Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Opis zajęć:

Podczas zajęć studenci omawiają różnorakie źródła pochodzące ze starożytnego Bliskiego Wschodu. Większość z nich stanowią źródła pisane, jednak omawiane są także źródła ikonograficzne oraz archeologiczne. Źródła są odpowiednio dobrane tematycznie dla obu grup konwersatoryjnych. Obie grupy omawiają źródła pochodzące z Mezopotamii, Egiptu, Syrii, Izraela oraz Anatolii.

W grupie poświęconej religii i wierzeniom szczególny nacisk położony jest na teksty mitologiczne, rytualne oraz opisujące sprawowany kult. Ze źródeł ikonograficznych wybierane są te przedstawiające bóstwa, ich atrybuty oraz przybory kultowe. Spośród danych archeologicznych dogłębniej omawiane są wykopaliska niektórych stanowisk z budowlami i obiektami kultowymi. Poniżej wykaz źródeł omawianych w tej grupie:
Mezopotamskie teksty mówiące o stworzeniu świata i człowieka: Enuma Eliš, Enki i Ninmah, por. Rdz 1-2.
Obyczaje i wierzenia Mezopotamii (kryteria \"cywilizacji\" i \"barbarzyństwa\", stosunki między ludźmi a bogami, życie pośmiertne, mit o potopie): akadyjski Epos o Gilgameszu; sumeryjskie opowiadania o Gilgameszu; por. Rdz 6,1-9,17.
Kult mezopotamski. Modlitwy (Hymn do Szamasza; Modlitwa do boga osobistego; Modlitwa do duchów rodziny; Modlitwy królów asyryjskich). Rytuały (Święto akitu). Zaklęcia (šurpu; maqlu; Zaklęcie przeciw bólowi zęba; Zaklęcie na odzyskanie potencji; Rytuał przeciwko Lamasztu; Rytuały przeciwko duchom zmarłych).
Egipska religia okresu Starego Państwa. Zabytki archeologiczne oraz fragmenty Tekstów Piramid.
Egipska religia okresu Średniego i Nowego Państwa. Zabytki archeologiczne oraz Wielki Hymn do Amona; Wielki Hymn do Atona.
Egipska religia Okresu Późnego. Zabytki archeologiczne oraz Wyprawa Wen-Amona.
Mitologia syro-kananejska: Mity o Baalu z Ugarit.
Rytuały syro-kananejskie: Rytuały z Ugarit.
Religia Izraela w okresie Sędziów: Historia kapłana Miki Sdz 17-18.
Religia Izraela w okresie wczesnej monarchii: Introdukcja Jahwe przez Dawida w Jerozolimie 2 Sm 6; Świątynia Salomona 1 Krl 5-7.
Religia Izraela w okresie monarchii podzielonej. Zjawisko profetyzmu 2 Krl 1; Reforma Ezechiasza 2 Krl 18; 2 Krn 29-31 oraz dane archeologiczne z wykopalisk w Arad i Beer-Szeba.
Mitologia Hetytów: Pieśń o Kumarbim; Mit o Telipinu. Por. znane greckie mity teogoniczne oraz o Demeter i Kore.
Wierzenia i zwyczaje Persów: Herodot, Dzieje, I.131-140.
Chrześcijaństwo. Początki rozwoju chrześcijaństwa i jego związki z judaizmem: Dzieje Apostolskie; List do Galatów; Józef Flawiusz, Starożytności Żydowskie XX.IX.1.

Wśród źródeł omawianych w grupie poświęconej społeczeństwu i wojnie dominują starożytne teksty prawne oraz różnego rodzaju kroniki. W zabytkach ikonograficznych szczególny nacisk kładziony jest na te, które przedstawiają poszczególne grupy społeczne (władca, kapłani, wojownicy, rzemieślnicy, rolnicy, niewolnicy) oraz militaria. Spośród zabytków archeologicznych wybierane są przede wszystkim pałace i fortyfikacje oraz zachowana broń. Poniżej wykaz źródeł omawianych w tej grupie:
ü Obyczaje i wierzenia Mezopotamii (kryteria \"cywilizacji\" i \"barbarzyństwa\", wyobrażenia kosmosu, życie pośmiertne, mit o potopie): akadyjski Epos o Gilgameszu; sumeryjskie opowiadania o Gilgameszu; por. Rdz 6,1-9,17.
Społeczeństwo Babilonii: Kodeks Hammurabiego.
Podboje Imperium Nowoasyryjskiego: Fragmenty Roczników Aszurnasirapli II, Salamansara III i Tiglatpilesara III oraz ikonografia neoasyryjska o tematyce wojennej.
Upadek Asyrii i Państwo Nowobabilońskie (Chaldejskie): Wybór Kronik Nowobabilońskich; Cylinder Cyrusa; 2 Krl 24-25; Jr 52.
Społeczeństwo egipskie okresu Starego Państwa. Zabytki archeologiczne oraz Spowiedź negatywna.
Społeczeństwo egipskie okresu Średniego i Nowego Państwa. Zabytki archeologiczne oraz Zdobycie Joppe.
Społeczeństwo egipskie Okresu Późnego. Zabytki archeologiczne

Literatura (podstawowa i zalecana):

podstawowe podręczniki:
M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 1999.
M. van de Mieroop, Historia starożytnego Bliskiego Wschodu, ok. 3000-323 p.n.e., Kraków 2009.
inne podręczniki:
J. Wolski, Historia powszechna, t. 1, Starożytność, Warszawa 1994.
Cywilizacje starożytne, red. A. Cotterel, Łódź 1990.
J. Zabłocka, Historia Bliskiego Wschodu w starożytności, Warszawa 1987.
D. Arnaud, Starożytny Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982.
ponadto zestaw lektur dotyczących starożytnej Mezopotamii, Egiptu, Izraela, Anatolii, Syro-Kanaanu i Iranu.
· Metody dydaktyczne: Podczas konwersatoriów (jak sama nazwa wskazuje) stosowane są przede wszystkim metody dialogowe, przeplatane elementami wykładu z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej. Ponadto opracowując konkretne źródło historyczne stosowane są metody warsztatowe. Studenci przed zajęciami mają obowiązek zapoznania się ze źródłem, jest to najczęściej samodzielna praca z tekstem.
· Forma i warunki zaliczenia zajęć: Zaliczenie z oceną. Studenci w ciągu roku mają obowiązek zaliczyć dwa kolokwia pisemne łączące formę testu, pracy opisowej. Ponadto mają zaliczyć osiem wybranych lektur. Podczas zajęć studenci muszą wykazać się znajomością zadanego źródła i jego tła historycznego włączając w to znajomość mapy.

Wymagania wstępne:

Podstawowym celem konwersatorium jest poznanie przez studentów różnorodności cywilizacyjnej starożytnego Bliskiego Wschodu. Ponadto studenci powinni opanować podstawowe zasady pracy ze źródłami historycznymi. Przygotowując się do zajęć studenci winni także poznać podstawową wiedzę z zakresu historii politycznej starożytnego Bliskiego Wschodu. Dzięki temu studenci będą przygotowani zarówno do zdania egzaminu, jak i do ewentualnego rozwijania swych zainteresowań w ramach pro- oraz seminarium.

Sposoby oceny:

Zaliczenie z oceną. Studenci w ciągu roku mają obowiązek zaliczyć dwa kolokwia pisemne łączące formę testu, pracy opisowej. Ponadto mają zaliczyć osiem wybranych lektur. Podczas zajęć studenci muszą wykazać się znajomością zadanego źródła i jego tła historycznego włączając w to znajomość mapy.