. Leśniewskiego
Krótka charakterystyka logik wielowartościowych, modalnych, deontycznych i intuicjonistycznych
Dyrektywy interpretacyjne przepisów prawnych
Wnioskowania prawnicze oparte na logicznym wynikaniu norm z norm, wnioskowania prawnicze oparte na instrumentalnym wynikaniu norm z norm, wnioskowania prawnicze oparte na założeniu konsekwencji ocen pracodawcy

Literatura (podstawowa i zalecana):

LITERATURA:
1.L. Borkowski, wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin 1991.
2.T. Chodkowski, E. Nieznański, Elementy logiki prawniczej, Warszawa-Poznań 2000.
3.T. Kotarbiński, Kurs logiki dla prawników, Warszawa 1953.
4.M. Lechniak, Elementy logiki dla prawników, Lublin 2006.
5.Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1990 (lub inne wydanie).

Wymagania wstępne:

ZAŁOŻENIA: Uczestnik wykładów z logiki prawniczej ma być studentem prawa lub prawa kanonicznego.
CEL WYKŁADÓW: Nauczyć studenta jasnego myślenia, ścisłego wyrażania myśli oraz poprawnego wnioskowania.
w zakresie wiedzy: zapoznanie studenta z podstawowymi pojęciami i metodami logiki formalnej, polskiej semiotyki logicznej, ogólnej metodologii nauk i elementów logiki norm,
w zakresie postaw: kształtowanie postawy szacunku do prawdy oraz norm postępowania wynikających z prawa naturalnego i Dekalogu,
w zakresie umiejętności: nabycie umiejętności analizowania tekstu, budowania definicji, rozpoznawania praw logiki i badania poprawności wnioskowań.

Sposoby oceny:

METODY DYDAKTYCZNE: wykład autorski, wyjaśnianie niektórych tekstów logicznych
WARUNKI ZALICZENIA PRZEDMIOTU: uczestnictwo w wykładzie
FORMA ZALICZENIA ZAJĘĆ: I semestr – zaliczenie, II semestr – egzamin ustny
KRYTERIA ZALICZENIA: wiedza pozytywna

Opis zajęć:

1. Teoria poznania na tle innych dyscyplin filozofii. 2. Natura i struktura świadomości i poznania. 3. Typologia czynności poznawczych. 4. Problematyka źródeł poznania (empiryzm genetyczny - natywizm, aposterioryzm - aprioryzm, racjonalizm - irracjonalizm). 5. Problematyka granic poznania (realizm - idealizm). 6. Koncepcje prawdy (klasyczne - nieklasyczne). 7. Teorie uzasadniania (internalizm - eksternalizm, fundacjonalizm - fallibilizm). 8. Klasyczna definicja wiedzy. 9. Wątpienie i sceptycyzm. 10. Wybrane szczegółowe problemy epistemologiczne (uniwersalia - konkrety, rola języka w poznaniu, wiedza - wiara). 11. Theoria jako dział kultury.

Literatura (podstawowa i zalecana):

Bibliografia podstawowa: K. Ajdukiewicz, Zagadnienia i kierunki filozofii, Czytelnik, Warszawa 1983 (wstęp; część I); J. Wojtysiak, Pochwała ciekawości. Filozofia, SIW Znak, Kraków 2003 (cz. II).
Bibliografia uzupełniająca: S. Judycki, Epistemologia XX wieku: przegląd stanowisk, "Roczniki Filozoficzne" 1998-1999 (46-47) 1, s. 5-67; A. B. Stępień, Wstęp do filozofii, TN KUL, Lublin 1995 (par. 1-3, 10, rozdz.
III-IV); R. Ziemińska, Eksternalizm we współczesnej epistemologii, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2002 (rozdział pierwszy i drugi); J. Wojtysiak, Filozofia i życie, SIW Znak, Kraków 2007 (rozdz. 1).

Wymagania wstępne:

1. Zapoznanie z podstawowymi pojęciami, problemami i stanowiskami epistemologicznymi. 2. Zwrócenie uwagi na rolę poznania w kulturze oraz na doniosłość epistemologii dla kulturoznawstwa.

Sposoby oceny:

Wykład tradycyjny.
Forma zaliczenia: egzamin ustny

Opis zajęć:

W ramach prowadzonych zajęć podejmowane będą najbardziej kluczowe i współczesne zagadnienia z filozofii umysłu i języka. Centralnym zagadnieniem będzie kwestia udziału języka w rozwoju i funkcjonowaniu pojęć odnoszących się do opisu stanów mentalnych. W ramach wykładu wykorzystywane będą badania prowadzone w psychologii poznawczej, kognitywistyce oraz filozofii. W związku z tym w ramach zajęć czytane będą najważniejsze artykuły dotyczące wymienionych problemów.

Literatura (podstawowa i zalecana):

Bibliografia podstawowa: P. Mitchell, Acquiring Conception of Mind, Hove 1996; S. Nichols, S. Stich, Mindreading, Oxford 2003.
Bibliografia uzupełniająca: A. Morton, Przewodnik po teorii poznania, Spacja 2002; A. Gut, O relacji między myślą a językiem, Lublin 2009; R. Ingarden, U podstaw teorii poznania, PWN, 1972.

Sposoby oceny:

Forma zaliczenia: przygotowanie samodzielne referatu i wystąpienia