Opisy zajęć

Historia starożytna - seminarium

Cele przedmiotu:
Celem seminarium jest przygotowanie pracy magisterskiej i doprowadzenie do egzaminu magisterskiego.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W03 Ma uporządkowaną, pogłębioną wiedzę, obejmującą terminologię, teorię i metodologię z zakresu historii starożytnej
K_W04 Ma uporządkowaną, pogłębioną, prowadzącą do specjalizacji szczegółową wiedzę z zakresu historii starożytnej

UMIEJĘTNOŚCI
K_U02 Posiada pogłębione umiejętności badawcze, obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w zakresie historii starożytnej. Potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować.
K_U01 Potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z wykorzystaniem różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy
K_U09 Posiada pogłębioną umiejętność przygotowania pracy pisemnej z zakresu historii starożytnej w języku polskim.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K03 Potrafi odpowiednio określić priorytety służące przygotowaniu pracy magisterskiej
Metody dydaktyczne:
Praca samodzielna (kwerenda i przygotowywanie pracy dyplomowej) pod kierunkiem prowadzącego.
Treści programowe:
Podczas zajęć studenci poznają podstawowe bibliografie, czasopisma, opracowania oraz publikowane źródła (pisane, ikonograficzne, archeologiczne) zarówno w formie tradycyjnej, jak i on-line. Przedstawiane są zasady pisania pracy naukowej ze szczególnym uwzględnieniem wstępu, zakończenia, bibliografii, przypisów, wykorzystania tabel, map, rysunków. Następnie wybierane są tematy prac magisterskich i omówione zasady przeprowadzenia kwerendy. Opracowany zostaje plan pracy, a następnie stopniowo są przedstawiane i omawiane poszczególne elementy powstających prac magisterskich.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Podstawą oceny jest zaawansowanie w przygotowaniu pracy magisterskiej.
Literatura (podstawowa i zalecana):
The Ancient Near Eastern Texts, ed. J. B. Pritchard, Princeton 19693.
The Ancient Near East in Pictures, ed. J. B. Pritchard, Princeton 19692.
Texte aus der Umwelt des Alten Testaments, Bd. 1-3, ed. R. Borger, H. Lutzmann [i in.], Gütersloh 1982-1997.
The Context of Scripture, vol. 1-3, ed. W. W. Hallo, Leiden 1997-2002.
Pozostała literatura uzależniona od tematu pracy.

Historia starożytna - konwersatorium

Cele przedmiotu:
Podstawowym celem konwersatorium jest poznanie przez studentów różnorodności cywilizacyjnej świata starożytnego. Ponadto studenci powinni opanować podstawowe zasady pracy ze źródłami historycznymi. Przygotowując się do zajęć studenci winni także poznać podstawową wiedzę z zakresu historii politycznej oraz społecznej świata starożytnego. Dzięki temu studenci będą przygotowani zarówno do zdania egzaminu, jak i do nauczania historii starożytnej w ramach przedmiotu historia.
Wymagania wstępne:
Wiedza dotycząca świata starożytnego na poziomie szkoły średniej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W02 Zna podstawową terminologię związaną z historią starożytną
K_W04 Ma uporządkowaną wiedzę szczegółową dotyczącą historii starożytnej
K_W07 Zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji źródła historycznego

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 Potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje z zakresu historii starożytnej z wykorzystaniem różnych źródeł i dyscyplin
K_U03 Umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze w zakresie historii starożytnej, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K03 Potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania.
Metody dydaktyczne:
Podczas konwersatorium (jak sama nazwa wskazuje) stosowane są przede wszystkim metody dialogowe, przeplatane elementami wykładu z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej. Ponadto opracowując konkretne źródło historyczne stosowane są metody warsztatowe. Studenci przed zajęciami mają obowiązek zapoznania się ze źródłem, jest to najczęściej samodzielna praca z tekstem.
Treści programowe:
1. Zajęcia wstępne
2-3. Egipt. Źródła ikonograficzne (Egipt. Świat faraonów, red. R. Schulz, M. Seidel, Köln 2001; Sztuka świata, t. 1, red. J. Pijoan, Warszawa 1995).
4-5. Mezopotamia. Epos o Gilgameszu (Epos o Gilgameszu, tł. K. Łyczkowska i in., Warszawa 2003).
6. Izrael. Początki królestwa w Izraelu (1 Sm 8-12).
7. Grecja. Kolonizacja (Inskrypcja z Kyreny o założeniu kolonii: Herodot, Dzieje, przeł. S. Hammer, ks. IV (zwł. §§.145-202) [było kilka wydań począwszy od 1959]; Stela Założycieli, [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej Grecji, red. A. Chankowski, Warszawa 1995, s. 28-29)
8. Grecja. Ustrój Sparty (Ksenofont, Ustrój spartański, [w:] A. Mączakowa, Wybór źródeł do dziejów starożytnej Grecji i Hellenizmu, Warszawa 1983, 45-50; Plutarch, Żywot Likurga, [w:] tegoż, Żywoty sławnych mężów, [wiele wydań]; ew. Plutarch, Żywot Likurga (fragment), [w:] A. Mączakowa, Wybór źródeł do dziejów starożytnej Grecji i Hellenizmu, Warszawa 1983, 39-44).
9. Grecja. Ustrój Aten (Arystoteles, Ustrój polityczny Aten, [wiele wydań]; ew. streszczenie [w:] A. Mączakowa, Wybór źródeł do dziejów starożytnej Grecji i Hellenizmu, Warszawa 1983)
10. Grecja. Wojny grecko-perskie (Herodot, Dzieje (Ateny w obronie Jonów, Maraton, Termopile, Salamina, Plateje))
11. Grecja. Aleksander Wielki (Plutarch, Żywot Aleksandra, [w:] tegoż, Żywoty sławnych mężów, [wiele wydań]).
12. Rzym. Prawo rzymskie (J. i M. Zabłoccy, Ustawa XII Tablic, Warszawa 2000).
13. Rzym. Wojny z Hannibalem (Appian z Aleksandrii, Historia Rzymska (wojny z Hannibalem))
14. Rzym. Cezar i Oktawian August (Swetoniusz, Cezar i August, [w:] Żywoty Cezarów, [wiele wydań]).
15. Chrześcijaństwo. Stosunki wczesnego Kościoła z Synagogą (Dzieje Apostolskie; Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Poznań 1979, ks. XX.9.1).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Zaliczenie z oceną. Studenci w ciągu semestru mają obowiązek zaliczyć trzy kolokwia pisemne dotyczące Bliskiego Wschodu, Grecji i Rzymu. Podczas zajęć studenci muszą wykazać się znajomością zadanego źródła i jego tła historycznego włączając w to znajomość mapy.
Literatura (podstawowa i zalecana):
podstawowe podręczniki:
 M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 1999.
 A. Ziołkowski, Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 2009.
inne podręczniki:
 J. Wolski, Historia powszechna, t. 1, Starożytność, Warszawa 1994.
 Cywilizacje starożytne, red. A. Cotterel, Łódź 1990.
 M. van de Mieroop, Historia starożytnego Bliskiego Wschodu, ok. 3000-323 p.n.e., Kraków 2009.
 J. Zabłocka, Historia Bliskiego Wschodu w starożytności, Warszawa 1987.
 D. Arnaud, Starożytny Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982.
 B. Bravo, E. Wipszycka, Historia starożytnych Greków, t.I-III, Warszawa 2009.
 N. G. L. Hammond, Dzieje Grecji, Warszawa 1973.
 T. Martin, Starożytna Grecja, Warszawa 1998.
 W. Lengauer, Starożytna Grecja okresu archaicznego i klasycznego, Warszawa 1999.
 M. Jaczynowska, Dzieje Imperium Romanum, Warszawa 1995.
 M. Jaczynowska, Historia starożytnego Rzymu, Warszawa 1983.
 M. Carry, H. H. Scullard, Dzieje Rzymu, t. 1-2, Warszawa 1992.
 A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004.

Miejsca święte judaizmu i islamu - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
Podstawowym celem zajęć jest zapoznanie studentów z bogatą tradycją miejsc sakralnych w judaizmie i islamie. Chronologiczne spektrum zajęć rozciąga się od okresu starotestamentowego po współczesność.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W04 Ma uporządkowaną wiedzę związaną z miejscami sakralnymi judaizmu i islamu
K_W07 ma podstawową wiedzę o powiązaniach historii kultury materialnej judaizmu i islamu z historią życia codziennego, historią sztuki i historią religii.

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 Potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje związane z miejscami świętymi judaizmu i islamu
K_U06 umie rozpoznawać różne rodzaje sakralnych miejsc związanych z judaizmem i islamem oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie historyczno- kulturowym

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy
K_K05 dostrzega i formułuje problemy moralne i etyczne związane z własną i cudzą pracą, poszukuje optymalnych rozwiązań, postępuje zgodnie z zasadami etyki, prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z opieką nad dobrami kultury oraz wykonywaniem zawodu przewodnika turystycznego
Metody dydaktyczne:
Zajęcia mają charakter warsztatowy, studenci na każde zajęcia przygotowują zadane przez prowadzącego źródło pisane lub opis zabytku/-ów, a następnie omawiają wraz z nim poznane treści poprzez dyskusję.
Treści programowe:
1. zajęcia wstępne
2. Miejsca święte w okresie Sędziów: Sdz 17-18.
3. Świątynia Salomona: 1 Krl 5,15-8,66
4. Centralizacja kultu za króla Ezechiasza: 2 Krl 18; 2 Krn 29-31; dane z wykopalisk w Arad i Beer-Szewa (Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, red. A. Negev, Warszawa 2002, s.32-34; http://ebibletools.com/israel/arad/index.html; http://ebibletools.com/israel/beersheba/index.html; http://www.bibleplaces.com/arad.htm; http://www.bibleplaces.com/beersheba.htm).
5. Centralizacja kultu za króla Ezechiasza c.d.
6. Zniszczenie Świątyni Jerozolimskiej przez Babilończyków: 2 Krl 23,31-25,30
7. Budowa Świątyni za Heroda: Ant. 15, XI:1-7; BJ 5, V:1-8.
8. Zniszczenie Świątyni przez Rzymian: BJ 5, VI-XIII; 6, I-IX.
9. Synagoga: powstanie, architektura, funkcje
10. Przykłady synagog na ziemiach polskich. Kirkut.
11. Mekka.
12. Medyna.
13. Współczesna architektura Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, możliwości zwiedzania.
14. Meczet: powstanie, architektura, funkcje.
15. zajęcia zaliczeniowe
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Studenci zobowiązani są do zapoznania się z podanymi przez prowadzącego tekstami i zabytkami. Na zajęciach studenci aktywnie uczestniczą w dyskusji. Zajęcia kończy kolokwium sprawdzające wiedzę.
Literatura (podstawowa i zalecana):
A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989.
T. Jelonek, Dzieje Świątyni Jerozolimskiej, Kraków 2004.
K. Armstrong, Krótka historia islamu, Wrocław, 2004.
J. Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie, Warszawa, 1998.
M. Hattstein, P. Delius, Islam: sztuka i architektura, Warszawa 2012.

Wybrane zagadnienia źródłoznawcze i metodologiczne historii religii - wykład

Cele przedmiotu:
Pierwszym celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawową terminologią i metodami używanymi w badaniach nad historią religii. Drugim celem jest zapoznanie studentów z podstawowymi typami źródeł używanych w warsztacie historyka religii epok starożytnej i średniowiecza oraz cechami tych religii.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W01 Ma pogłębioną wiedzę o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk zajmujących się religią (w szczególności historii religii), którą jest w stanie rozwijać i twórczo stosować w działalności profesjonalnej
K_W02 Zna terminologię historii religii na poziomie rozszerzonym
K_W03 Ma uporządkowaną, pogłębioną wiedzę, obejmującą terminologię, teorię i metodologię z zakresu historii religii
K_W04 Ma uporządkowaną, pogłębioną, prowadzącą do specjalizacji szczegółową wiedzę z zakresu historii religii starożytności i wczesnego średniowiecza
K_W05 Ma pogłębioną wiedzę o powiązaniach historii religii i jej dyscyplin z innymi naukami humanistycznymi, pozwalającą na integrowanie perspektyw właściwych dla kilku dyscyplin naukowych
K_W06 Ma szczegółową wiedzę o współczesnych dokonaniach, ośrodkach i szkołach badawczych z obszaru historii religii
K_W07 Zna i rozumie zaawansowane metody analizy, interpretacji, wartościowania i problematyzowania różnych wytworów kultury właściwe dla wybranych tradycji, teorii lub szkół badawczych właściwe dla historii religii
UMIEJĘTNOŚCI
K_U04 Posiada umiejętność integrowania wiedzy z różnych dyscyplin w zakresie nauk humanistycznych oraz jej zastosowania w nietypowych sytuacjach profesjonalnych
K_U05 Potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych rodzajów wytworów kultury właściwych dla historii, stosując oryginalne podejścia, uwzględniające nowe osiągnięcia humanistyki, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie historyczno-kulturowym
K_U06 Posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań
K_U07 Posiada umiejętność formułowania opinii krytycznych o wytworach kultury na podstawie wiedzy naukowej i doświadczenia oraz umiejętność prezentacji opracowań krytycznych w różnych formach i w różnych mediach
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 Rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób
K_K02 Potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role
Metody dydaktyczne:
Wykład z prezentacją multimedialną i elementami dyskusji
Treści programowe:
1. zajęcia wstępne. Podstawowa terminologia: historia religii, comparative history of religion, Religionsgeshichte. Początki badań nad religią. Stosunek wobec innych dyscyplin, takich jak antropologia religii, filozofia religii, etnografia, religioznawstwo, teologia. Postawa historyka religii wobec religii. Racjonalność a religia
2. Ewolucjonistyczne teorie dotyczące pochodzenia religii.
3. Funkcjonalistyczne teorie dotyczące pochodzenia religii.
4. Definicja religii. Rodzaje religii.
5. Definicja rytuału. Obrzędy przejścia.
6. Magia i czary.
7. Definicja mitu.
8. Religia starożytnej Mezopotamii.
9. Religia starożytnego Egiptu.
10. Religie Semitów Zachodnich.
11. Religie Hurytów i Hetytów.
12. Religia starożytnej Grecji.
13. Religia starożytnego Rzymu.
14. Wczesne chrześcijaństwo.
15. Religia Słowian.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Wiedza i umiejętności z zakresu przedstawianego podczas wykładu będzie weryfikowana podczas egzaminu na koniec roku. Kompetencje społecne będą weryfikowane podczas elementów dyskusji w czasie wykładów.
Literatura (podstawowa i zalecana):
Literatura podstawowa:
F. Bowie, Antropologia religii, Kraków 2008.
M. Eliade, Historia wierzeń i idei religijnych, Warszawa 2007-2008.
G. Lanczkowski, Wprowadzenie do religioznawstwa, Warszawa 1986.
Literatura uzupełniająca:
R. Benedict, Wzory kultury, Warszawa 1966.
M. Douglas, Czystość i zmaza, Warszawa 2007.
É. Durkheim, Elementarne formy życia religijnego: system totemiczny, Warszawa 1990.
M. Eliade, Sacrum i profanum: o istocie religijności, Warszawa 1996.
M. Eliade, Traktat o historii religii, Warszawa 2000.
J. Frazer, Złota gałąź, Warszawa 1996.
C. Lévi-Strauss, Totemizm dzisiaj, Warszawa 1968.
C. Lévi-Strauss, Smutek tropików, Warszawa 1960.
B. Malinowski, Mit, magia, religia, Warszawa 1990.
H. Spencer, Zasady socjologii, Warszawa 1907.
E. B. Tylor, Cywilizacja pierwotna, Warszawa 1896-1898.
H. Zimoń, Monoteizm pierwotny. Teoria Wilhelma Schmidta i jej krytyka w wiedeńskiej szkole etnologicznej, Katowice 1989.